جهان اقدام آمریکا در ترور شهید سلیمانی را غیر قابل قبول و مصداق اقدام تروریستی می‌داند
ترور حاج‌قاسم با آمریکا چه کرد؟
ترور شهید سپهبد سلیمانی توسط كاخ سفید و پنتاگون، گرچه مولد منازعات راهبردی گسترده‌ای در حوزه روابط بین‌الملل بوده است، اما بحث بر سر ماهیت حقوقی این اقدام تروریستی ( در ذیل قواعد و اصول حقوق بین‌الملل) نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.مایك پمپئو، وزیر خارجه ایالات متحده، مدعی است این اقدام با استناد به اصل دفاع مشروع و در قالب حمله پیشدستانه صورت گرفته و از این رو نمی‌توان نام اقدامی تروریستی را روی آن گذاشت.به راستی اصل دفاع مشروع در منشور ملل متحد چه می‌گوید و چه مولفه‌ها و پیش شرط‌هایی برای تحقق آن وجود دارد؟متعاقبا، آیا می‌توان اقدام واشنگتن درترور شهید سلیمانی را مصداق دفاع مشروع دانست یا خیر؟
اصل دفاع مشروع چه می‌گوید؟
ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد به موضوع دفاع مشروع اختصاص دارد. در این ماده آمده است: «در صورت وقوع حمله مسلحانه علیه یك عضو ملل متحد تا زمانی كه شورای امنیت اقدام لازم برای حفظ صلح و امنیت بین‌المللی را به عمل آورد هیچ‌یك از مقررات این منشور به حق ذاتی دفاع از خود، خواه فردی یا دسته جمعی لطمه‌ای وارد نخواهد كرد. اعضا باید اقداماتی را كه در اعمال این حق دفاع از خود به عمل می‌آورند فورا به شورای امنیت گزارش دهند.»
به عبارت بهتر، منشور ملل متحد این مجوز را به دولت‌های عضو سازمان ملل داده است تا مادامی كه شورای امنیت اقدامی در جهت ایجاد صلح و غلبه بر وضعیت جنگی صورت نداده است، از منافع خود در برابر طرف متجاوز دفاع كنند.
پیش شرط‌های تحق اصل
دفاع مشروع
مطابق دیگر مفاد و بندهای منشور ملل متحد، فوریت و ضرورت دفع تهدید یا دفع تجاوز و اعمال و رعایت تناسب در پاسخدهی به تهدید و تجاوز، اصلی ترین پیش شرط‌های اعمال حق دفاع مشروع است.فراتر از آن، سه اصل مهم احترام به حاكمیت دولت‌ها، عدم مداخله در امور داخلی دیگران و نیز احترام به اصل عدم توسل به زور نیز حكم اصول مبنایی و غالب را در منشور ملل متحد دارند. به عبارت بهتر، اصل دفاع مشروع، در حقیقت همان دفاع مشروط بوده و آخرین مرحله از واكنش یك بازیگر نسبت به تهدیدات موجود است.
چرا ادعای حقوقی كاخ سفید
در ترور شهید سلیمانی باطل است؟
دونالد ترامپ و مایك پمپئو، بدون ارائه كوچك ترین سند و مدركی، مدعی شده اند سردار شهید سلیمانی، در حال برنامه‌یزی علیه اهداف آمریكایی در عراق و حتی چند سفارتخانه آمریكا در خارج از این كشور بوده است. با این حال رد ادعای ترامپ توسط مارك اسپر، وزیر دفاع ایالات متحده حتی همان ضعیف‌ترین بهانه آمریكا برای ترور شهید سلیمانی را زیر سوال برده است. متعاقب ترور سردار سلیمانی، ترامپ در مصاحبه با فاكس نیوز ادعا كرد فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را به خاطر آن‌كه قصد حمله به چهار سفارتخانه آمریكا را داشته ترور كرده است. با این حال مارك اسپر در گفت‌وگو با شبكه سی‌بی‌اس به این ادعا پاسخ داد: بر اساس اسناد و مدارك می‌‌گویم من هیچ تهدیدی مرتبط با چهارسفارتخانه آمریكا ندیدم. بنابراین، اصل ادعای ایالات متحده در خصوص چرایی ترور سردار سلیمانی دروغ و متعاقبا، اقدام دولت ترامپ و پنتاگون نیز اقدامی غیر قانونی و تروریستی محسوب می‌شود. فارغ از آن، ایالات متحده حتی این اقدام را به شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز( طبق ماده 51 منشور ملل متحد) اطلاع نداده است.
اگنــس لامــارد، گزارشگــر ویــژه سازمــان ملل متحد در واكنش به ترور سردار سلیمانی توسط ایالات متحده آمریكا به شبكه سی ان ان می‌گوید: «كشتارهای هدفمند فقط در شرایطی بسیار سخت و ویژه طبق قوانین بین‌المللی مجاز است.این استدلال( استدلال مقامات آمریكایی ) در صورتی می‌توانست مستدل باشد كه آنها تهدید مسلحانه علیه خود را به اثبات رسانده و در ضمن، متناسب با آن تهدید اقدامی صورت می‌دادند.»
واقعیت این است ایالات متحده آمریكا، اصل وجود تهدید فوری و لزوم واكنش ضروری به آن را در پرونده ترور شهید سپهبد سلیمانی به اثبات نرسانده است.
رمزگشایی از رایزنی‌های پمپئو
وزیر خارجه ایالات متحده آمریكا متعاقب ترور شهید سلیمانی با 37 وزیر خارجه دیگر كشورهای دنیا( مطابق اطلاعیه‌های رسمی كاخ سفید و كشورهای مورد تماس) تماس گرفت. اصلی ترین دغدغه مایك پمپئو، راضی كردن كشورهای هم پیمان و غیر هم پیمان ایالات متحده، در خصوص حمایت از ادعای واشنگتن مبنی بر دفاع مشروع و پیش دستانه در ماجرای ترور شهید سلیمانی بود.با این حال تقریبا هیچ یك از متحدان واشنگتن با این ادعای غیر حقوقی وزارت خارجه آمریكا همراه نشدند. تنها كشوری كه حاضر شد كلیت این ادعا را مورد تایید قرار دهد، عربستان سعودی بود .فصل‌بن‌فرحان، وزیر خارجه عربستان تحت فشارها و درخواست‌های مكرر واشنگتن، در نهایت مدعی شد ترور شهید سلیمانی، در قالب دفاع مشروع از سوی ایالات متحده قابل توجیه است!
نگاه حقوقی رسانه‌های غربی
به ترور شهید سلیمانی
فارغ از نگاه راهبردی بیشتر رسانه‌های غربی نسبت به ماجرای ترور شهید سلیمانی، برخی رسانه‌ها نیز به بررسی این موضوع از منظر حقوقی پرداخته‌اند.
ربكا اینگبر، استاد حقوق دانشگاه نیویورك در روزنامه واشنگتن پست می‌نویسد: «موضوع ترور ژنرال سلیمانی از ابعاد مختلف حقوقی قابل بررسی است. مطابق منشور ملل متحد، شرط این اقدام وجود یك تهدید نظامی قریب الوقوع بوده است، آن هم درحدی كه لازم باشد در مواجهه با آن، به زور متوسل شد. قانون داخلی ایالات متحده آمریكا نیز به رئیس جمهور اجازه نمی‌دهد جز در موارد بسیار فوری و ضروری، بدون اجازه كنگره دست به اقدامات تنش زا و جنگی بزند. هدف از این قانون، محدود كردن جنگ غیر ضروری در آمریكاست؛ زیرا اقداماتی از این دست ( ترور سردار سلیمانی) منجر به ایجاد جنگ غیر ضروری و از بین رفتن اعتماد آمریكا و متحدانش می‌شود.» این حقوقدان آمریكایی، در حقیقت به سه اصل فوریت تهدید نظامی، ضرورت پاسخدهی به تهدید و لزوم توسل به زور استناد كرده و اقدام آمریكا را عملا تروریستی و غیر قانونی خوانده است.
ترامپ معتاد به بحران است!
پروفسور نادر انتصار، رئیس دانشكده علوم سیاسی دانشگاه آلابامای جنوبی در پاسخ به خبرنگار جام‌جم، مبنی بر ماهیت حقوقی اقدام دولت ترامپ در ترور شهید سلیمانی می‌گوید: «قطعا رئیس جمهور و دولت آمریكا با ترور سردار سلیمانی، حقوق بین‌الملل را زیر پا گذاشته‌اند. شكی در این خصوص وجود ندارد. البته ما با دولتی در واشنگتن مواجه هستیم كه اساسا میانه‌ای با حقوق بین‌الملل ندارد و به عناوین مختلف، قواعد و قوانین حقوقی جاری در حوزه روابط بین‌الملل را نادیده انگاشته و حتی آنها را مورد تمسخر قرار می‌دهد.»
پروفسور انتصار در ادامه می‌گوید: «ترامپ به صورت كامل از این ترور دفاع كرده و حتی می‌گوید كه باید زودتر از اینها اقدام می‌كرده است! این نشان می‌دهد كه ایجاد تفكیك میان ترامپ و اطرافیانش غلط است. به عبارت بهتر، دیگر نمی‌توان گفت ترامپ برخلاف اطرافیانش جنگ طلب نیست! شخص رئیس جمهور آمریكا، فردی معتاد و وابسته به ناآرامی و بحران است.»
ترامپ تبعات اقدام خود را درك نمی‌كند
پل پیلار، استاد دانشگاه جورج تاون در ایالات متحده آمریكا از زاویه دیگری به سوال خبرنگار جام‌جم درخصوص ابعاد حقوقی ترور شهید سلیمانی پاسخ داده است: « ترامپ از نگاه خود، اقدامی مانند ترور ژنرال سلیمانی را اقدامی جنگی تلقی نمی‌كند. این در حالی است كه ایران و ایرانیان چنین اقدامی را كاملا جنگی تلقی می‌كنند .به نظر می‌رسد ترامپ هنوز متوجه آثار و تبعات این اقدام ( ترور سردار سلیمانی) نیست. در تحلیل حقوقی ماجرا نیز باید توجه كرد این حمله داخل خاك یك كشور دیگر( عراق) و آن هم بدون همراهی و اجازه دولت آن كشور صورت گرفته است.»
ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد به موضوع دفاع مشروع اختصاص دارد. در این ماده آمده است: «در صورت وقوع حمله مسلحانه علیه یك عضو ملل متحد تا زمانی كه شورای امنیت اقدام لازم برای حفظ صلح و امنیت بین‌المللی را به عمل آورد هیچ‌یك از مقررات این منشور به حق ذاتی دفاع از خود، خواه فردی یا دسته جمعی لطمه‌ای وارد نخواهد كرد. اعضا باید اقداماتی را كه در اعمال این حق دفاع از خود به عمل می‌آورند فورا به شورای امنیت گزارش دهند.»
به عبارت بهتر، منشور ملل متحد این مجوز را به دولت‌های عضو سازمان ملل داده است تا مادامی كه شورای امنیت اقدامی در جهت ایجاد صلح و غلبه بر وضعیت جنگی صورت نداده است، از منافع خود در برابر طرف متجاوز دفاع كنند.
پیش شرط‌های تحق اصل
دفاع مشروع
مطابق دیگر مفاد و بندهای منشور ملل متحد، فوریت و ضرورت دفع تهدید یا دفع تجاوز و اعمال و رعایت تناسب در پاسخدهی به تهدید و تجاوز، اصلی ترین پیش شرط‌های اعمال حق دفاع مشروع است.فراتر از آن، سه اصل مهم احترام به حاكمیت دولت‌ها، عدم مداخله در امور داخلی دیگران و نیز احترام به اصل عدم توسل به زور نیز حكم اصول مبنایی و غالب را در منشور ملل متحد دارند. به عبارت بهتر، اصل دفاع مشروع، در حقیقت همان دفاع مشروط بوده و آخرین مرحله از واكنش یك بازیگر نسبت به تهدیدات موجود است.
چرا ادعای حقوقی كاخ سفید
در ترور شهید سلیمانی باطل است؟
دونالد ترامپ و مایك پمپئو، بدون ارائه كوچك ترین سند و مدركی، مدعی شده اند سردار شهید سلیمانی، در حال برنامه‌یزی علیه اهداف آمریكایی در عراق و حتی چند سفارتخانه آمریكا در خارج از این كشور بوده است. با این حال رد ادعای ترامپ توسط مارك اسپر، وزیر دفاع ایالات متحده حتی همان ضعیف‌ترین بهانه آمریكا برای ترور شهید سلیمانی را زیر سوال برده است. متعاقب ترور سردار سلیمانی، ترامپ در مصاحبه با فاكس نیوز ادعا كرد فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را به خاطر آن‌كه قصد حمله به چهار سفارتخانه آمریكا را داشته ترور كرده است. با این حال مارك اسپر در گفت‌وگو با شبكه سی‌بی‌اس به این ادعا پاسخ داد: بر اساس اسناد و مدارك می‌‌گویم من هیچ تهدیدی مرتبط با چهارسفارتخانه آمریكا ندیدم. بنابراین، اصل ادعای ایالات متحده در خصوص چرایی ترور سردار سلیمانی دروغ و متعاقبا، اقدام دولت ترامپ و پنتاگون نیز اقدامی غیر قانونی و تروریستی محسوب می‌شود. فارغ از آن، ایالات متحده حتی این اقدام را به شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز( طبق ماده 51 منشور ملل متحد) اطلاع نداده است.
اگنــس لامــارد، گزارشگــر ویــژه سازمــان ملل متحد در واكنش به ترور سردار سلیمانی توسط ایالات متحده آمریكا به شبكه سی ان ان می‌گوید: «كشتارهای هدفمند فقط در شرایطی بسیار سخت و ویژه طبق قوانین بین‌المللی مجاز است.این استدلال( استدلال مقامات آمریكایی ) در صورتی می‌توانست مستدل باشد كه آنها تهدید مسلحانه علیه خود را به اثبات رسانده و در ضمن، متناسب با آن تهدید اقدامی صورت می‌دادند.»
واقعیت این است ایالات متحده آمریكا، اصل وجود تهدید فوری و لزوم واكنش ضروری به آن را در پرونده ترور شهید سپهبد سلیمانی به اثبات نرسانده است.
رمزگشایی از رایزنی‌های پمپئو
وزیر خارجه ایالات متحده آمریكا متعاقب ترور شهید سلیمانی با 37 وزیر خارجه دیگر كشورهای دنیا( مطابق اطلاعیه‌های رسمی كاخ سفید و كشورهای مورد تماس) تماس گرفت. اصلی ترین دغدغه مایك پمپئو، راضی كردن كشورهای هم پیمان و غیر هم پیمان ایالات متحده، در خصوص حمایت از ادعای واشنگتن مبنی بر دفاع مشروع و پیش دستانه در ماجرای ترور شهید سلیمانی بود.با این حال تقریبا هیچ یك از متحدان واشنگتن با این ادعای غیر حقوقی وزارت خارجه آمریكا همراه نشدند. تنها كشوری كه حاضر شد كلیت این ادعا را مورد تایید قرار دهد، عربستان سعودی بود .فصل‌بن‌فرحان، وزیر خارجه عربستان تحت فشارها و درخواست‌های مكرر واشنگتن، در نهایت مدعی شد ترور شهید سلیمانی، در قالب دفاع مشروع از سوی ایالات متحده قابل توجیه است!
نگاه حقوقی رسانه‌های غربی
به ترور شهید سلیمانی
فارغ از نگاه راهبردی بیشتر رسانه‌های غربی نسبت به ماجرای ترور شهید سلیمانی، برخی رسانه‌ها نیز به بررسی این موضوع از منظر حقوقی پرداخته‌اند.
ربكا اینگبر، استاد حقوق دانشگاه نیویورك در روزنامه واشنگتن پست می‌نویسد: «موضوع ترور ژنرال سلیمانی از ابعاد مختلف حقوقی قابل بررسی است. مطابق منشور ملل متحد، شرط این اقدام وجود یك تهدید نظامی قریب الوقوع بوده است، آن هم درحدی كه لازم باشد در مواجهه با آن، به زور متوسل شد. قانون داخلی ایالات متحده آمریكا نیز به رئیس جمهور اجازه نمی‌دهد جز در موارد بسیار فوری و ضروری، بدون اجازه كنگره دست به اقدامات تنش زا و جنگی بزند. هدف از این قانون، محدود كردن جنگ غیر ضروری در آمریكاست؛ زیرا اقداماتی از این دست ( ترور سردار سلیمانی) منجر به ایجاد جنگ غیر ضروری و از بین رفتن اعتماد آمریكا و متحدانش می‌شود.» این حقوقدان آمریكایی، در حقیقت به سه اصل فوریت تهدید نظامی، ضرورت پاسخدهی به تهدید و لزوم توسل به زور استناد كرده و اقدام آمریكا را عملا تروریستی و غیر قانونی خوانده است.
ترامپ معتاد به بحران است!
پروفسور نادر انتصار، رئیس دانشكده علوم سیاسی دانشگاه آلابامای جنوبی در پاسخ به خبرنگار جام‌جم، مبنی بر ماهیت حقوقی اقدام دولت ترامپ در ترور شهید سلیمانی می‌گوید: «قطعا رئیس جمهور و دولت آمریكا با ترور سردار سلیمانی، حقوق بین‌الملل را زیر پا گذاشته‌اند. شكی در این خصوص وجود ندارد. البته ما با دولتی در واشنگتن مواجه هستیم كه اساسا میانه‌ای با حقوق بین‌الملل ندارد و به عناوین مختلف، قواعد و قوانین حقوقی جاری در حوزه روابط بین‌الملل را نادیده انگاشته و حتی آنها را مورد تمسخر قرار می‌دهد.»
پروفسور انتصار در ادامه می‌گوید: «ترامپ به صورت كامل از این ترور دفاع كرده و حتی می‌گوید كه باید زودتر از اینها اقدام می‌كرده است! این نشان می‌دهد كه ایجاد تفكیك میان ترامپ و اطرافیانش غلط است. به عبارت بهتر، دیگر نمی‌توان گفت ترامپ برخلاف اطرافیانش جنگ طلب نیست! شخص رئیس جمهور آمریكا، فردی معتاد و وابسته به ناآرامی و بحران است.»
ترامپ تبعات اقدام خود را درك نمی‌كند
پل پیلار، استاد دانشگاه جورج تاون در ایالات متحده آمریكا از زاویه دیگری به سوال خبرنگار جام‌جم درخصوص ابعاد حقوقی ترور شهید سلیمانی پاسخ داده است: « ترامپ از نگاه خود، اقدامی مانند ترور ژنرال سلیمانی را اقدامی جنگی تلقی نمی‌كند. این در حالی است كه ایران و ایرانیان چنین اقدامی را كاملا جنگی تلقی می‌كنند .به نظر می‌رسد ترامپ هنوز متوجه آثار و تبعات این اقدام ( ترور سردار سلیمانی) نیست. در تحلیل حقوقی ماجرا نیز باید توجه كرد این حمله داخل خاك یك كشور دیگر( عراق) و آن هم بدون همراهی و اجازه دولت آن كشور صورت گرفته است.»