آلیس مونرو در داستان‌هایش به زنان و دغدغه‌های آنها می‌پردازد
در عشق هیچ چیز تغییر نمی‌كند
نویسنده:
آلیس مونرو
مترجم:
مژده دقیقی
انتشارات:
ماهی
224 صفحه
18000تومان
زینب مرتضایی‌فرد / نویسنده
خیلی قبل‌تر از آن‌كه در سال 2013 برنده جایزه نوبل ادبیات شود، او را ملكه داستان می‌نامیدند، یكی از كسانی كه می‌داند چطور كلمه‌ها را كنار هم بچیند و روایت‌ها را چگونه با واژه‌ها همراه كند كه مخاطب محوش شود. آلیس مونرو، نویسنده كانادایی به زعم اغلب منتقدان جهان یكی از تواناترین نویسندگان داستان كوتاه امروز است. بسیاری بر این عقیده‌اند كه او جامعه كتابخوان كانادا و آمریكای شمالی را با داستان كوتاه آشتی داده است.
البته خودش می‌گوید هرگز قصد نداشته صرفا نویسنده داستان كوتاه باشد؛ فكر می‌كرده مثل همه رمان خواهد نوشت، ولی حالا دیگر می‌داند نگاهش به مسائل برای نوشتن رمان مناسب نیست. دوست دارد پایان داستان را در ذهنش مجسم كند، و مطمئن باشد مثلا تا كریسمس آن را تمام خواهد كرد و نمی‌داند نویسنده‌ها چطور روی پروژه‌های طولانی مثل رمان
با پایان باز كار می‌كنند.
مونرو چگونه گرفتارتان می‌كند؟
مونرو با همان جمله اول داستان گیرتان می‌اندازد. داستان‌هایش اغلب با جمله‌ای خاص و منحصر به‌فرد آغاز می‌شود. اغلب هم انتخابی اشتباه مسیر زندگی‌شان را تغییر می‌دهد و اتفاقات داستان را شكل می‌دهد. بعد هم دچار دركی ناگهانی می‌شود كه مسیرشان را تغییر داده یا آنها را به بینش تازه‌ای می‌رساند. خب... چه چیزی از این بهتر، مگر همه‌مان دنبال همین موارد نیستیم و دلمان نمی‌خواهد زندگی مان از این ناگهان‌ها پر شود، ناگهان‌هایی كه بلوغی شوند برای ادامه راهمان و دركمان از زندگی را كامل‌تر كنند؟ مونرو خودش گفته برای نگارش آثارش به دنیای پیرامون می‌نگرد و شاید همین هم داستان‌هایش را این همه به زندگی واقعی و طبیعی ما نزدیك كرده است.
ساختار هم‌شانه محتوا
داستان كوتاه جای تكنیك بازی است. اما تا دلتان بخواهد ا این نوع ادبی دیده ایم كه نویسنده از فرط توجه به تكنیك اثری تكنیك زده تحویلمان داده و حالمان را گرفته است. درباره مونرو اما این‌طور نیست. او داستان‌هایش را مهندسی شده خلق می‌كند. در داستان‌های او، زندگی انسانی به تصویر كشیده می‌شود و با پیشروی قصه، لایه‌های سطحی و ظاهری زندگی آن فرد زدوده شده و مخاطب به ژرفای تجارب شخصیت مورد نظر دسترسی پیدا می‌كند. بیشتر داستان‌های مونرو در مناطق روستایی و نیمه روستایی جنوب غربی اونتاریو، محل زندگی او در كودكی، اتفاق می‌افتد.
بسیاری از مخاطبان و منتقدان در ابتدا از طریق مجله «نیویوركر» با مونرو آشنا شدند. شهرت و اعتبار او در ادامه با خلق آثاری چون كتاب «می‌خواستم چیزی بهت بگم» و تنها رمان او «سرنوشت زنان و دختران» رو به فزونی گذاشت. زمانی كه پنجمین مجموعه از داستان‌های كوتاه مونرو با نام «رگه‌های عجیب و غریب» منتشر شد، مخاطبانی بین‌المللی جذب آثار او شدند. مونرو در سال 1994 بیان كرد كه بیش از پیش به تاریخ علاقه‌مند شده و داستان‌هایی نوشت كه از دهه 1850 تا دو جنگ جهانی را در برمی‌گرفت.
نكته مهم‌تر حضور پررنگ زنان در داستان‌های مونرو است. حضوری كه البته معنادار است و نویسنده قصد دارد در مواجهه آنها با مخاطب تمام مشكلاتی را كه زنان با آن روبه‌رو می‌شوند را منتقل كند. این كه زن‌ها چطور عاشق می‌شوند، چطور در مسیر سوءتفاهم‌ها آسیب می‌بینند و موارد مشابه برای مونرو آنقدر مهم هستند كه در داستان‌هایش به آنها پر و بال دهد.
«آموندسن» در «زندگی عزیز»
كتاب زندگی عزیز، مجموعه داستان‌هایی كوتاه نوشته مونرو است كه در سال 2012 به انتشار رسید. او در داستان‌های این مجموعه، به لحظه‌ای می‌پردازد كه زندگی یك انسان را برای همیشه تغییر می‌دهد. كل داستان‌های مجموعه همین حال‌و‌هوا را دارند، اما داستان اول یعنی آموندسن عاشقانه‌ای است با فضایی متفاوت. هر چند بسیار ساده و سرد است و حال و هوایش دست‌كمی از سرمای كانادا ندارد، اما نمی‌توانید بخوانید و درگیرش نشوید.
در این داستان با ماجرای معلمی روبه رو می‌شویم كه برای تدریس راهی نقطه‌ای سرد و جنگلی از كانادا می‌شود. او قرار است در مدرسه‌ای خاص مشغول كار شده و به بچه‌هایی كه به بیماری سل دچارند درس بدهد. فكرش را می‌كند كه هر‌اتفاقی در این مدرسه برایش رخ دهد جز عشق... اما همان‌طور كه جناب عشق همیشه بی‌خبر می‌رسد، این بار هم چنین می‌شود و میس تاك داستان را درگیر خود می‌كند. عاشقانه‌ای میان او و دكتری كه صاحب مدرسه است شكل می‌گیرد،
خیلی زود هم به اوج خود می‌رسد و قرار می‌شود ازدواج كنند. مثل همه عاشقانه‌ها، اما كار به ازدواج نمی‌رسد و دكتر كه گویی این رفتارهای عجیب را همیشه داشته میس تاك را به ایستگاه قطار می‌رساند تا برای همیشه مدرسه آموندسن را ترك كند. بعد از این جدایی تلخ اما سال‌ها بعد آن دو به هم برمی خورند، احوالپرسی ساده‌ای می‌كنند و از كنار هم رد می‌شوند. به همین سادگی!
مونرو داستان را به شكل جالبی و با یك جمله كوتاه به پایان می‌رساند: «به راستی كه در عشق هیچ چیز تغییر نمی‌كند».
البته خودش می‌گوید هرگز قصد نداشته صرفا نویسنده داستان كوتاه باشد؛ فكر می‌كرده مثل همه رمان خواهد نوشت، ولی حالا دیگر می‌داند نگاهش به مسائل برای نوشتن رمان مناسب نیست. دوست دارد پایان داستان را در ذهنش مجسم كند، و مطمئن باشد مثلا تا كریسمس آن را تمام خواهد كرد و نمی‌داند نویسنده‌ها چطور روی پروژه‌های طولانی مثل رمان
با پایان باز كار می‌كنند.
مونرو چگونه گرفتارتان می‌كند؟
مونرو با همان جمله اول داستان گیرتان می‌اندازد. داستان‌هایش اغلب با جمله‌ای خاص و منحصر به‌فرد آغاز می‌شود. اغلب هم انتخابی اشتباه مسیر زندگی‌شان را تغییر می‌دهد و اتفاقات داستان را شكل می‌دهد. بعد هم دچار دركی ناگهانی می‌شود كه مسیرشان را تغییر داده یا آنها را به بینش تازه‌ای می‌رساند. خب... چه چیزی از این بهتر، مگر همه‌مان دنبال همین موارد نیستیم و دلمان نمی‌خواهد زندگی مان از این ناگهان‌ها پر شود، ناگهان‌هایی كه بلوغی شوند برای ادامه راهمان و دركمان از زندگی را كامل‌تر كنند؟ مونرو خودش گفته برای نگارش آثارش به دنیای پیرامون می‌نگرد و شاید همین هم داستان‌هایش را این همه به زندگی واقعی و طبیعی ما نزدیك كرده است.
ساختار هم‌شانه محتوا
داستان كوتاه جای تكنیك بازی است. اما تا دلتان بخواهد ا این نوع ادبی دیده ایم كه نویسنده از فرط توجه به تكنیك اثری تكنیك زده تحویلمان داده و حالمان را گرفته است. درباره مونرو اما این‌طور نیست. او داستان‌هایش را مهندسی شده خلق می‌كند. در داستان‌های او، زندگی انسانی به تصویر كشیده می‌شود و با پیشروی قصه، لایه‌های سطحی و ظاهری زندگی آن فرد زدوده شده و مخاطب به ژرفای تجارب شخصیت مورد نظر دسترسی پیدا می‌كند. بیشتر داستان‌های مونرو در مناطق روستایی و نیمه روستایی جنوب غربی اونتاریو، محل زندگی او در كودكی، اتفاق می‌افتد.
بسیاری از مخاطبان و منتقدان در ابتدا از طریق مجله «نیویوركر» با مونرو آشنا شدند. شهرت و اعتبار او در ادامه با خلق آثاری چون كتاب «می‌خواستم چیزی بهت بگم» و تنها رمان او «سرنوشت زنان و دختران» رو به فزونی گذاشت. زمانی كه پنجمین مجموعه از داستان‌های كوتاه مونرو با نام «رگه‌های عجیب و غریب» منتشر شد، مخاطبانی بین‌المللی جذب آثار او شدند. مونرو در سال 1994 بیان كرد كه بیش از پیش به تاریخ علاقه‌مند شده و داستان‌هایی نوشت كه از دهه 1850 تا دو جنگ جهانی را در برمی‌گرفت.
نكته مهم‌تر حضور پررنگ زنان در داستان‌های مونرو است. حضوری كه البته معنادار است و نویسنده قصد دارد در مواجهه آنها با مخاطب تمام مشكلاتی را كه زنان با آن روبه‌رو می‌شوند را منتقل كند. این كه زن‌ها چطور عاشق می‌شوند، چطور در مسیر سوءتفاهم‌ها آسیب می‌بینند و موارد مشابه برای مونرو آنقدر مهم هستند كه در داستان‌هایش به آنها پر و بال دهد.
«آموندسن» در «زندگی عزیز»
كتاب زندگی عزیز، مجموعه داستان‌هایی كوتاه نوشته مونرو است كه در سال 2012 به انتشار رسید. او در داستان‌های این مجموعه، به لحظه‌ای می‌پردازد كه زندگی یك انسان را برای همیشه تغییر می‌دهد. كل داستان‌های مجموعه همین حال‌و‌هوا را دارند، اما داستان اول یعنی آموندسن عاشقانه‌ای است با فضایی متفاوت. هر چند بسیار ساده و سرد است و حال و هوایش دست‌كمی از سرمای كانادا ندارد، اما نمی‌توانید بخوانید و درگیرش نشوید.
در این داستان با ماجرای معلمی روبه رو می‌شویم كه برای تدریس راهی نقطه‌ای سرد و جنگلی از كانادا می‌شود. او قرار است در مدرسه‌ای خاص مشغول كار شده و به بچه‌هایی كه به بیماری سل دچارند درس بدهد. فكرش را می‌كند كه هر‌اتفاقی در این مدرسه برایش رخ دهد جز عشق... اما همان‌طور كه جناب عشق همیشه بی‌خبر می‌رسد، این بار هم چنین می‌شود و میس تاك داستان را درگیر خود می‌كند. عاشقانه‌ای میان او و دكتری كه صاحب مدرسه است شكل می‌گیرد،
خیلی زود هم به اوج خود می‌رسد و قرار می‌شود ازدواج كنند. مثل همه عاشقانه‌ها، اما كار به ازدواج نمی‌رسد و دكتر كه گویی این رفتارهای عجیب را همیشه داشته میس تاك را به ایستگاه قطار می‌رساند تا برای همیشه مدرسه آموندسن را ترك كند. بعد از این جدایی تلخ اما سال‌ها بعد آن دو به هم برمی خورند، احوالپرسی ساده‌ای می‌كنند و از كنار هم رد می‌شوند. به همین سادگی!
مونرو داستان را به شكل جالبی و با یك جمله كوتاه به پایان می‌رساند: «به راستی كه در عشق هیچ چیز تغییر نمی‌كند».