پای حرف‌های مدیر دفتر موسیقی حوزه هنری
نوجوان موسیقی خاص خود را می‌خواهد
گفت‌وگو: فاطمه کریمی
بررسی این كه از هندزفری نوجوان‌های ایرانی چه چیزی به گوش می‌رسد، چندان هم سخت نبود. برای همین گفتیم یك وقت بدنباشد نرویم سراغ یك مدیر حوزه موسیقی كه حداقل دو کلام حرف تخصصی هم بشنویم. به ذهنمان رسید یك عصر شنبه با هماهنگی دفتر موسیقی حوزه هنری، با مدیر این بخش،«میلاد عرفان‌پور» مصاحبه كنیم.
آمار وارقامی در رابطه با گرایش نوجوان به انواع موسیقی در دفتر شما وجود دارد؟
در این یك سال كه مسؤولیت دفتر موسیقی حوزه هنری به من محول شده، نظر سنجی دقیقی پیش‌روی من قرار نگرفته است و باید بگویم تمركز ما بیشتر روی تولید است. ولی برآیند ذهنی من كه از شنیده‌ها و بررسی نظر كارشناسان كسب كرده‌ام، من را به این نتیجه رساند كه نیمی از نوجوانان ما مخاطب موسیقی‌هایی هستند كه از جوانب مختلف، مطلوب نیست. چه از نظر محتوا و چه از نظر ساخت و غنای موسیقی. مثلا موسیقی را گوش می‌كنند كه بر پایه فرهنگ غرب است یا موسیقی‌هایی كه از نظر درونمایه و محتوا هیچ سنخیتی با فرهنگ ما ندارد. به طور خاص می‌توانم شیوع رواج گونه رپ را مثال بزنم. اگر نظر سنجی بشود بسیاری از نوجوانان ما بین موسیقی سنتی، پاپ و... متاسفانه به موسیقی رپ گرایش دارند.
اما قطعا اگر پژوهش‌های خوبی به ما برسد در تولیدات، خصوصا در تولید موسیقی نوجوان موفق‌تر خواهیم بود.
قبول دارید سرود، مخصوصا با یك موضوع خاص مناسبتی مثل دهه فجر یا دررابطه با مناسبت‌های آئینی برای نوجوان جذاب نیست و دهه هشتادی امروز خودش را در این نوع موسیقی پیدا نمی‌كند؟
قبول دارم. مخاطبان سرود طیفی از نوجوانان هستند. و اگر فرهنگ‌سازی كرده بودیم و ذائقه‌سازی شده بود، حتما طیف بیشتری از نوجوانان ما طرفدار سرود بودند. اما هنوز هم هستند نوجوانانی كه طرفدار سرود هستند. ما به گونه‌های موسیقی امروزی‌تر فكر می‌كنیم تا نوجوانان بیشتری جذب شوند، اما خب چون حركت جدیدی است قطعا نیاز به تامل بیشتری دارد.
ما باید به ساختاری برسیم كه نیاز نوجوان را برطرف كند و اگر این نیاز رفع نشود ممكن است تنها بزرگسالان با آن موسیقی ارتباط بگیرند كه این مربوط به شناخت روحیه نوجوانان می‌شود. ما می‌دانیم موسیقی خاص یك نوجوان، موسیقی‌ای است كه هیجان، جسارت، و یك جاهایی آرمان طلبی‌های خاص خودش را داشته باشد. متاسفانه باید بگویم ما موسیقی نوجوان در كشورمان نداریم و باید آن را ایجاد كنیم؛ چون نیاز به آن كاملا احساس می‌شود.
ذائقه چطور شكل می‌گیرد و قبول دارید ذائقه مردم تغییركرده؟ به نظر شما علت آن چیست؟
بله قطعا ذائقه مردم تغییر كرده و مثل 30 سال پیش نیست. زمانی بودكه خیلی‌ها طرفدار استادان موسیقی سنتی بودند و مخاطبان نوگرا هم یا به موسیقی‌های دكتر اصفهانی گوش می‌كردند یا صدای آقای افتخاری یا آقای ناصرعبداللهی. اما متاسفانه الان به جایی رسیدیم كه معدود نوجوانان و جوانانی هستند كه صدای آقای ناصرعبداللهی را هم بشنوند.
مهم‌ترین عامل در این اتفاق ركود ما در نو شدن به‌خصوص در صداوسیما و وزارت ارشاد در دهه 70 و80 بود. در این دو دهه ما شاهد پویایی سیاست موسیقی نبودیم و این نبود پویایی منجر به دامن زدن به موسیقی‌های زیرزمینی و... شد. مورد دوم كه به طور قابل توجهی در ذائقه‌سازی تأثیر گذاشت، ورود بنگاه‌های خصوصی موسیقی بود كه صرفا به دنبال پول سازی و كسب درآمد از این راه بودند.
آمار وارقامی در رابطه با گرایش نوجوان به انواع موسیقی در دفتر شما وجود دارد؟
در این یك سال كه مسؤولیت دفتر موسیقی حوزه هنری به من محول شده، نظر سنجی دقیقی پیش‌روی من قرار نگرفته است و باید بگویم تمركز ما بیشتر روی تولید است. ولی برآیند ذهنی من كه از شنیده‌ها و بررسی نظر كارشناسان كسب كرده‌ام، من را به این نتیجه رساند كه نیمی از نوجوانان ما مخاطب موسیقی‌هایی هستند كه از جوانب مختلف، مطلوب نیست. چه از نظر محتوا و چه از نظر ساخت و غنای موسیقی. مثلا موسیقی را گوش می‌كنند كه بر پایه فرهنگ غرب است یا موسیقی‌هایی كه از نظر درونمایه و محتوا هیچ سنخیتی با فرهنگ ما ندارد. به طور خاص می‌توانم شیوع رواج گونه رپ را مثال بزنم. اگر نظر سنجی بشود بسیاری از نوجوانان ما بین موسیقی سنتی، پاپ و... متاسفانه به موسیقی رپ گرایش دارند.
اما قطعا اگر پژوهش‌های خوبی به ما برسد در تولیدات، خصوصا در تولید موسیقی نوجوان موفق‌تر خواهیم بود.
قبول دارید سرود، مخصوصا با یك موضوع خاص مناسبتی مثل دهه فجر یا دررابطه با مناسبت‌های آئینی برای نوجوان جذاب نیست و دهه هشتادی امروز خودش را در این نوع موسیقی پیدا نمی‌كند؟
قبول دارم. مخاطبان سرود طیفی از نوجوانان هستند. و اگر فرهنگ‌سازی كرده بودیم و ذائقه‌سازی شده بود، حتما طیف بیشتری از نوجوانان ما طرفدار سرود بودند. اما هنوز هم هستند نوجوانانی كه طرفدار سرود هستند. ما به گونه‌های موسیقی امروزی‌تر فكر می‌كنیم تا نوجوانان بیشتری جذب شوند، اما خب چون حركت جدیدی است قطعا نیاز به تامل بیشتری دارد.
ما باید به ساختاری برسیم كه نیاز نوجوان را برطرف كند و اگر این نیاز رفع نشود ممكن است تنها بزرگسالان با آن موسیقی ارتباط بگیرند كه این مربوط به شناخت روحیه نوجوانان می‌شود. ما می‌دانیم موسیقی خاص یك نوجوان، موسیقی‌ای است كه هیجان، جسارت، و یك جاهایی آرمان طلبی‌های خاص خودش را داشته باشد. متاسفانه باید بگویم ما موسیقی نوجوان در كشورمان نداریم و باید آن را ایجاد كنیم؛ چون نیاز به آن كاملا احساس می‌شود.
ذائقه چطور شكل می‌گیرد و قبول دارید ذائقه مردم تغییركرده؟ به نظر شما علت آن چیست؟
بله قطعا ذائقه مردم تغییر كرده و مثل 30 سال پیش نیست. زمانی بودكه خیلی‌ها طرفدار استادان موسیقی سنتی بودند و مخاطبان نوگرا هم یا به موسیقی‌های دكتر اصفهانی گوش می‌كردند یا صدای آقای افتخاری یا آقای ناصرعبداللهی. اما متاسفانه الان به جایی رسیدیم كه معدود نوجوانان و جوانانی هستند كه صدای آقای ناصرعبداللهی را هم بشنوند.
مهم‌ترین عامل در این اتفاق ركود ما در نو شدن به‌خصوص در صداوسیما و وزارت ارشاد در دهه 70 و80 بود. در این دو دهه ما شاهد پویایی سیاست موسیقی نبودیم و این نبود پویایی منجر به دامن زدن به موسیقی‌های زیرزمینی و... شد. مورد دوم كه به طور قابل توجهی در ذائقه‌سازی تأثیر گذاشت، ورود بنگاه‌های خصوصی موسیقی بود كه صرفا به دنبال پول سازی و كسب درآمد از این راه بودند.