زانوی عزت!
یادداشت: سیدرضا صائمی منتقد
هیچ بحران اجتماعی بدون مداخله کنشمند رسانه‌ها قابل کنترل و مهارت نیست و در واقع بخشی از کارکرد مدیریت بحران به عملکرد رسانه ای آن برمی گردد. دست کم سه کارکرد مهم رسانه‌ها در مواجهه با بحران‌های اجتماعی آگاهی بخشی و اطلاع رسانی، آموزش و مهارت آموزی و در نهایت ایجاد آرامش روانی در سطح جامعه است. همه این تمهیدات رسانه ای برای ایجاد بسیج عمومی و شکل گیری خرد و اراده جمعی برای مقابله با یک معضل عمومی و عبور از یک بحران اجتماعی است. بدون اقناع افکار عمومی و پرهیز آنها از رفتارهای پرخطر و رعایت توصیه‌های کارشناسان نمی توان به ریشه کن کردن یک بحران یا مهار و مدیریت آن موفق شد. شیوع کرونا و تبدیل آن به یک اپیدمی فارغ از رعایت بهداشت فردی مستلزم رعایت بهداشت عمومی و مسؤولیت پذیری جمعی است تا این بحران جسمانی به یک بحران اجتماعی بدل نشود. متاسفانه علی رغم هشدارهایی که مسؤولان وزارت بهداشت و ستاد ملی مبارزه با کرونا درباره پرهیز از سفرهای غیر ضروری یا حضور و رفت و آمد در فضاهای عمومی و دوری از اجتماعات داشته هنوز بخشی از مردم این هشدارها را جدی نگرفته و با مسافرت یا تردد در شهر و مراکز خرید به گسترش این ویروس دامن زدند. رسانه ملی در یک اتحاد رسانه‌ای و در همه شبکه‌های رادیو و تلویزیونی در طول شبانه روز تلاش می کند مردم را نسبت به خطر ویروس کرونا و راه‌های مداخله با آن آگاه کند و هشدار دهد اما همچنان بخشی از جامعه این پیام‌ها را جدی نگرفته و به رفتارهای پرخطر خود ادامه می دهند. در این میان اقدام مجری شبکه استانی یزد، بسیار قابل تامل و تحلیل و البته ستایش است. او برای تاثیرگذاری پیام و قدرت انتقال آن به مخاطب در مقابل دوربین و در برابر مخاطب زانو می زند و از آنها خواهش می کند که در خانه بمانند و با حضور غیر ضروری در اماکن عمومی و سفرهای شهری و بین شهری به انتشار این ویروس دامن نزنند. اگر بخواهیم از منظر روان‌شناسی رسانه یا روان‌شناسی مخاطب به این مساله نگاه کنیم باید بگویم که رفتار این مجری نشان می دهد که دو عنصر روانی-حسی ترس و امید نتوانسته منجر به رفتار بازدارنده در برخی مردم شود و او به کنشی ملتمسانه تن داده تا شاید بتواند آنها را تحت تاثیر بار روانی این اقدام به رفتار اجتماعی مورد نظر نزدیک کند. یادمان باشد که امکانات درمانی و بیمارستانی چنان‌که در پایتخت وجود دارد در شهرستان‌ها موجود نیست و کنترل بیماری باید بیش از هر چیز از طریق رفتارهای سلبی صورت بگیرد. رفتارهایی مثل مراقبت شخصی، خودقرنطینگی، عدم حضور در اماکن عمومی، پرهیز از سفر و خریدهای غیر‌ضروری و مواردی از این دست. لذا نقش رسانه‌ها و تمهیدات رسانه ای برای مدیریت رفتار و افکار عمومی نقش پررنگ تری پیدا می کند. بر این اساس شاید گزافه نباشد که بگوییم شبکه‌های استانی صدا و سیما به ویژه در استان‌هایی که ابتلا به این ویروس بیشتر است نقش بسیار مهم و حیاتی در مدیریت بحران کرونا دارند.