در روزهای جولان کرونا از آسیب‌های چهارشنبه‌سوری ایمن بمانیم
تقاطع آتش و ویروس
وسط بحران ویروس‌كرونا، چهارشنبه سوری سال 98 هم از راه رسید. با همه نگرانی‌ها و دغدغه‌هایش. هر سال این موقع‌ها كه می‌شد، تقریبا هیچ كوچه و خیابانی از صدای انواع مواد منفجره دست‌ساز در امان نبود و روز و شب و ساعت استراحت را به خیلی‌ها حرام می‌كرد، اما امسال و تا لحظه تنظیم این گزارش تقریبا خبری از مواد محترقه نیست.
البته با این‌كه پزشكان به مردم توصیه می‌كنند در خانه بمانند تا میزان شیوع ویروس كرونا كاهش پیدا كند، با این حال هنوز هم این نگرانی وجود دارد كه عده‌ای از نوجوانان و جوانان دوباره آتش چهارشنبه آخرسال را روشن‌كنند یا به خود صدمه زده یا به دیگران صدمه بزنند.
حوادث سال گذشته در شب چهارشنبه سوری كم نبود. سال 97 و طبق اعلام اورژانس‌كشور، 1260 نفر در كل‌كشور مصدوم شدند كه باعث قطع عضو 107 نفر شد و 453 نفر نیز از ناحیه چشم آسیب دیدند. همچنین حدود 400 نفر نیز دچار سوختگی‌های درجه 2 و 3 شدند. علاوه بر این مصدومیت‌ها، دو نفر نیز جان خود را در حوادث چهارشنبه سوری از دست دادند.
مرگ 2 جوان زنجانی و مشهدی
درچهارشنبه سوری 97
در سال 97، دو مرگ در اثر انفجار مواد محترقه ثبت شد. در حادثه اول، یك جوان 23 ساله زنجانی بر اثر شدت انفجار مواد منفجره در میدان محمدیه این شهر به‌شدت دچار آسیب‌دیدگی شد. شدت حادثه به حدی بود كه شكم این فرد از بین رفت و در همان محل حادثه جان خود را از دست داد.
در حادثه دیگری كه در مشهد و در خیابان كلاهدوز رخ داد، مرد جوانی جان خود را از دست داد.
روز حادثه، این مرد در حال ساخت مواد محترقه دست‌ساز در خانه خود بود و سایر اعضای خانواده نیز در منزل بودند كه ناگهان مواد محترقه در دستان مرد جوان منفجر شد و در اثر این حادثه، سرش قطع شد. اعضای خانواده هم كه دچار آسیب‌دیدگی شده بودند، همگی برای مداوا به بیمارستان منتقل شدند.
مجروح شدن سرباز نیروی انتظامی
یكی دیگر از حوادث مهم آخر سال97، مجروح شدن یك سرباز نیروی انتظامی بود. این سرباز هنگام انجام وظیفه در محدوده كلانتری 147 امامزاده حسن و در حالی كه مراقب امنیت عمومی مردم در شب چهارشنبه سوری بود تا مانع از ایجاد اختلال شود، توسط افراد ناشناسی هدف اصابت مواد محترقه خطرناك قرار گرفت و از ناحیه پاشنه پای راست مجروح شد كه برای درمان به بیمارستان انتقال یافت.
كاهش آمار حوادث سال 97
نسبت به سال 96
گرچه سال 97 دو نفر جان خود را از دست دادند، اما پلیس در تشریح آمار حوادث چهارشنبه آخر
سال 97 گفت: «چهارشنبه آخر سال امسال قابل‌قیاس با سال 96 نیست و وضعیت‌مان بسیار مطلوب است و 20 نفر از افرادی كه اقدام به رفتارهای هنجارشكنانه کردند دستگیر شدند.»
چهارشنبه سوزی سال 96
و كشته شدن 4 نفر
اورژانس‌كشور در آخرین آمار حوادث چهارشنبه سال 96 اعلام كرد: مصدومان حوادث مرتبط با چهارشنبه سوری فقط مربوط به شب چهارشنبه آخر سال نبود و تعدادكل مصدومان مرتبط با حوادث چهارشنبه سوری از اول اسفند (96) به 4779 نفر رسید كه نسبت به سال گذشته (سال 95) حدود 50درصد كمتر بود. بیشترین میزان مصدومان حوادث چهارشنبه سوری سال 96 در استان تهران بود و البرز و آذربایجان غربی در رتبه‌های بعدی قرار داشتند. بر اساس آمارهای اورژانس كشور، چهار نفر شامل یك‌نفر در زنجان، یك نفر در تهران، یك نوجوان 15 ساله در كرج و یك مرد 35 ساله در اردبیل در اثر حوادث چهارشنبه سوری كشته شدند. به گفته او، 40 درصد مصدومان عابران و افراد در حال تردد بودند.
آمار حوادث چهارشنبه آخر سال 95
سال 95 هم با وجود هشدارهای متعدد آتش‌نشانی، پلیس و اورژانس، اما باز هم شاهد مصدومیت و مرگ تعدادی از هموطنان‌مان بودیم. سال 95، دو نفر در اثر مواد محترقه جان خود را از دست دادند، 2000 نفر به صورت سرپایی مداوا و 600 نفر نیز مصدومیت‌شان به گونه‌ای بود كه منجر به بستری شدن آنان در بیمارستان شد. با وجود اینها، اورژانس‌كشور معتقد بود تعداد حوادث چهارشنبه آخر سال 95 نسبت به سال 94 كاهش 30 تا 40 درصدی را تجربه كرد.
خوددرمانی در چهارشنبه‌سوری؛ ممنوع
چهارشنبه آخر سال با سوختگی و جراحت و مرگ احتمالی افراد یا عابران گره خورده است. جراحت‌هایی گاه سطحی‌كه افراد با درمان‌های سرپایی بهبود پیدا می‌كنند، اما گاه آن‌قدر عمیق است كه یا منجر به بدشكلی و قطع عضو می‌شود یا با مرگ حادثه‌دیدگان همراه است. دكتر محمدجواد فاطمی، متخصص سوختگی با اشاره به این‌كه چهارشنبه آخرسال، از آیین‌های باستانی ایران است، می‌گوید: «با این‌كه این روز می‌تواند یكی از روزهای خاطره‌انگیز هموطنان باشد، اما متاسفانه به یكی از معضل‌های اساسی تبدیل شده است، به حدی كه با فرا رسیدن چهارشنبه سوری، بسیاری از خانواده ترجیح می‌دهند از خانه خود خارج نشوند تا در معرض آسیب‌های ناشی از آن قرار نگیرند.
با وجود تمام هشدارها حوادث چهارشنبه‌سوری می‌تواند به صدمات غیرقابل جبرانی مانند قطع انگشتان، آسیب به چشم و سوختگی شدید پوست منجرشود. در اثر همین صدمات است كه هر ساله به آمار معلولان كشور افزوده می‌شود.»
یكی از اشتباهاتی كه اغلب خانواده‌ها در قبال سوختگی‌های چهارشنبه آخرسال مرتكب می‌شوند، انجام خوددرمانی است. دكتر فاطمی می‌گوید:«از انجام اقدامات درمانی خودسرانه برای سوختگی خودداری كنید. در چنین شرایطی بهتر است فردی كه دچار آسیب‌دیدگی شده است، به نزدیكترین مركز درمانی منتقل شود. اگر عضو آسیب دیده دچار سوختگی شده، از قرار دادن خمیردندان
سیب زمینی و ماست روی ناحیه خودداری‌كنید، زیرا این كار باعث عمیق‌تر شدن سوختگی می‌شود. اگر عضو سوخته شده مساحت كمی دارد، بهتر است محل را با آب سرد شست و شو داده و پمادهای سوختگی از داروخانه تهیه كنید و روی موضع بمالید. اگر عضو آسیب دیده، در حال خونریزی است، بهتر است سوختگی ناحیه دست و اندام فوقانی را بالا نگهدارید و با پارچه‌ای ببندید تا خونریزی بند آید.»
نحوه نگهداری از عضو قطع شده
در حوادث چهارشنبه آخر سال بارها افرادی‌كه درحال كار با مواد محترقه بودند، دچار قطع‌شدگی عضو می‌شوند. در چنین مواردی، بسیاری از مردم نمی‌دانند عضو آسیب دیده را چطور به بیمارستان انتقال دهند. این متخصص سوختگی ادامه می‌دهد: «اگر فردی در حوادث ناشی از چهارشنبه سوری دچار قطع عضو شد، افراد حاضر در صحنه باید ناحیه قطع شده را داخل پارچه بگذارند و سپس آن را در نایلون با آب و یخ شناور قرار داده و به سرعت به مراكز درمانی سوختگی سریعا انتقال دهند تا پیوند زده شود.»
چشم‌ها در معرض آسیب‌دیدگی
چشم هم از اعضایی است كه بسیار در معرض آسیب‌دیدگی ناشی از انفجار مواد منفجره قرار دارد. در اثر انفجار، اجسام كوچكی وارد چشم شده و به آن آسیب می‌رساند.
در چنین مواردی، برخی افراد سعی می‌كنند با دستمال كاغذی یا وسایل دیگر، تراشه‌های احتمالی را از چشم فرد خارج كنند كه به گفته این متخصص سوختگی اقدامی مشكل‌ساز است:« لازم است چشم افراد حادثه‌دیده را با سرم استریل شست و شو داده و به مراكز درمانی منتقل کنند.»
سازمان آتش‌نشانی از سازمان‌های درگیر در مراسم چهارشنبه سوری است كه بار زیادی از حوادث آن را به دوش می‌كشد. جلال ملكی، سخنگوی آتش‌نشانی در خصوص نكات ایمنی كه باید در شب چهارشنبه آخرسال رعایت شود، می‌گوید:« در این ایام والدین نظارت بیشتری بر رفتار فرزندان خود و به ویژه جوانان داشته باشند.كبریت، فندك و هر نوع وسیله آتشزنه دیگر را از دسترس كودكان دور نگه دارید.
بسیاری از مواد محترقه‌ای كه در دسترس جوانان قرار دارد، تركیبی از چند ماده قابل اشتعال و انفجار شیمیایی به‌ویژه اكلیل و سرنج است. بعضی از این مواد به قدری حساس‌اند كه با كمترین حرارت و حتی در اثر انتقال حرارت دست یا نگهداری در جیب و كیف منفجر شده و آسیب‌های زیادی را به افراد وارد می‌كند. در این شب، درها و پنجره‌ها به ویژه آنهایی كه مستقیم به فضای بیرونی و به معابر و كوچه‌ها باز می‌شوند را بسته نگهدارید تا از افتادن اشیای مشتعل به داخل منزل جلوگیری شود. از روشن كردن آتش در داخل پاركینگ‌ها،كنار خودروها، باغ‌ها و فضای سبز خودداری‌كنید.
از انداختن مواد منفجره مثل كپسول‌های كوچك گاز، قوطی‌های دربسته، انواع اسپری‌ها(خوشبو كننده، رنگ، افشانه‌ها و...) به داخل آتش خودداری كنید. انفجار و پرتاب قطعات كوچك بدنه آنها آسیب‌های زیادی به افراد وارد وارد می‌كند.»
چهارشنبه سوری امسال در خانه بمانیم
با وجود توصیه‌های آتش‌نشانی و متخصصان سوختگی در مورد این‌كه چه نكاتی را باید در شب چهارشنبه آخر سال رعایت كنید، اما امسال یك تفاوت بسیار اساسی، مهم و حیاتی با چهارشنبه سوری‌های سال‌های گذشته دارد. حدود یك ماه است كه ویروس كرونا در اغلب كشورهای دنیا از جمله ایران فعال شده و عده‌ای را به كام مرگ كشانده است. پس از ابتلا یا مرگ تعدادی از هموطنان در اثر این بیماری، وزارت بهداشت هشدار عمومی داد و از مردم درخواست كرد بالاترین سطح بهداشتی را رعایت كنند تا كمترین تماس را با ناقلان داشته باشند.
دكتر طاهره سوری، متخصص بیماری‌های عفونی با اشاره به این‌كه ویروس كرونا، قدرت انتقال و ابتلای بسیار زیادی دارد، می‌گوید:« ببینید در وضعیتی هستیم كه هرگونه تجمع در حال حاضر به ضرر كنترل عفونت ویروس‌كرونا است، زیرا برقراری تماس نزدیك، تنها راه انتقال این بیماری به شمار می‌رود. ویروس كرونا تا حدی جدی است كه می‌گوییم حتی مهمانی‌ها نیز لغو شود، چون برقراری تماس میان افراد اجتناب‌ناپذیر است. به هرحال ممكن است افراد بهداشت دست را رعایت نكنند. در شب چهارشنبه سوری هم به هیچ وجه به مردم توصیه نمی‌كنیم آن را برگزار كنند. هرچقدر هم مراقب باشند، باز هم ممكن است كسی بیاید و با هم دست بدهند. افراد دور آتش سرگرم صحبت كردن می‌شوند و فراموش می‌كنند فاصله ایمنی لازم را حفظ كنند و كم‌كم به هم نزدیك می‌شوند، دست به سرو صورت و بینی خود می‌زنند و در این شرایط فرصت برای انتقال بیماری فراهم می‌شود.»
او ادامه داد:« شرایط برای انتقال بیماری به حدی بحرانی است كه حتی ما نیز سعی كردیم جلسات دانشگاهی و بیمارستانی را لغو‌كنیم تا شرایط برای انتقال بیماری به دیگران فراهم نشود. بنابراین به مردم توصیه می‌كنیم اگر می‌خواهند شب چهارشنبه سوری را جشن بگیرند، بهتر است گروه مجازی دوستانه تشكیل دهند و در آن با یكدیگر صحبت كنند و خوش بگذرانند. به هرحال این مراسم را می‌توان سال‌های آینده هم اجرا كرد و منسوخ نمی‌شود. در حال حاضر مهم‌ترین نكته جلوگیری از هرگونه تجمع است. به همین دلیل خیلی لازم است تك‌تك مردم كمك كنند تا این اپیدمی مهار شود. تاكید می‌كنم هرگونه تجمعی می‌تواند باعث انتشار هرچه بیشتر بیماری شود.»
درچهارشنبه سوری 97
در سال 97، دو مرگ در اثر انفجار مواد محترقه ثبت شد. در حادثه اول، یك جوان 23 ساله زنجانی بر اثر شدت انفجار مواد منفجره در میدان محمدیه این شهر به‌شدت دچار آسیب‌دیدگی شد. شدت حادثه به حدی بود كه شكم این فرد از بین رفت و در همان محل حادثه جان خود را از دست داد.
در حادثه دیگری كه در مشهد و در خیابان كلاهدوز رخ داد، مرد جوانی جان خود را از دست داد.
روز حادثه، این مرد در حال ساخت مواد محترقه دست‌ساز در خانه خود بود و سایر اعضای خانواده نیز در منزل بودند كه ناگهان مواد محترقه در دستان مرد جوان منفجر شد و در اثر این حادثه، سرش قطع شد. اعضای خانواده هم كه دچار آسیب‌دیدگی شده بودند، همگی برای مداوا به بیمارستان منتقل شدند.
مجروح شدن سرباز نیروی انتظامی
یكی دیگر از حوادث مهم آخر سال97، مجروح شدن یك سرباز نیروی انتظامی بود. این سرباز هنگام انجام وظیفه در محدوده كلانتری 147 امامزاده حسن و در حالی كه مراقب امنیت عمومی مردم در شب چهارشنبه سوری بود تا مانع از ایجاد اختلال شود، توسط افراد ناشناسی هدف اصابت مواد محترقه خطرناك قرار گرفت و از ناحیه پاشنه پای راست مجروح شد كه برای درمان به بیمارستان انتقال یافت.
كاهش آمار حوادث سال 97
نسبت به سال 96
گرچه سال 97 دو نفر جان خود را از دست دادند، اما پلیس در تشریح آمار حوادث چهارشنبه آخر
سال 97 گفت: «چهارشنبه آخر سال امسال قابل‌قیاس با سال 96 نیست و وضعیت‌مان بسیار مطلوب است و 20 نفر از افرادی كه اقدام به رفتارهای هنجارشكنانه کردند دستگیر شدند.»
چهارشنبه سوزی سال 96
و كشته شدن 4 نفر
اورژانس‌كشور در آخرین آمار حوادث چهارشنبه سال 96 اعلام كرد: مصدومان حوادث مرتبط با چهارشنبه سوری فقط مربوط به شب چهارشنبه آخر سال نبود و تعدادكل مصدومان مرتبط با حوادث چهارشنبه سوری از اول اسفند (96) به 4779 نفر رسید كه نسبت به سال گذشته (سال 95) حدود 50درصد كمتر بود. بیشترین میزان مصدومان حوادث چهارشنبه سوری سال 96 در استان تهران بود و البرز و آذربایجان غربی در رتبه‌های بعدی قرار داشتند. بر اساس آمارهای اورژانس كشور، چهار نفر شامل یك‌نفر در زنجان، یك نفر در تهران، یك نوجوان 15 ساله در كرج و یك مرد 35 ساله در اردبیل در اثر حوادث چهارشنبه سوری كشته شدند. به گفته او، 40 درصد مصدومان عابران و افراد در حال تردد بودند.
آمار حوادث چهارشنبه آخر سال 95
سال 95 هم با وجود هشدارهای متعدد آتش‌نشانی، پلیس و اورژانس، اما باز هم شاهد مصدومیت و مرگ تعدادی از هموطنان‌مان بودیم. سال 95، دو نفر در اثر مواد محترقه جان خود را از دست دادند، 2000 نفر به صورت سرپایی مداوا و 600 نفر نیز مصدومیت‌شان به گونه‌ای بود كه منجر به بستری شدن آنان در بیمارستان شد. با وجود اینها، اورژانس‌كشور معتقد بود تعداد حوادث چهارشنبه آخر سال 95 نسبت به سال 94 كاهش 30 تا 40 درصدی را تجربه كرد.
خوددرمانی در چهارشنبه‌سوری؛ ممنوع
چهارشنبه آخر سال با سوختگی و جراحت و مرگ احتمالی افراد یا عابران گره خورده است. جراحت‌هایی گاه سطحی‌كه افراد با درمان‌های سرپایی بهبود پیدا می‌كنند، اما گاه آن‌قدر عمیق است كه یا منجر به بدشكلی و قطع عضو می‌شود یا با مرگ حادثه‌دیدگان همراه است. دكتر محمدجواد فاطمی، متخصص سوختگی با اشاره به این‌كه چهارشنبه آخرسال، از آیین‌های باستانی ایران است، می‌گوید: «با این‌كه این روز می‌تواند یكی از روزهای خاطره‌انگیز هموطنان باشد، اما متاسفانه به یكی از معضل‌های اساسی تبدیل شده است، به حدی كه با فرا رسیدن چهارشنبه سوری، بسیاری از خانواده ترجیح می‌دهند از خانه خود خارج نشوند تا در معرض آسیب‌های ناشی از آن قرار نگیرند.
با وجود تمام هشدارها حوادث چهارشنبه‌سوری می‌تواند به صدمات غیرقابل جبرانی مانند قطع انگشتان، آسیب به چشم و سوختگی شدید پوست منجرشود. در اثر همین صدمات است كه هر ساله به آمار معلولان كشور افزوده می‌شود.»
یكی از اشتباهاتی كه اغلب خانواده‌ها در قبال سوختگی‌های چهارشنبه آخرسال مرتكب می‌شوند، انجام خوددرمانی است. دكتر فاطمی می‌گوید:«از انجام اقدامات درمانی خودسرانه برای سوختگی خودداری كنید. در چنین شرایطی بهتر است فردی كه دچار آسیب‌دیدگی شده است، به نزدیكترین مركز درمانی منتقل شود. اگر عضو آسیب دیده دچار سوختگی شده، از قرار دادن خمیردندان
سیب زمینی و ماست روی ناحیه خودداری‌كنید، زیرا این كار باعث عمیق‌تر شدن سوختگی می‌شود. اگر عضو سوخته شده مساحت كمی دارد، بهتر است محل را با آب سرد شست و شو داده و پمادهای سوختگی از داروخانه تهیه كنید و روی موضع بمالید. اگر عضو آسیب دیده، در حال خونریزی است، بهتر است سوختگی ناحیه دست و اندام فوقانی را بالا نگهدارید و با پارچه‌ای ببندید تا خونریزی بند آید.»
نحوه نگهداری از عضو قطع شده
در حوادث چهارشنبه آخر سال بارها افرادی‌كه درحال كار با مواد محترقه بودند، دچار قطع‌شدگی عضو می‌شوند. در چنین مواردی، بسیاری از مردم نمی‌دانند عضو آسیب دیده را چطور به بیمارستان انتقال دهند. این متخصص سوختگی ادامه می‌دهد: «اگر فردی در حوادث ناشی از چهارشنبه سوری دچار قطع عضو شد، افراد حاضر در صحنه باید ناحیه قطع شده را داخل پارچه بگذارند و سپس آن را در نایلون با آب و یخ شناور قرار داده و به سرعت به مراكز درمانی سوختگی سریعا انتقال دهند تا پیوند زده شود.»
چشم‌ها در معرض آسیب‌دیدگی
چشم هم از اعضایی است كه بسیار در معرض آسیب‌دیدگی ناشی از انفجار مواد منفجره قرار دارد. در اثر انفجار، اجسام كوچكی وارد چشم شده و به آن آسیب می‌رساند.
در چنین مواردی، برخی افراد سعی می‌كنند با دستمال كاغذی یا وسایل دیگر، تراشه‌های احتمالی را از چشم فرد خارج كنند كه به گفته این متخصص سوختگی اقدامی مشكل‌ساز است:« لازم است چشم افراد حادثه‌دیده را با سرم استریل شست و شو داده و به مراكز درمانی منتقل کنند.»
سازمان آتش‌نشانی از سازمان‌های درگیر در مراسم چهارشنبه سوری است كه بار زیادی از حوادث آن را به دوش می‌كشد. جلال ملكی، سخنگوی آتش‌نشانی در خصوص نكات ایمنی كه باید در شب چهارشنبه آخرسال رعایت شود، می‌گوید:« در این ایام والدین نظارت بیشتری بر رفتار فرزندان خود و به ویژه جوانان داشته باشند.كبریت، فندك و هر نوع وسیله آتشزنه دیگر را از دسترس كودكان دور نگه دارید.
بسیاری از مواد محترقه‌ای كه در دسترس جوانان قرار دارد، تركیبی از چند ماده قابل اشتعال و انفجار شیمیایی به‌ویژه اكلیل و سرنج است. بعضی از این مواد به قدری حساس‌اند كه با كمترین حرارت و حتی در اثر انتقال حرارت دست یا نگهداری در جیب و كیف منفجر شده و آسیب‌های زیادی را به افراد وارد می‌كند. در این شب، درها و پنجره‌ها به ویژه آنهایی كه مستقیم به فضای بیرونی و به معابر و كوچه‌ها باز می‌شوند را بسته نگهدارید تا از افتادن اشیای مشتعل به داخل منزل جلوگیری شود. از روشن كردن آتش در داخل پاركینگ‌ها،كنار خودروها، باغ‌ها و فضای سبز خودداری‌كنید.
از انداختن مواد منفجره مثل كپسول‌های كوچك گاز، قوطی‌های دربسته، انواع اسپری‌ها(خوشبو كننده، رنگ، افشانه‌ها و...) به داخل آتش خودداری كنید. انفجار و پرتاب قطعات كوچك بدنه آنها آسیب‌های زیادی به افراد وارد وارد می‌كند.»
چهارشنبه سوری امسال در خانه بمانیم
با وجود توصیه‌های آتش‌نشانی و متخصصان سوختگی در مورد این‌كه چه نكاتی را باید در شب چهارشنبه آخر سال رعایت كنید، اما امسال یك تفاوت بسیار اساسی، مهم و حیاتی با چهارشنبه سوری‌های سال‌های گذشته دارد. حدود یك ماه است كه ویروس كرونا در اغلب كشورهای دنیا از جمله ایران فعال شده و عده‌ای را به كام مرگ كشانده است. پس از ابتلا یا مرگ تعدادی از هموطنان در اثر این بیماری، وزارت بهداشت هشدار عمومی داد و از مردم درخواست كرد بالاترین سطح بهداشتی را رعایت كنند تا كمترین تماس را با ناقلان داشته باشند.
دكتر طاهره سوری، متخصص بیماری‌های عفونی با اشاره به این‌كه ویروس كرونا، قدرت انتقال و ابتلای بسیار زیادی دارد، می‌گوید:« ببینید در وضعیتی هستیم كه هرگونه تجمع در حال حاضر به ضرر كنترل عفونت ویروس‌كرونا است، زیرا برقراری تماس نزدیك، تنها راه انتقال این بیماری به شمار می‌رود. ویروس كرونا تا حدی جدی است كه می‌گوییم حتی مهمانی‌ها نیز لغو شود، چون برقراری تماس میان افراد اجتناب‌ناپذیر است. به هرحال ممكن است افراد بهداشت دست را رعایت نكنند. در شب چهارشنبه سوری هم به هیچ وجه به مردم توصیه نمی‌كنیم آن را برگزار كنند. هرچقدر هم مراقب باشند، باز هم ممكن است كسی بیاید و با هم دست بدهند. افراد دور آتش سرگرم صحبت كردن می‌شوند و فراموش می‌كنند فاصله ایمنی لازم را حفظ كنند و كم‌كم به هم نزدیك می‌شوند، دست به سرو صورت و بینی خود می‌زنند و در این شرایط فرصت برای انتقال بیماری فراهم می‌شود.»
او ادامه داد:« شرایط برای انتقال بیماری به حدی بحرانی است كه حتی ما نیز سعی كردیم جلسات دانشگاهی و بیمارستانی را لغو‌كنیم تا شرایط برای انتقال بیماری به دیگران فراهم نشود. بنابراین به مردم توصیه می‌كنیم اگر می‌خواهند شب چهارشنبه سوری را جشن بگیرند، بهتر است گروه مجازی دوستانه تشكیل دهند و در آن با یكدیگر صحبت كنند و خوش بگذرانند. به هرحال این مراسم را می‌توان سال‌های آینده هم اجرا كرد و منسوخ نمی‌شود. در حال حاضر مهم‌ترین نكته جلوگیری از هرگونه تجمع است. به همین دلیل خیلی لازم است تك‌تك مردم كمك كنند تا این اپیدمی مهار شود. تاكید می‌كنم هرگونه تجمعی می‌تواند باعث انتشار هرچه بیشتر بیماری شود.»