فناوری هستهای ما نمایشی نیست
حسین آبنیكی كارشناس مسائل هستهای
فردا روز ملی فناوری هستهای است و در شرایطی این روز را پیش رو داریم كه سال گذشته با اتفاقات زیادی در عرصه هستهای و برجام روبهرو بودیم.
دولت جمهوری اسلامی ایران، سال گذشته نهایتا در تصمیمی دیرهنگام در واكنش به خروج آمریكا از برجام و خلف وعدههای اروپا، بخشی از تعهدات خود را در زمینه محدودیت برنامه هستهای كنار گذاشت. این تصمیم اگرچه بسیار با تاخیر گرفته شد اما بجا و شایسته بود زیرا طرفهای مقابل از مدتها قبل تعهدات خود را عملی نمیكردند و حتی در جهت نقض تعهدات گامهای اساسی و جدی برداشتند. ما چند ماه در مقابل اقدامات غرب هیچ واكنشی نداشتیم تا اینكه سال گذشته با كاهش تعهدات برجامی، اقدامات خوبی انجام شد و البته باید ادامه پیدا كند. صنعت هستهای ما باید به صنعت هستهای سال ۹۲ كه شروع محدودیتها بود باز گردد. امروز باید تعداد سانتریفیوژها افزایش یابد و كشور فعالیت طبیعی خود را در زمینه هستهای جلو ببرد زیرا فعالیتهای هستهای ما مبتنی بر نیاز كشورمان است و این طور نبود كه بخواهیم تكنولوژی نمایشی در كشور داشته باشیم.
در زمینه كشاورزی، پزشكی و صنعت نیازهای بسیاری به فناوری هستهای داریم و اگر خواهان پیشرفت كشور هستیم لاجرم باید از فناوری هستهای در بالاترین سطح استفاده كنیم. باید بتوانیم مانند بسیاری از كشورهای پیشرفته دنیا رآكتورهای مختلف آب سنگین و سبك را در كشور تولید كنیم. این اتفاقات، همگی در چارچوب تعهدات ما و توافقنامههای بینالمللی و كاملا قانونی است. آژانس و مجموعههای مرتبط دیگر نیز باید در این زمینه به ما كمك كنند.
مقامات كشورمان نباید به گامهای برداشته شده بسنده كنند و این گامها باید استمرار یابد و در این زمینه لازم است تجهیزات و سایتهای هستهای را افزایش داده و به روند قبل از سال ۹۲ بازگردیم.
بهرغم كاهش تعهدات هستهای، اما هنوز روند توسعه فناوری هستهای كشورمان سرعت قبل را ندارد و هنوز هم محدودیتهای قابل توجهی داریم. این در حالی است كه ما باید سریعتر به روند توسعه قبل از سال ۹۲ برسیم تا پاسخگوی نیازهای كشور باشیم. اگر این اتفاق نیفتد یا با كندی صورت گیرد عقب میمانیم و نیازمند كمك غربیها میشویم، اما آنها در مقاطع مختلف ثابت كردهاند هیچ كمكی به ما نخواهند كرد بنابراین باید در عرصههای مختلف خودكفا شویم و داروهای خودمان را تولید كنیم و حتی به واسطه صادر كردن آن كسب درآمد داشته باشیم.
در حال حاضر با وجود كنار گذاشتن محدودیتها، هنوز سایت فردو نقش پررنگی در مرحله تولید ندارد. ماشینهای ما قبل از برجام بسیار بیشتر از اكنون بود بنابراین باید ماشینهای قویتری جایگزین كنیم و تولید را افزایش دهیم.
ما باید روند ساخت و راهاندازی رآكتور اراك را تسریع بخشیم تا بتوانیم در ابعاد مختلف فعالیتهای هستهای، فاصله خودمان را با شرایط ایدهآل كمتر كنیم.