قالیباف، آقاطهرانی یا میرسلیم؛ شانس کدام‌یک بیشتر است؟!
آغاز دور تازه رایزنی‌ها برای انتخاب رئیس مجلس
چه کسی رئیس مجلس می‌شود؟! این پرسش پیش از برگزاری انتخابات مجلس یازدهم مورد توجه خیلی‌ها مخصوصا فعالان و اثرگذاران گروه‌های مختلف سیاسی بوده و رایزنی برای این موضوع از مدت‌ها قبل آغاز شده است. اما حالا کمی بیشتر از یک ماه مانده به آغاز کار مجلس جدید، این رایزنی ها جدی‌تر از گذشته و وارد دور تازه‌ای شده است. در روزهایی کرونایی خبر رسیده که رایزنی‌ها برای انتخاب رئیس جدید به جای جلسات حضوری، در فضای مجازی برگزار می‌شود.
اولین روز از هر دوره مجلس شورای اسلامی با انتخاب هیات رئیسه سنی آغاز می‌شود که در اولین بند از مبحث «تشکیلات قانونگذاری» در آیین‌نامه داخلی مجلس به آن پرداخته شده است. براساس ماده ۱۰ این آیین‌نامه، مسن‌ترین فرد از نمایندگان حاضر به عنوان «رئیس سنی» و فرد بعدی به عنوان نایب رئیس و دو نفر از جوان‌ترین نمایندگان حاضر به سمت دبیر تعیین می‌شوند و در جایگاه هیات رئیسه قرار می‌گیرند. در صورت تساوی سن، هیات رئیسه سنی با قید قرعه از بین مسن‌ترین و جوان‌ترین نمایندگان حاضر تعیین خواهد شد. وظایف هیات رئیسه سنی شامل اداره جلسه افتتاحیه، انجام مراسم تحلیف، قرعه‌کشی اسامی نمایندگان برای عضویت در شعب و توزیع اعتبارنامه‌ها بین شعب و اجرای انتخابات هیات رئیسه موقت است.در این دوره مجلس شورای اسلامی، حجت‌الاسلام سید رضا تقوی با 73 سال به عنوان رئیس سنی، اداره اولین روز مجلس یازدهم را بر عهده خواهد داشت و مصطفی میرسلیم ۷۲ساله به عنوان نایب‌رئیس سنی مجلس یازدهم در روز اول فعالیت خواهد کرد.
در همان روز اول، هیات رئیسه موقت مجلس شورای اسلامی از سوی نمایندگان انتخاب می‌شوند و پس از آن که بررسی اعتبارنامه نمایندگان به پایان رسید انتخابات هیات رئیسه دائم (برای یک سال) برگزار می‌شود که معمولا ترکیب اصلی آن تفاوتی با هیات رئیسه موقت نخواهد داشت.
شانس کدام چهره‌ها برای ریاست بیشتر است؟
نظر منتخبان مجلس در انتخاب رئیس و نایب رئیس سنی، طبیعتا اهمیتی ندارد و رئیس و نایب رئیس سنی از الان مشخص‌اند اما آنچه مشخص نیست و از مدت‌ها قبل رایزنی‌ها درباره آن در جریان است انتخاب رئیس و هیات رئیسه مجلس برای سال اول است.
بر اساس ماده 14 آیین‌نامه داخلی مجلس اعضاى هیات رئیسه دائم مرکب از رئیس، دو نایب‌رئیس، شش دبیر و سه ناظر هستند که براى یک سال انتخاب می‌شوند و مبناى تجدید انتخابات سالانه، سالروز انتخابات هیات رئیسه قبلى است.از ماه‌ها قبل که فهرست‌های انتخاباتی جریان‌ها برای مجلس یازدهم در حال بسته شدن بود از برخی چهره‌ها به عنوان روسای بالقوه مجلس یازدهم یاد می شد و به جز چهره‌ای چون مجید انصاری که از جمله این روسای بالقوه بود و نتوانست به مجلس راه یابد سایر چهره‌ها همچنان به عنوان اصلی ترین گزینه‌های ریاست مجلس در محافل سیاسی مطرح هستند.
به نظر می‌رسد در این دوره رئیس مجلس یازدهم یک چهره اصولگرا خواهد بود اما در مورد این که چه کسی به جای علی لاریجانی بر این کرسی تکیه می‌زند نمی‌توان به صورت قطعی اظهار نظر کرد. چهره‌ای که نام او بیش از سایرین در این زمینه مطرح می‌شود محمدباقر قالیباف است؛ فردی که بیشتر به سوابقش در فرماندهی نیروی‌انتظامی و شهرداری تهران شناخته می‌شود و البته نامزدی او در سه دوره انتخابات ریاست‌جمهوری باعث شده اگرچه در آن انتخابات‌ها توفیق نداشته اما افکار عمومی، او را به عنوان یکی از گزینه‌های جدی ریاست مجلس یازدهم بپذیرد.
با این حال مشخص نیست در تعاملات میان اصولگرایان که به مجلس یازدهم راه یافته‌اند قالیباف چقدر شانس ریاست داشته باشد، چرا‌که با رقبایی جدی رو به‌روست. از دیگر چهره‌های مطرح، مرتضی آقاتهرانی، دبیرکل جبهه پایداری است. جبهه پایداری از منتقدان محمدباقر قالیباف است و حتی تا یکی دو روز قبل از انتخابات دوم اسفند، از پذیرش حضور قالیباف در لیست مشترک خودداری می‌کرد و نهایتا در یک تصمیم مصلحتی حاضر به ارائه لیست مشترک با شورای ائتلاف نیروهای انقلاب شد. یکی دیگر از گزینه‌های اصلی ریاست، مصطفی میرسلیم است که به هر تقدیر در روز اول مجلس یازدهم به عنوان نایب رئیس سنی در جایگاه هیات رئیسه خواهد نشست و اگر نمایندگان با او همراهی کنند یکی از نامزدهای ریاست نیز خواهد بود. او در روزهای گذشته انتقاداتی را نیز به صورت تلویحی یا صریح نسبت به تلاش‌هایی که حامیان قالیباف برای ریاست او انجام داده‌اند کرده است.
وی در گفت‌وگو با جام‌جم درباره انتخاب رئیس مجلس آینده می‌گوید: منتخبان باید به صلاحیت‌های فردی که می‌خواهد در خدمت‌شان قرار گیرد بیندیشند و به‌ویژه به سابقه عملکرد بدون حاشیه کسانی که مدعی ایفای وظیفه خدمتگزاری به نمایندگانند.
میرسلیم می‌افزاید: رئیس مجلس را نباید با رئیس‌جمهور مقایسه کرد. در حقیقت ریاستی مطرح نیست، فداکاری و ازخودگذشتگی برای ایفای خدمت است و این ویژگی هم به ادعا نیست و خدای نکرده نباید آلوده به روش‌های انحرافی شود. رئیس مجلس با همکاری هیات‌رئیسه، غیر از اداره کردن جلسات مجلس، باید به‌ویژه امکانات کارشناسی و پشتیبانی تخصصی را فارغ از گرایش‌های سیاسی در اختیار نمایندگان قرار دهد تا بتوانند درباره طرح‌ها و لوایح و نیز تشخیص صلاحیت مسؤولان اجرایی پیشنهادی، درست تصمیم‌گیری کند. به اعتقاد وی نمایندگان مجلس باید مدافع منزه ماندن مجلس از فرآیندهای انحرافی نظیر زد و بندهای سیاسی و نیز تداخل منافع شوند و کسانی را برگزینند که مدیریت‌شان حکایت از توانمندی و اراده و جرأت برای چنان خدمات مهم و اساسی می‌کند.
رایزنی‌های غیر رسمی
اگرچه انتخابات هیات رئیسه مجلس پس از تشکیل دوره جدید در هفتم خرداد انجام می‌شود اما معمولا منتخبان از قبل در جلسات و رایزنی‌های غیررسمی به جمع‌بندی نسبی درباره نظر نهایی خود درباره گزینه ریاست مجلس می‌رسند. اخباری که این روزها درباره برخی گفت‌وگوها و جلسات میان منتخبان مجلس منتشر می‌شود را می‌توان در همین چارچوب ارزیابی کرد؛ جلساتی که بعضا با توجه به شرایط کشور و بیماری کرونا با استفاده از فناوری‌های ارتباطی روز و به صورت مجازی برگزار می‌شود.
اگر تا روز تشکیل دوره یازدهم مجلس شورای اسلامی 7 خرداد، تغییر خاصی در معادلات سیاسی رخ ندهد رقابت اصلی میان این سه چهره خواهد بود و باید منتظر بود تا آن روز نمایندگان چه تصمیمی خواهند گرفت.
در همان روز اول، هیات رئیسه موقت مجلس شورای اسلامی از سوی نمایندگان انتخاب می‌شوند و پس از آن که بررسی اعتبارنامه نمایندگان به پایان رسید انتخابات هیات رئیسه دائم (برای یک سال) برگزار می‌شود که معمولا ترکیب اصلی آن تفاوتی با هیات رئیسه موقت نخواهد داشت.
شانس کدام چهره‌ها برای ریاست بیشتر است؟
نظر منتخبان مجلس در انتخاب رئیس و نایب رئیس سنی، طبیعتا اهمیتی ندارد و رئیس و نایب رئیس سنی از الان مشخص‌اند اما آنچه مشخص نیست و از مدت‌ها قبل رایزنی‌ها درباره آن در جریان است انتخاب رئیس و هیات رئیسه مجلس برای سال اول است.
بر اساس ماده 14 آیین‌نامه داخلی مجلس اعضاى هیات رئیسه دائم مرکب از رئیس، دو نایب‌رئیس، شش دبیر و سه ناظر هستند که براى یک سال انتخاب می‌شوند و مبناى تجدید انتخابات سالانه، سالروز انتخابات هیات رئیسه قبلى است.از ماه‌ها قبل که فهرست‌های انتخاباتی جریان‌ها برای مجلس یازدهم در حال بسته شدن بود از برخی چهره‌ها به عنوان روسای بالقوه مجلس یازدهم یاد می شد و به جز چهره‌ای چون مجید انصاری که از جمله این روسای بالقوه بود و نتوانست به مجلس راه یابد سایر چهره‌ها همچنان به عنوان اصلی ترین گزینه‌های ریاست مجلس در محافل سیاسی مطرح هستند.
به نظر می‌رسد در این دوره رئیس مجلس یازدهم یک چهره اصولگرا خواهد بود اما در مورد این که چه کسی به جای علی لاریجانی بر این کرسی تکیه می‌زند نمی‌توان به صورت قطعی اظهار نظر کرد. چهره‌ای که نام او بیش از سایرین در این زمینه مطرح می‌شود محمدباقر قالیباف است؛ فردی که بیشتر به سوابقش در فرماندهی نیروی‌انتظامی و شهرداری تهران شناخته می‌شود و البته نامزدی او در سه دوره انتخابات ریاست‌جمهوری باعث شده اگرچه در آن انتخابات‌ها توفیق نداشته اما افکار عمومی، او را به عنوان یکی از گزینه‌های جدی ریاست مجلس یازدهم بپذیرد.
با این حال مشخص نیست در تعاملات میان اصولگرایان که به مجلس یازدهم راه یافته‌اند قالیباف چقدر شانس ریاست داشته باشد، چرا‌که با رقبایی جدی رو به‌روست. از دیگر چهره‌های مطرح، مرتضی آقاتهرانی، دبیرکل جبهه پایداری است. جبهه پایداری از منتقدان محمدباقر قالیباف است و حتی تا یکی دو روز قبل از انتخابات دوم اسفند، از پذیرش حضور قالیباف در لیست مشترک خودداری می‌کرد و نهایتا در یک تصمیم مصلحتی حاضر به ارائه لیست مشترک با شورای ائتلاف نیروهای انقلاب شد. یکی دیگر از گزینه‌های اصلی ریاست، مصطفی میرسلیم است که به هر تقدیر در روز اول مجلس یازدهم به عنوان نایب رئیس سنی در جایگاه هیات رئیسه خواهد نشست و اگر نمایندگان با او همراهی کنند یکی از نامزدهای ریاست نیز خواهد بود. او در روزهای گذشته انتقاداتی را نیز به صورت تلویحی یا صریح نسبت به تلاش‌هایی که حامیان قالیباف برای ریاست او انجام داده‌اند کرده است.
وی در گفت‌وگو با جام‌جم درباره انتخاب رئیس مجلس آینده می‌گوید: منتخبان باید به صلاحیت‌های فردی که می‌خواهد در خدمت‌شان قرار گیرد بیندیشند و به‌ویژه به سابقه عملکرد بدون حاشیه کسانی که مدعی ایفای وظیفه خدمتگزاری به نمایندگانند.
میرسلیم می‌افزاید: رئیس مجلس را نباید با رئیس‌جمهور مقایسه کرد. در حقیقت ریاستی مطرح نیست، فداکاری و ازخودگذشتگی برای ایفای خدمت است و این ویژگی هم به ادعا نیست و خدای نکرده نباید آلوده به روش‌های انحرافی شود. رئیس مجلس با همکاری هیات‌رئیسه، غیر از اداره کردن جلسات مجلس، باید به‌ویژه امکانات کارشناسی و پشتیبانی تخصصی را فارغ از گرایش‌های سیاسی در اختیار نمایندگان قرار دهد تا بتوانند درباره طرح‌ها و لوایح و نیز تشخیص صلاحیت مسؤولان اجرایی پیشنهادی، درست تصمیم‌گیری کند. به اعتقاد وی نمایندگان مجلس باید مدافع منزه ماندن مجلس از فرآیندهای انحرافی نظیر زد و بندهای سیاسی و نیز تداخل منافع شوند و کسانی را برگزینند که مدیریت‌شان حکایت از توانمندی و اراده و جرأت برای چنان خدمات مهم و اساسی می‌کند.
رایزنی‌های غیر رسمی
اگرچه انتخابات هیات رئیسه مجلس پس از تشکیل دوره جدید در هفتم خرداد انجام می‌شود اما معمولا منتخبان از قبل در جلسات و رایزنی‌های غیررسمی به جمع‌بندی نسبی درباره نظر نهایی خود درباره گزینه ریاست مجلس می‌رسند. اخباری که این روزها درباره برخی گفت‌وگوها و جلسات میان منتخبان مجلس منتشر می‌شود را می‌توان در همین چارچوب ارزیابی کرد؛ جلساتی که بعضا با توجه به شرایط کشور و بیماری کرونا با استفاده از فناوری‌های ارتباطی روز و به صورت مجازی برگزار می‌شود.
اگر تا روز تشکیل دوره یازدهم مجلس شورای اسلامی 7 خرداد، تغییر خاصی در معادلات سیاسی رخ ندهد رقابت اصلی میان این سه چهره خواهد بود و باید منتظر بود تا آن روز نمایندگان چه تصمیمی خواهند گرفت.