جامجم چشمانداز بورس پس از تغییر سکاندار پرسودترین بازار کشور را بررسی میکند
بورس تا کجا رشد میکند؟
شاخص کل بورس در یک سال اخیر سه برابر شده و این بازار را به پرسودترین بازار کشور تبدیل کرده است. در فروردین سال گذشته شاخص کل بورس حدود 200 هزار واحد بود، اما اکنون این شاخص به 600 هزار واحد افزایش یافته، یعنی سرمایه سهامداران بورسی در یک سال اخیر به طور تقریبی سه برابر شده است. این در حالی است که سود بازار ارز، طلا، خودرو و مسکن به مراتب پایینتر از بورس بوده است. حتی پس از شیوع بیماری کرونا که سبب شده تمام بورسهای کشورهای جهان روند نزولی به خود بگیرد، بورس ایران همچنان رکوردشکنی میکند و هر روز سرمایهگذاران جدیدی وارد بازار سرمایه میشوند.
در این شرایط، تغییر سکاندار بازاری که در بهترین وضعیت خود به سر میبرد، عجیب بود اما این اتفاق در هفته جاری رخ داد و شاپور محمدی جای خود را به حسن قالیباف اصل در سازمان بورس داد. محمدی، علت استعفای خود را دلایل شخصی و بازگشت به دانشگاه عنوان کرد، اما احتمالا اختلافنظرهایی که در ماههای اخیر میان وی و وزیر اقتصاد رخ داد در این جابهجایی بیتأثیر نبوده است. محمدی در ماههای اخیر تصمیماتی اتخاذ کرد که نشان میداد او نگران ریزش ناگهانی شاخص بورس است. برخی کارشناسان هم همین نظر را دارند و میگویند صعود سهامها در بورس، حبابی است و شرکتهای زیانده هم سهامشان چند برابر شده است و باید در انتظار ریزش شاخص باشیم.
درباره سرنوشت بورس در سال جاری با توجه به تغییر ریاست آن، نظرات متفاوتی بین کارشناسان وجود دارد. برخی صعود بورس را ادامهدار میدانند اما نه به سرعت سال گذشته. برخی کارشناسان هم معتقدند که رکوردشکنیهای بورس، حبابی است و سقوط آن قطعی است اما این که چه زمانی این اتفاق رخ دهد، به سیاستهای دولتی بستگی دارد.
این کارشناسان میگویند دولت برای اینکه نقدینگی مردم به سمت بازارهای موازی (طلا، ارز، خودرو و مسکن) نرود، حاضر است وضعیت حبابی بورس را ادامه دهد. احتمالا شاپور محمدی رئیس سابق بورس هم به خاطر مخالفت با این سیاست، کنارهگیری کرده است. در عین اقدامات مثبت صورت گرفته، اما فعالان بازار سرمایه انتقادهایی را به محمدی وارد میکنند.
در سوی دیگر برخی کارشناسان بازار سرمایه معتقدند، تصمیمهای این سازمان در دوره محمدی به صورت ناگهانی و بدون مشورت با فعالان بازار اتخاذ میشد. آنان از چهارشنبههای بورس یاد میکنند که با انتشار مصوبههایی استرس زیادی را برای معاملهگران در روزهای پایانی هر هفته رقم میزد. این سازمان حتی در حالی که در آستانه تغییر رئیس خود بود نیز مصوبهای آخر هفتهای منتشر کرد که در آن تغییراتی را برای برخی از صندوقهای سرمایهگذاری پیشبینی کرده است. همچنین تغییراتی را در نحوه معاملات سهام ایجاد کرده است. به گفته فعالان بازار این تغییرات دردسرهایی را برای ناشران و صندوقهای سرمایهگذاری ایجاد میکند.
سیدفرهنگ حسینی، جزو کارشناسانی است که عملکرد بورس در یک سال اخیر را کاملا موفق میداند و میگوید: بازار سرمایه دورهای خاص و مهم را در تاریخ خود پشت سر گذاشت به طوری که عدالت در عرضههای اولیه که خواستههای فعالان خرد بازار بود محقق شد و بازار سرمایه از انحصار کارگزاران خارج و شدیدترین رشد
در کدهای فعال در بازار بورس رخ داد.
اما حمید میرمعینی، دیگر کارشناس بورس نظرات دیگری دارد و معتقد است: علیرغم این که دکتر محمدی در دوران تصدی زحمت زیادی کشید ولی انتقاد زیادی از ایشان در این خصوص مطرح شد که در دورانی که باید بسترسازی برای صنعت بورس صورت میگرفت، انجام نشد که این بسترسازیها باید در قوانین پایه، قوانین معاملاتی، افزایش عمق بازار، افزایش گستردگی بازار و افزایش کارایی بازار ایجاد میشد. همچنین نداشتن برنامه مدون جامع که بتواند نقش بازار سرمایه را در اقتصاد کشورمان برجسته کند نیز مغفول مانده بود که امیدواریم دکتر قالیباف اصل بتواند با نگاهی توسعهگرا در جهت نقشآفرینی بیشتر بازار سرمایه قدم بردارد.
بورس به کجا خواهد رفت؟
بازار سرمایه از ابتدای امسال تاکنون به بازدهی چشمگیری دست پیدا کرده که در هیچ جای دنیا شاهد چنین بازدهی نبودهایم، علت این موضوع هم تنها ناشی از ورود گسترده نقدینگی به این بازار میتواند باشد. حمایت دولت از بازار سرمایه باعث اعتماد و ورود گسترده مردم به این بازار شده است اما به هر حال چنین رشد پرشتابی از سوی بازار باید دارای یک دلیل منطقی باشد.
از سوی دیگر، سهامداران بورسی از تغییر در رأس سازمان بورس و رفتن شاپور محمدی خوشحال هستند،چراکه تصمیمات اخیر وی در جهت جلوگیری از صعود بیرویه شاخصها بود و مانع از افزایش سودآوری آنها میشد.
حمید میرمعینی، در این زمینه میگوید: با توجه به اختلاف دیدگاههای که وجود داشت طبیعی بود که این تغییر به وقوع بپیوندد و بازار سرمایه نسبت به این تغییر واکنش مثبت نشان داد چون در چند ماه اخیر محدودیتها و دستورالعملهای جدیدی وضعشده بود که این امور برای جذب و نقدینگی صنعت بورس خوشایند نبود. چون جنس آقای قالیباف بازار سرمایهای است به نظر میرسد بتواند قدمهای بسیار مفیدی در این حوزه بردارد، هرچند به عنوان فعال بازار سرمایه انتظار داریم به نحو احسن به مسؤولین، مردم جامعه و فعالین اقتصادی را بشناسانند و به جایگاهی که این بازار میتواند در اقتصاد کشور برسد، نائل شود.
این کارشناس بازار سرمایه عنوان کرد: امیدوارم در افق پیشرو بازار بورس بتواند گزینههای مختلف تأمین مالی را برای شرکتها ایجاد کرده تا آنها با دست بازتر بتوانند طرحها و پروژههای اقتصادی را به منصه ظهور برسانند.
احسان حیدری، کارشناس بازار سرمایه هم معتقد است با توجه به اقبال گسترده مردم به این بازار نمیتوان به طور دقیق اعلام کرد که این ورود نقدینگی تا کجا ادامه دارد و از چه زمانی متوقف میشود.
صعود بورس کاملا حبابی است
عباس هشی، کارشناس باسابقه بازار سرمایه در خصوص تغییر ریاست بورس و چشمانداز این بازار گفت:عملاً شورای بورس در حال حاضر تحت نظر وزیر اقتصاد کار میکند. دکتر محمدی ،استاد دانشگاه و سابقه اجرایش بیشتر در نهاد سرمایهگذاریهای زیرمجموعه شرکتهای بورسی بود و کمکم مدیرعامل بورس نفت و بعد هم رئیس سازمان بورس اوراق بهادار شد ولی به صورت کلی هیچ رئیس بورسی بدون اجازه و نظر وزیر اقتصاد نمیتواند کاری کند. وی افزود: در حالی که کل عملیات بازار سرمایه بیش از 7درصد کشور GDPنیست و بالا یا پایین بودن شاخص بورس افتخار یا ایرادی برای وزیر محاسبه نمیشود. اقدامات شاپور محمدی در جهت مستقل کردن بورس بود ولی استقلال معنی نداشت، زیرا اگر قیمت دلار، طلا و مسکن در بازار افزایش یابد وزیر به مجلس فراخوانده میشود ولی این که بورس سهام بالا و پایین برود و حباب دارد یا خیر برای نمایندگان مهم نیست.
هشی گفت: اختلاف شاپور محمدی با وزیر این بود که وقتی قیمت سهامها به طرز عجیبی و یکباره بالا رفت تصمیم بر این گرفته شد که قیمتها را کنترل کنند و بر سر حجم مبنا اختلافات بسیاری پیش آمد. البته مهمترین اشتباه شاپور محمدی این بود که تصدیگری حسابرسی دولت را 100 برابر کرد. باید این تغییر را به فال نیک بگیریم ولی باید این را بپذیریم که تمام کارشناسان متفقالقول معتقدند افزایش سهام بورس، حبابی بیش نیست ولی دولت در شرایط فعلی میخواهد پولهای سرگردان را با هدایت مردم به سمت بورس بکشاند ولی بهزودی سقوطی آنها را در بر خواهد گرفت. این فعال بازار بورس در پایان گفت: وضع فعلی بورس عادی نیست. به عنوان یک گزاره مهم باید شک کرد که با شیوع بیماری کرونا چرا تمامی بورسهای جهان افت پیدا کرد ولی شاخصهای بورس ایران با افزایش روبهرو شد؟