یک مسابقه ملی برای ایران، درباره ایران
یادداشت: مازیار معاونی منتقد
یکی از جذابیت‌های دوران قرنطینگی تماشای مسابقه «ایران» بود. مسابقه‌ای که محتوای آن بر فرمش رجحان داشت و به آن هویت و تشخص خاصی می‌بخشید. به این معنا که همه سوالات و پرسش‌ها و تمام مراحل رقابتی آن به ایران
به مثابه یک جغرافیا، تاریخ، فرهنگ و تمدن ختم می‌شد و اولین مسابقه تلویزیونی است که نگاهی به خارج از مرزهای ایرانی نداشته و هر سوالی که در آن مطرح شده درباره ایران و از ایران است. به همین دلیل وقتی پای تماشای این مسابقه می‌نشینی فارغ از سرگرمی و لذت بردن از هیجانات یک رقابت گروهی، بر اطلاعات و دانش مخاطب از ایران در حوزه‌های مختلف افزوده می‌شود. اطلاعاتی که برخی از آنها واجد عنصر تازگی و شگفتی است و مخاطب ایرانی را
بر سر شوق می‌آورد وقتی متوجه می‌شود که کشورش چه اعتبار و جایگاهی در تاریخ کهن و معاصر دارد. این مسابقه به ویژه برای نسل جوان و جدید که ممکن است برخی واقعیت‌ها درباره کشورشان را نداند بسیار مفید است و حتی حس غرور ملی را در مخاطب برمی‌انگیزد. امکان ندارد پای تماشای این مسابقه نشست و در پایان چیزی بر اطلاعات خود درباره ایران نیفزود. از این رو
دو کارکرد مهم آگاهی و سرگرمی در این مسابقه تلویزیونی در هم تنیده شده و آن را تماشایی کرده است. ضمن این‌که هر مخاطبی در خانه می‌تواند شرکت کننده مجازی این مسابقه باشد و اطلاعات و معلومات خود را درباره ایران محک بزند و بسنجد. این همذات پنداری رقابتی، هیجان و جذابیت تماشای آن را هم افزون می‌کند.
از ویژگی‌های مهم دیگر مسابقه «ایران» رقابت گروهی آن است. این گروهی بودن، فرهنگ کار تیمی و اتحاد و همبستگی جمعی را هم تبیین و تبلیغ می‌کند و روایتی نمادین از لزوم همبستگی و وحدت ملی و نقش اراده جمعی در پیروزی یک ملت است. ضمن این‌که
هر گروهی سرگروهی دارد که کل تیم را مدیریت می‌کند و اعضای گروه از او تابعیت درونی دارند. این اعتماد به سرگروه و احترام متقابل بین او و اعضای گروه نیز بخشی از فرهنگ اتحاد و همبستگی را بازنمایی می‌کند که اتفاقا ریشه در تاریخ اجتماعی ما دارد و با هویت ملی ایرانیان
گره خورده است.
در فرم و ساختار اجرایی نیز شاهد خلاقیت و نوآوری‌های بصری و گرافیکی و بهره‌برداری از فناوری در اجرا هستیم که جذابیت برنامه و ایجاد هیجان لازم برای یک رقابت تلویزیونی را تضمین می‌کند. بدیهی است این مسابقه نقطه ضعف‌هایی هم دارد یا همه بخش‌های آن به یک وزن و اندازه جذاب نیست، اما امتیاز بزرگ این برنامه خودترمیمی آن است. در طول این بیست و اندی برنامه‌ای که از مسابقه «ایران» پخش شده شاهد حذف و اضافه‌هایی فرمی و اصلاح و بازسازی مستمر آن بودیم.