یادی از برخی عوامل سریال «پدرسالار» که دیگر در بین ما نیستند
رفتگــان
حدود ۲۷ سال از آغاز نمایش سریال «پدرسالار» در رسانه ملی می‌گذرد و از آن زمان تاكنون تعداد زیادی از عوامل این سریال از دنیا رفته‌اند؛ عواملی كه هر كدام از آنان سابقه قابل توجهی در عرصه سینما، تئاتر و تلویزیون داشته‌اند و پدرسالار با درخشش این هنرمندان دیدنی شده است، تا جایی كه بازپخش آن از شبكه آی فیلم ــ درست مثل همه دفعات قبلی‌ای كه بازپخش شده بود ــ می‌تواند یك اتفاق قلمداد شود. در این گزارش مروری بر پیشینه و ویژگی‌های تعدادی از دست‌اندركاران سریال پدرسالار خواهیم داشت كه دیگر در بین ما نیستند.
محمد وفایی / خبرنگار
اكبر خواجویی
سمت: تهیه‌كننده و كارگردان
سال تولد: ۱۳۲۶
سال فوت: ۱۳۹۳
خواجویی را شاید بتوان یكی از فیلمسازان قدرنادیده دانست كه با وجود موفقیت كم‌نظیر پدرسالار، به اندازه كافی به او توجه نشد و مجموعاً كارگردان كم‌كاری محسوب می‌شود. او در اصفهان متولد شد و قبل از انقلاب نیز چند سریال برای تلویزیون ساخته بود. بعد از انقلاب در سال ۱۳۶۸ كارش را با صداوسیما آغاز كرد و سریال «هشت بهشت»
را ساخت، اما با سریال پدرسالار به شهرت نسبی رسید. خواجویی شناخت خوبی از فرهنگ ایرانی داشت و این شناخت، در آثارش به خوبی دیده می‌شد. ساختن خانواده ایرانی و نمایش باجزئیات روابط بین اعضای یك خانواده سنتی و تضادهای بین افراد، آن گونه كه در پدرسالار به نمایش در آمد كم‌نظیر بود. خواجویی در سینما هم سه فیلم محیا، سیرك بزرگ و خانه ابری را ساخت كه محیا با حضور شهاب حسینی بیشتر از بقیه دیده شد. این كارگردانی در نهایت پس از تحمل یك دوره بیماری و بستری شدن در بیمارستان، در پی عارضه قلبی درگذشت و پیكرش در باغ رضوان اصفهان به خاك سپرده شد.
حمیده خیرآبادی
سمت: بازیگر
سال تولد: ۱۳۰۳
سال فوت: ۱۳۸۹
او در پدرسالار هم با شمایل همیشگی مادر/ مادربزرگ مهربان حضور داشت؛ مادر صلح‌طلبی كه بین فرزندانش میانجی‌گری می‌كند و با مدیریت تشنج‌ها باعث می‌شود فضای خانه تا حد ممكن آرام بماند، حتی اگر برای این آرامش مجبور شود از حقوقش كوتاه بیاید. به یاد بیاورید سكانس شكستن بشقاب‌ها توسط اسدا...خان (با بازی محمدعلی كشاورز) و واكنش ملایم ملوك (با بازی حمیده خیرآبادی) كه حتی در همان سال‌ها هم دور از ذهن به نظر می‌رسید. خیرآبادی بازیگری را از سال ۱۳۲۶ آغاز كرد و در طول دوران فعالیتش در بیش از ۱۵۰ فیلم سینمایی و سریال تلویزیونی حضور داشت. او جلوی دوربین همه كارگردانان مطرح ایرانی رفته بود و از حیث پركار بودن، ركورددار محسوب می‌شود. چهره مهربان و فیزیك خاص خیرآبادی او را به عنوان یك مادر ایرانی در ذهن مخاطبان تثبیت كرد.
این بازیگر كه اصالتا رشتی بود، در سال ۱۳۸۹ بر اثر كهولت سن درگذشت.
جمیله شیخی
سمت: بازیگر
سال تولد: ۱۳۰۹
سال فوت: ۱۳۸۰
شیخی یكی از بازیگران باتجربه بود كه به ویژه در تئاتر و تله‌تئاتر بازیگری شناخته‌شده محسوب می‌شد و بعد از انقلاب اسلامی نیز در تعداد زیادی فیلم سینمایی و سریال تلویزیونی ایفای نقش كرد. البته حضور در سریال پدرسالار برای او هم مثل سایر بازیگران سریال، یك نقطه عطف محسوب می‌شد. جمیله شیخی نقش مولود خواهر ملوك (با بازی حمیده خیرآبادی) را ایفا می‌كرد كه مثل بیشتر نقش‌هایش، زنی مقتدر با ته‌مایه‌های خاكستری بود. مولود دشمنی دیرینه‌ای با اسدا...خان داشت و درصدد انتقامگیری از او بر آمد و در این راه از دخترش زهره (با بازی اكرم محمدی) كه عروس اسدا...خان بود، استفاده می‌كرد. پاییز صحرا، تولدی دیگر و پس از باران سریال‌های پرطرفدار دیگری بودند كه شیخی در آنها حضور داشت. این بازیگر پیشكسوت كه مادر آتیلا پسیانی نیز بود، بر اثر سكته قلبی درگذشت.
خسرو شجاع‌زاده
سمت: بازیگر
سال تولد: ۱۳۲۴
سال فوت: ۱۳۹۵
خسرو شجاع‌زاده یكی از نقش‌های محوری پدرسالار یعنی جمال پسر بزرگ اسدا...خان را بازی می‌كرد و با وجود تحصیل در هنركده هنرهای دراماتیك و كارنامه قابل قبول، او هم به اندازه كافی قدر ندید و به جایگاه واقعی‌اش دست پیدا نكرد.
این بازیگر بازی در سینما را در سال ۱۳۴۸ و با حضور در فیلم گاو داریوش مهرجویی آغاز كرد و نقش اصلی مرد در فیلم غریبه و مه نیز دیگر نقش‌آفرینی مهم اوست. شجاع‌زاده بازیگر مورد علاقه اكبر خواجویی بود و در دو سریال هشت بهشت و دبیرستان خضرا به كارگردانی او هم حضور داشت. شجاع‌زاده در ۷۱ سالگی بر اثر سكته مغزی دار فانی را وداع گفت.
فهیمه راستكار
سمت: دوبلور
سال تولد: ۱۳۱۲
سال فوت: ۱۳۹۱
راستكار از جمله دوبلورهای پركار و باتجربه آن زمان بود كه در سریال پدرسالار به جای مولود (با بازی جمیله شیخی) صحبت می‌كرد و به خوبی از پس ساختن صدای این شخصیت و تطابق آن با چهره مقتدر جمیله شیخی بر آمده بود. او از سال ۱۳۳۵ پا به عرصه دوبلاژ گذاشت و نقش اوشین كهنسال در سریال سال‌های دور از خانه و نقش خانم مارپل از ماندگارترین دوبله‌های راستكار است. این دوبلور پیشكسوت كه همسر نجف دریابندری، مترجم كاركشته بود، پس از گذراندن یك دوره طولانی آلزایمر در ۷۹ سالگی درگذشت.
سمت: تهیه‌كننده و كارگردان
سال تولد: ۱۳۲۶
سال فوت: ۱۳۹۳
خواجویی را شاید بتوان یكی از فیلمسازان قدرنادیده دانست كه با وجود موفقیت كم‌نظیر پدرسالار، به اندازه كافی به او توجه نشد و مجموعاً كارگردان كم‌كاری محسوب می‌شود. او در اصفهان متولد شد و قبل از انقلاب نیز چند سریال برای تلویزیون ساخته بود. بعد از انقلاب در سال ۱۳۶۸ كارش را با صداوسیما آغاز كرد و سریال «هشت بهشت»
را ساخت، اما با سریال پدرسالار به شهرت نسبی رسید. خواجویی شناخت خوبی از فرهنگ ایرانی داشت و این شناخت، در آثارش به خوبی دیده می‌شد. ساختن خانواده ایرانی و نمایش باجزئیات روابط بین اعضای یك خانواده سنتی و تضادهای بین افراد، آن گونه كه در پدرسالار به نمایش در آمد كم‌نظیر بود. خواجویی در سینما هم سه فیلم محیا، سیرك بزرگ و خانه ابری را ساخت كه محیا با حضور شهاب حسینی بیشتر از بقیه دیده شد. این كارگردانی در نهایت پس از تحمل یك دوره بیماری و بستری شدن در بیمارستان، در پی عارضه قلبی درگذشت و پیكرش در باغ رضوان اصفهان به خاك سپرده شد.
حمیده خیرآبادی
سمت: بازیگر
سال تولد: ۱۳۰۳
سال فوت: ۱۳۸۹
او در پدرسالار هم با شمایل همیشگی مادر/ مادربزرگ مهربان حضور داشت؛ مادر صلح‌طلبی كه بین فرزندانش میانجی‌گری می‌كند و با مدیریت تشنج‌ها باعث می‌شود فضای خانه تا حد ممكن آرام بماند، حتی اگر برای این آرامش مجبور شود از حقوقش كوتاه بیاید. به یاد بیاورید سكانس شكستن بشقاب‌ها توسط اسدا...خان (با بازی محمدعلی كشاورز) و واكنش ملایم ملوك (با بازی حمیده خیرآبادی) كه حتی در همان سال‌ها هم دور از ذهن به نظر می‌رسید. خیرآبادی بازیگری را از سال ۱۳۲۶ آغاز كرد و در طول دوران فعالیتش در بیش از ۱۵۰ فیلم سینمایی و سریال تلویزیونی حضور داشت. او جلوی دوربین همه كارگردانان مطرح ایرانی رفته بود و از حیث پركار بودن، ركورددار محسوب می‌شود. چهره مهربان و فیزیك خاص خیرآبادی او را به عنوان یك مادر ایرانی در ذهن مخاطبان تثبیت كرد.
این بازیگر كه اصالتا رشتی بود، در سال ۱۳۸۹ بر اثر كهولت سن درگذشت.
جمیله شیخی
سمت: بازیگر
سال تولد: ۱۳۰۹
سال فوت: ۱۳۸۰
شیخی یكی از بازیگران باتجربه بود كه به ویژه در تئاتر و تله‌تئاتر بازیگری شناخته‌شده محسوب می‌شد و بعد از انقلاب اسلامی نیز در تعداد زیادی فیلم سینمایی و سریال تلویزیونی ایفای نقش كرد. البته حضور در سریال پدرسالار برای او هم مثل سایر بازیگران سریال، یك نقطه عطف محسوب می‌شد. جمیله شیخی نقش مولود خواهر ملوك (با بازی حمیده خیرآبادی) را ایفا می‌كرد كه مثل بیشتر نقش‌هایش، زنی مقتدر با ته‌مایه‌های خاكستری بود. مولود دشمنی دیرینه‌ای با اسدا...خان داشت و درصدد انتقامگیری از او بر آمد و در این راه از دخترش زهره (با بازی اكرم محمدی) كه عروس اسدا...خان بود، استفاده می‌كرد. پاییز صحرا، تولدی دیگر و پس از باران سریال‌های پرطرفدار دیگری بودند كه شیخی در آنها حضور داشت. این بازیگر پیشكسوت كه مادر آتیلا پسیانی نیز بود، بر اثر سكته قلبی درگذشت.
خسرو شجاع‌زاده
سمت: بازیگر
سال تولد: ۱۳۲۴
سال فوت: ۱۳۹۵
خسرو شجاع‌زاده یكی از نقش‌های محوری پدرسالار یعنی جمال پسر بزرگ اسدا...خان را بازی می‌كرد و با وجود تحصیل در هنركده هنرهای دراماتیك و كارنامه قابل قبول، او هم به اندازه كافی قدر ندید و به جایگاه واقعی‌اش دست پیدا نكرد.
این بازیگر بازی در سینما را در سال ۱۳۴۸ و با حضور در فیلم گاو داریوش مهرجویی آغاز كرد و نقش اصلی مرد در فیلم غریبه و مه نیز دیگر نقش‌آفرینی مهم اوست. شجاع‌زاده بازیگر مورد علاقه اكبر خواجویی بود و در دو سریال هشت بهشت و دبیرستان خضرا به كارگردانی او هم حضور داشت. شجاع‌زاده در ۷۱ سالگی بر اثر سكته مغزی دار فانی را وداع گفت.
فهیمه راستكار
سمت: دوبلور
سال تولد: ۱۳۱۲
سال فوت: ۱۳۹۱
راستكار از جمله دوبلورهای پركار و باتجربه آن زمان بود كه در سریال پدرسالار به جای مولود (با بازی جمیله شیخی) صحبت می‌كرد و به خوبی از پس ساختن صدای این شخصیت و تطابق آن با چهره مقتدر جمیله شیخی بر آمده بود. او از سال ۱۳۳۵ پا به عرصه دوبلاژ گذاشت و نقش اوشین كهنسال در سریال سال‌های دور از خانه و نقش خانم مارپل از ماندگارترین دوبله‌های راستكار است. این دوبلور پیشكسوت كه همسر نجف دریابندری، مترجم كاركشته بود، پس از گذراندن یك دوره طولانی آلزایمر در ۷۹ سالگی درگذشت.