رادیو مخاطبان وفاداری دارد
حسن خجسته معاون اسبق صدا
رادیو رسانهای است که پیوندش با مخاطبان ویژه است. به همین دلیل در میان رسانههای دیگر و جدید، حتی رسانههای همدورهاش همچون تلویزیون و پلتفرم شبکههای اجتماعی، جنس و رابطه شنونده با رادیو نسبت به جنس بیننده با تلویزیون یا هر کاربر دیگر متفاوت است.
رازی برای ماندگاری رادیو وجود دارد که کمتر در اینباره بحث شده، حتی مراکز علمی و پژوهشی نیز تاکنون به دلایل گوناگون از آن غفلت کردهاند و آن ویژگیهای خاص شنوندگان رادیو و تفاوت بنیادی میان آنان و مخاطبان دیگر رسانهها مخصوصا تلویزیون است.
در تمام بررسیها و مخاطبشناسیهای رادیویی که در کشورهای گوناگون صورت گرفته، «همانند یک دوست»، یکی از اصلیترین دلایل گوش کردن به رادیوست.
بهطور کلی رابطه محبتآمیزی بین شنوندگان و رادیو برقرار است؛ به عنوان مثال شنوندگان رادیو همواره در جستوجوی کانال دلخواه خود هستند. ممکن است در آن کانال یا شبکه نیز برنامه خاصی را تعقیب کنند. به همین علت اکثر شنوندگان رادیو با یک تا سه کانال رادیویی ارتباط خوب و عمیقی دارند.
البته شنیدن هرکدام تابع اولویتی است که مورد نظر شنونده است اما مخاطبان تلویزیون برخلاف شنوندگان رادیو در پی برنامه مطلوب خود هستند، لذا بسیاری از
آنها بعد از روشن کردن تلویزیون، اکثر کانالهای در دسترس را با سرعت مشاهده میکنند. این کار گاهی بیشتر از یک یا دو بار نیز صورت میگیرد تا برنامهای را انتخاب کنند.
اگر از زاویه مردمشناسانه به رفتار این دوگانه مخاطب نگاه کنیم، میتوانیم شنوندگان رادیو را نسبت به کانالی که گوش میکنند بسیار وفادار بنامیم. میتوان گفت مبنای انتخاب شبکه یا کانال رادیویی مبنای انتخاب شنوندگان است، یعنی همواره خود کانال یا شبکه مورد نظر است، اما مبنای انتخاب یک کانال یا شبکه تلویزیونی، برنامه مطلوب و مورد نظر مخاطب است. لذا در میان شنوندگان رادیو، اصالت با رادیوست و در میان بینندگان تلویزیون اصالت با برنامه است.
رادیو در حال حاضر با راهاندازی رادیوهای فصلی و تخصصی توانسته میان مخاطبان جایگاهش را حفظ کند و این موارد راهکار خوبی است؛ ضمن اینکه پلتفرمهای صوتی در فضای مجازی فرصت تازه ای برای رادیوست.
البته این پلتفرم را باید با روشهای نوین ترکیب کند و در قالب پادکست پخش شود. رادیو رسانهای تفسیرساز ولی
در عین حال تفسیرناپذیر است، یعنی در رسانه رادیو برنامهساز نمیتواند به تفسیر متن برنامه دست بزند، بلكه مخاطب خود با زمینههای روانشناختی و جامعهشناختی به صحنه میآید و با تخیل خود به تفسیر متن دست میزند.