كرونا؛قاتل یا منجی 5G؟
همه‌گیری جهانی كووید- ۱۹، تمام ابعاد زندگی ما را تحت‌تاثیر قرار داده و گوشی‌های هوشمند و فناوری ارتباطات به‌عنوان یكی از مهم‌ترین بخش‌های حیات بشر مدرن، از این قاعده مستثنا نیست. فناوری 5G از مدت‌ها پیش و از زمان شروع توسعه خود مورد توجه رسانه‌ها بوده، چون قرار است قوانین بازی را به‌كلی تغییر دهد و تجربه جدیدی از سرعت و اتصال را برای كاربران به ارمغان بیاورد. اما مصادف شدن شروع به كار بسیاری از شبكه‌های 5G و گوشی‌های مجهز به این فناوری با همه‌گیری كرونا در جهان، وضعیت عجیبی ایجاد كرده است. از طرفی كاربران مدت‌هاست منتظر و مشتاق ورود نسل بعد فناوری ارتباط بی‌سیم هستند و از طرف دیگر وضع خاص اقتصادی و اجتماعی ایجاد شده دراثر همه‌گیری در كنار برخی نگرانی‌ها راجع به اثرات منفی برپایی 5G بر سلامتی انسان‌ها روند توسعه آن را اگر نه متوقف كه بسیار كند كرده است. اما آیا شرایط فعلی جهان و مخالفت‌های پراكنده گروه‌های مردمی آن‌قدر جدی خواهد شد كه شما را از خرید یك گوشی 5G در آینده منصرف كند؟
خشایار مریدپور / روزنامه‌نگار فناوری
5G چیست؟
احتمالا نیازی به توضیح نیست كه 5G نماد نسل پنجم ارتباطات داده بی‌سیم و جایگزین اینترنت LTE یا 4G به‌شمار می‌رود كه از فركانس‌های بالاتر و پهنای باند بیشتر برای ارتباط با سرعت‌های باورنكردنی استفاده می‌كند. البته شبكه‌های فعلی 5G به‌دلیل محدودیت برد فرستنده‌های موج میلی‌متری كه در مناطق محدودی توسط اپراتورها راه‌اندازی شده‌اند، حداقل تا سال‌ها نمی‌توانند سرعتهایی در حد یك گیگابیت بر ثانیه را در اختیار تمام مشتركان قرار دهند. هرچند با گسترش این فناوری سرعت متوسط كاربران به حدود 200 تا 400 مگابیت بر ثانیه خواهد رسید كه نسبت به سرعت‌های فعلی جهشی چند ده برابری محسوب می‌شود. اگر 4G تماس‌های تصویری و پخش زنده اینترنتی را برای كاربران گوشی‌های هوشمند ممكن كرد، اینترنت 5G در كنار برقراری اتصال پرسرعت اینترنت و امكان استفاده از IoT یا اینترنت اشیاء با تاخیر یك میلیثانیهای خود امكان استفاده زنده از فناوری‌هایی مثل واقعیت افزوده یا مجازی و انجام كارهایی مثل جراحی از راه دور به‌كمك رباتها را فراهم خواهد كرد.
سال 2020 قرار بود سال آغاز به‌كارگیری گسترده این فناوری انقلابی باشد و اگر همه‌گیری جهانی كووید-۱۹ اتفاق نیفتاده بود تا همین الان باید ساخت و نصب زیرساختهای شبكه 5G در اروپا و آمریكای شمالی شروع می‌شد. گوشی‌های مختلفی كه با قابلیت استفاده از اینترنت 5G در ماههای اخیر به بازار معرفی شده‌اند، نشان‌دهنده اهمیت این بازار و حساب ویژه‌ای است كه سازندگان مطرح روی تمایل كاربران برای خرید این گوشی‌های جدید و اتصال به نسل بعد اینترنت همراه باز كرده بودند. البته همیشه زندگی طبق برنامه‌های ما پیش نمی‌رود.
تحقیقات چه می‌گویند؟
در سال 2019 بحث‌های زیادی درباره نقش چینی‌ها و به‌خصوص شركت هوآوی در توسعه زیرساخت شبكه 5G در اروپا و آمریكای شمالی درگرفت كه با توجه به جنگ تجاری آمریكا و چین به تحریم این شركت از سوی ایالات متحده و محدودیت شدید عملیات آن در اروپا منجر شد. البته هوآوی از همان ابتدای شیوع كووید-۱۹ در ووهان با استقرار ایستگاه‌های سیار 5G در كنار كمك به روند پایش و كنترل بیماری بهوسیله میلیون‌ها گوشی هوشمند و استفاده از بزرگدادهها، توانایی فنی خود و نسل بعدی اینترنت بی‌سیم را هم به رخ جهان كشید. ولی به مرور زمان، صدای اعتراض‌ها علیه این فناوری بالاتر رفت و كار به جایی رسید كه معترضان یك دكل مخابراتی درحال تاسیس را تخریب كردند!
انسان‌ها در شرایط پرفشار تصمیم‌ها و واكنش‌های هیجانی از خود بروز می‌دهند كه امروز بهتر از هر زمانی در سراسر جهان شاهد آن هستیم، درنتیجه این تئوری‌های عجیب و این اعتراض‌ها خیلی هم غیرقابل پیش‌بینی نبود، ولی با وجود اعتراض‌های گسترده و نظریات عجیب، هنوز شواهدی مبنی بر تایید آنها به‌دست نیامده است. آیا واقعا این نگرانی درباره تاثیرات منفی فناوری 5G با آن گستره فركانسی وسیع و امواج پرقدرت بیجاست؟
احتیاط شرط عقل است و نبود شواهد به‌معنی درست نبودن یك فرضیه نیست، اما خوشبختانه می‌توان با به‌كارگیری روش تحقیق تجربی یعنی بررسی بی‌طرفانه داده‌ها و نقد مستدل فرضیات و نتایج كه بهترین گزینه برای تحلیل نتایج ناپیوسته است به پاسخ‌های خوبی رسید. یكی از نخستین تحقیقات در این زمینه در 16 موقعیت مكانی واقع در ده شهر بریتانیا انجام شده و نتایج به‌دست آمده نشان می‌دهد میزان تشعشعات منتشره 039/0درصد مقدار ایمن بوده است. این اندازه‌گیری‌ها برای نسل‌های قبلی ارتباط داده بی‌سیم هم انجام شده و مثل 5G هیچ‌كدام خطر روشنی برای سلامتی افراد جامعه نداشته‌‌اند. گرچه می‌توان گفت فناوری 5G هنوز چندان گسترش نیافته و تعداد فرستنده‌ها و گیرنده‌های آن محدود هستند و ممكن است این نتایج با نفوذ بیشتر این فناوری بین كاربران تغییر كنند.
به‌طور كلی یكی از اصلی‌ترین نگرانی‌ها درباره گوشی‌های همراه، از همان روزهای اول، تاثیر آنها در تشدید وقوع انواع سرطان بوده است. تشعشعات الكترومغناطیسی كه قدرت كافی داشته باشند می‌توانند با تغییر DNA سلول آن را به یك سلول سرطانی تبدیل كنند، ولی تشعشعات غیریونیزه كمتوان مثل امواج رادیو، تلویزیون، وای‌فای، 4G و البته 5G، توانایی نفوذ به سلول‌های داخلی و شكستن DNA آنها را ندارند، پس نیازی نیست نگران باشید.
آینده از آن 5G است؟
پاسخ این سوال یك بله محكم است، حتی اگر این فناوری تا حدی بیشتر از آن‌چه تصور می‌شود خطرناك باشد، مزایای آن از جمله امكان ارتباط فوق‌سریع و دائمی در سراسر كشور، امكان جمع‌آوری سریع حجم عظیمی از بزرگ‌داده از كاربران و نیز استفاده از هوش مصنوعی برای بهره‌برداری از سیل بی‌پایان داده‌های به‌دست آمده از آنها برای تحلیل و مدیریت رفتار اقتصادی و سیاسی جوامع، انگیزه كافی به تمام كشورها برای توسعه و بهره‌برداری از این فناوری در آینده نزدیك می‌دهد. در نتیجه می‌توان گفت قطعا آینده از آن 5G و قابلیت‌های بالقوه آن خواهد بود، اما این‌كه چطور و دقیقا از چه زمانی می‌توان شاهد دسترسی واقعی عمومی به آن در جهان و نهایتا ایران بود قابل پیش‌بینی نیست. در نتیجه فعلا بهتر است به خرید هیچ گوشی 5G جدید و پرزرق و برقی فكر نكنید و پولتان را برای آینده پس‌انداز كنید.
احتمالا نیازی به توضیح نیست كه 5G نماد نسل پنجم ارتباطات داده بی‌سیم و جایگزین اینترنت LTE یا 4G به‌شمار می‌رود كه از فركانس‌های بالاتر و پهنای باند بیشتر برای ارتباط با سرعت‌های باورنكردنی استفاده می‌كند. البته شبكه‌های فعلی 5G به‌دلیل محدودیت برد فرستنده‌های موج میلی‌متری كه در مناطق محدودی توسط اپراتورها راه‌اندازی شده‌اند، حداقل تا سال‌ها نمی‌توانند سرعتهایی در حد یك گیگابیت بر ثانیه را در اختیار تمام مشتركان قرار دهند. هرچند با گسترش این فناوری سرعت متوسط كاربران به حدود 200 تا 400 مگابیت بر ثانیه خواهد رسید كه نسبت به سرعت‌های فعلی جهشی چند ده برابری محسوب می‌شود. اگر 4G تماس‌های تصویری و پخش زنده اینترنتی را برای كاربران گوشی‌های هوشمند ممكن كرد، اینترنت 5G در كنار برقراری اتصال پرسرعت اینترنت و امكان استفاده از IoT یا اینترنت اشیاء با تاخیر یك میلیثانیهای خود امكان استفاده زنده از فناوری‌هایی مثل واقعیت افزوده یا مجازی و انجام كارهایی مثل جراحی از راه دور به‌كمك رباتها را فراهم خواهد كرد.
سال 2020 قرار بود سال آغاز به‌كارگیری گسترده این فناوری انقلابی باشد و اگر همه‌گیری جهانی كووید-۱۹ اتفاق نیفتاده بود تا همین الان باید ساخت و نصب زیرساختهای شبكه 5G در اروپا و آمریكای شمالی شروع می‌شد. گوشی‌های مختلفی كه با قابلیت استفاده از اینترنت 5G در ماههای اخیر به بازار معرفی شده‌اند، نشان‌دهنده اهمیت این بازار و حساب ویژه‌ای است كه سازندگان مطرح روی تمایل كاربران برای خرید این گوشی‌های جدید و اتصال به نسل بعد اینترنت همراه باز كرده بودند. البته همیشه زندگی طبق برنامه‌های ما پیش نمی‌رود.
تحقیقات چه می‌گویند؟
در سال 2019 بحث‌های زیادی درباره نقش چینی‌ها و به‌خصوص شركت هوآوی در توسعه زیرساخت شبكه 5G در اروپا و آمریكای شمالی درگرفت كه با توجه به جنگ تجاری آمریكا و چین به تحریم این شركت از سوی ایالات متحده و محدودیت شدید عملیات آن در اروپا منجر شد. البته هوآوی از همان ابتدای شیوع كووید-۱۹ در ووهان با استقرار ایستگاه‌های سیار 5G در كنار كمك به روند پایش و كنترل بیماری بهوسیله میلیون‌ها گوشی هوشمند و استفاده از بزرگدادهها، توانایی فنی خود و نسل بعدی اینترنت بی‌سیم را هم به رخ جهان كشید. ولی به مرور زمان، صدای اعتراض‌ها علیه این فناوری بالاتر رفت و كار به جایی رسید كه معترضان یك دكل مخابراتی درحال تاسیس را تخریب كردند!
انسان‌ها در شرایط پرفشار تصمیم‌ها و واكنش‌های هیجانی از خود بروز می‌دهند كه امروز بهتر از هر زمانی در سراسر جهان شاهد آن هستیم، درنتیجه این تئوری‌های عجیب و این اعتراض‌ها خیلی هم غیرقابل پیش‌بینی نبود، ولی با وجود اعتراض‌های گسترده و نظریات عجیب، هنوز شواهدی مبنی بر تایید آنها به‌دست نیامده است. آیا واقعا این نگرانی درباره تاثیرات منفی فناوری 5G با آن گستره فركانسی وسیع و امواج پرقدرت بیجاست؟
احتیاط شرط عقل است و نبود شواهد به‌معنی درست نبودن یك فرضیه نیست، اما خوشبختانه می‌توان با به‌كارگیری روش تحقیق تجربی یعنی بررسی بی‌طرفانه داده‌ها و نقد مستدل فرضیات و نتایج كه بهترین گزینه برای تحلیل نتایج ناپیوسته است به پاسخ‌های خوبی رسید. یكی از نخستین تحقیقات در این زمینه در 16 موقعیت مكانی واقع در ده شهر بریتانیا انجام شده و نتایج به‌دست آمده نشان می‌دهد میزان تشعشعات منتشره 039/0درصد مقدار ایمن بوده است. این اندازه‌گیری‌ها برای نسل‌های قبلی ارتباط داده بی‌سیم هم انجام شده و مثل 5G هیچ‌كدام خطر روشنی برای سلامتی افراد جامعه نداشته‌‌اند. گرچه می‌توان گفت فناوری 5G هنوز چندان گسترش نیافته و تعداد فرستنده‌ها و گیرنده‌های آن محدود هستند و ممكن است این نتایج با نفوذ بیشتر این فناوری بین كاربران تغییر كنند.
به‌طور كلی یكی از اصلی‌ترین نگرانی‌ها درباره گوشی‌های همراه، از همان روزهای اول، تاثیر آنها در تشدید وقوع انواع سرطان بوده است. تشعشعات الكترومغناطیسی كه قدرت كافی داشته باشند می‌توانند با تغییر DNA سلول آن را به یك سلول سرطانی تبدیل كنند، ولی تشعشعات غیریونیزه كمتوان مثل امواج رادیو، تلویزیون، وای‌فای، 4G و البته 5G، توانایی نفوذ به سلول‌های داخلی و شكستن DNA آنها را ندارند، پس نیازی نیست نگران باشید.
آینده از آن 5G است؟
پاسخ این سوال یك بله محكم است، حتی اگر این فناوری تا حدی بیشتر از آن‌چه تصور می‌شود خطرناك باشد، مزایای آن از جمله امكان ارتباط فوق‌سریع و دائمی در سراسر كشور، امكان جمع‌آوری سریع حجم عظیمی از بزرگ‌داده از كاربران و نیز استفاده از هوش مصنوعی برای بهره‌برداری از سیل بی‌پایان داده‌های به‌دست آمده از آنها برای تحلیل و مدیریت رفتار اقتصادی و سیاسی جوامع، انگیزه كافی به تمام كشورها برای توسعه و بهره‌برداری از این فناوری در آینده نزدیك می‌دهد. در نتیجه می‌توان گفت قطعا آینده از آن 5G و قابلیت‌های بالقوه آن خواهد بود، اما این‌كه چطور و دقیقا از چه زمانی می‌توان شاهد دسترسی واقعی عمومی به آن در جهان و نهایتا ایران بود قابل پیش‌بینی نیست. در نتیجه فعلا بهتر است به خرید هیچ گوشی 5G جدید و پرزرق و برقی فكر نكنید و پولتان را برای آینده پس‌انداز كنید.