مصائب علمای جدید
اینکه آدم اسماش چندتکه باشد خوب است. اما از یک جهاتی هم اصلا خوب نیست. اینکه میگویم خوب است برمیگردد به آنکه با دیگران فرق داری و احساس میکنی یک چیزهایی بیشتر از بقیه در اختیار داری و نیروهایی است که با تو همراه هستند. اینکه میگویم اصلا خوب نیست هم مال وقتی است که حس بزرگتری و تفاوت به تو دست میدهد و مجبور هستی آدم متفاوتی باشی. اما اینکه اسم من هم چند تکهای شده خوشم میآید و همیشه از بالا به دیگران نگاه کردهام. مثلا نگاه کنید ببینید من چه اسمی دارم. این مساله برای من بدتر هم بوده. مثلا فکر کنید وقتی دنیا آمدهاید در شناسنامهتان نوشته باشد سید بهاءالدین مرشدی اصطهباناتی. حالا بیا و به خودت بقبولان که خودت به اندازه اسمت بزرگ نیستی. خب سخت است. حتما به خودت سخت میگیری که یک چیزی بشوی و البته هم ممکن است تلاشهایت موفقیتآمیز نباشد. یک وجب آدم اسم به این مطولی میخواهد برای چه؟ اسم آدم باید یک کلمه باشد و خلاص.
این مساله وقتی بدتر میشد که بیبیام که اسم شوهرش را گذاشته بود روی من، اصرار داشت همه اسم کامل مرا صدا بزند. کافی بود زنگ بزنید و بگویید با بهاء کار دارم. شما را به چارمیخ میکشید که بیادب بگو آقای آسید بهاءالدین. بعد که با مقاومت دوستانم روبهرو میشد تلفن را رویشان قطع میکرد و میگفت این دوستهای تو ادب ندارند و البته دوستهای من ادب نداشتند و مرا با اسمهای مختلفی چون باها، آسی، سیباها و... صدا میزدند.
این مخففسازی بلای جان اسمهای ایرانی است. ما اصلا آدمهای مخففدوستی هستیم. مثلا همین الان مهدی برادرم را مد صدا میزنیم. یا هر اسم دیگری. اما بعضی اسمها هم هستند مانند اسم پدرم که مخفف نمیشوند. مثلا شما میخواهید مخفف حسام را چه تلفظ کنید؟ حس؟ حسا؟ اصلا توی دهان نمیچرخد. این است که پدرم از این جهت آدم خوششانسی بود. اما همه که از این شانسها نداشتند. برای من از همه بدتر وقتی بود که با یکی ندیده تلفنی حرف زده بودم و بعد یکجایی همدیگر را میدیدیم که او از تعجب با دهان باز میگفت: اسم و صدایت را که شنیدم فکر کردم پیرمرد 60، 70 سالهای. برای همین است که همیشه فکر کردهام پیرمردی هستم قدیمی که عمری از او گذشته و چیزی از عمرش باقی نمانده. درست عین همان وقتی که استاد معارف دانشگاه سر کلاس حضور و غیاب میکرد و وقتی به اسم من رسید، گفت: اسمت مثل علمای قدیم میمونه. من هم گفتم: بله استاد خودم هم از علمای جدید هستم و البته سه ترم دنبال استاد میدویدم که نمره علامهشدنم را از او بگیرم.
این یادداشت را بهاءالدین مرشدی در ارتباط با گزارشِ ما نوشته است؛ از او پرسیدیم به عنوان نویسندهای که نامش ما را یاد نامهای قدما مثلا بهاءالدین ولد، پدر مولانا که 900 سال پیش میزیست، میاندازد، چه حسی نسبت به اسم خود داشته است؟ و اینکه چه شد در زمانهای که پدر و مادرها فرزندانشان را چنین نام نمینهند، اسم او شد بهاءالدین؟