عمارت سربازخانه قلعه فلك‌الافلاك اکنون پس از آزادسازی قرار است به بخش خصوصی واگذار و تبدیل به هتل شود
گـردن کـــــجِ سپهر سپهران
انگار این فلك‌الافلاك قرار نیست نفسی راحت بكشد؛ سال‌های سال عرصه و حریمش در اختیار ارگان‌ها و نهادها و وزارتخانه‌های مختلف بود و هر تكه اسیر یك نهاد كه برای رهایی اش، بهایی سنگین طلب می‌كرد و حالا و امروز كه با پرداخت كرور كرور پول، ذره ذره از بند غیر آزاد شده و دارد نفس می‌كشد؛ حالا كه قرار است سری تو سرها بلند كند و در جهان عرض‌اندام كند و سر از فهرست جهانی میراث بشریت دربیاورد، دوباره دارند به اسارت می‌فرستندش؛ به‌اسارت بخش خصوصی؛ آن‌هم توسط متولی اصلی‌اش یعنی میراث فرهنگی و این چیزی نیست كه میراث دوستان آن را برتابند و در مقابلش خم به ابرو نیاورند... اصلا مگر چند تا قلعه فلك‌الافلاك داریم كه همچنان مغرور و سرافراز سینه‌اش مالامال از رازهای دوران ساسانیان باشد؟ مگر این قلعه هزارواندی ساله چند سربازخانه دارد كه حالا بخواهند آن را به بخش خصوصی بدهند و به هتل تبدیلش كنند؟ اصلا مگر لرستان هتل كم دارد؟ مگر ظرفیت هتل‌هایش پر است و نیاز به فضایی بیشتر است؟ اصلا مگر قرار نبود فلك‌الافلاك آزاد و رها سربه آسمان ساید و بر قله بهترین‌های جهان بایستد و مگر با این تصمیمات عجولانه و دور از درایت چنین چیزی ممكن است؟
آبان 98 بود كه خبر رسید آخرین مراحل قانونی برای تحویل گرفتن قلعه تاریخی فلك‌الافلاك از سپاه پاسداران در استان لرستان در حال طی شدن است. زهرا بهاروند، معاون میراث فرهنگی استان لرستان به ایرنا گفته بود كه از ۶۹ میلیارد تومانی كه توافق شده بود برای آزادسازی این قلعه به سپاه پرداخت شود، یك قسط ۱۵ میلیارد تومانی باقی‌مانده كه آماده پرداخت است.
حالا در روزهای اردیبهشت ماه فعالان میراث فرهنگی لرستان خبر می‌دهند كه برخی در وزارتخانه میراث فرهنگی در‌صددند تا عمارت سربازخانه قلعه فلك‌الافلاك را به بخش خصوصی واگذار كنند و این پرسش را پیش رو می‌گذارند مگر مجموعه‌های تخت جمشید، پاسارگاد، شوش و هفت‌تپه و... قابل واگذاری است كه قرار است عمارت سربازخانه به غیر واگذار شود؟!
پس تكلیف موزه منطقه‌ای چه میشود؟
این نخستین بار نیست كه چنین زمزمه‌هایی در خصوص عمارت سربازخانه شنیده میشود. خرداد سال ۹۶ بود كه اعلام شد مرمت سقف عمارت تاریخی سربازخانه خرم‌آباد با اعتبار 150 میلیون تومان از سوی سازمان میراث فرهنگی به‌زودی انجام میشود. اداره میراث فرهنگی خرم‌آباد به‌دلیل پوسیده شدن سقف این سربازخانه اقدام به بازسازی این عمارت تاریخی ارزشمند خرم‌آباد با قدمت دوره پهلوی اول كرده بود.
در همان زمان اعلام شد كه خوشبختانه با تلاش استاندار برای رهاسازی حریم قلعه فلك‌الافلاك در چند روز اخیر با معاونت مهندسی نیروی زمینی ارتش قراردادی منعقد شد كه بر اساس آن مقرر شد ظرف دو هفته آینده مهمانسرای ارتش به مساحت یك هكتار تخلیه شود و به محض تخلیه مهمانسرای ارتش كار مرمت ساختمان تاریخی سربازخانه آغاز میشود.
اما دو سال پیش از آن در اواخر اسفند ۹۴ ابراهیم آقامحمدی، نماینده مردم خرم‌آباد و چگنی در نامه‌ای خطاب به حسن روحانی، رئیس‌جمهور ایران نسبت به واگذاری عمارت سربازخانه از سوی استاندار وقت به بخش خصوصی برای كاربری هتل اخطار داده بود.
آقامحمدی ضمن گلایه از این كه استاندار وقت به جای ادامه كار آزادسازی عرصه قلعه، در‌صدد برآمده تا ساختمان سربازخانه واقع در عرصه را كه توسط استانداران سابق آزاد شده، تحت عنوان ایجاد هتل پنج ستاره به فردی ایرانی ساكن امارات واگذار كند یادآور شده بود كه این اقدام استاندار شرایط مهم ثبت جهانی قلعه، از قبیل مدیریت یكپارچه و آزادی كامل عرصه قلعه را از بین می‌برد.
او تاكید كرده بود كه ساختمان سربازخانه افزون بر واقع شدن در عرصه قلعه، جزو آثار ثبت شده ملی است كه هرگونه ساخت و ساز و تغییر ساختار آن، برابر قانون حفاظت از آثار ملی ممنوع است و دست بردن در ساختمان سربازخانه مخالف قوانین حفاظت و مرمت آثار باستانی است.
نفایس غیرقابل واگذاری
نكته مهم دیگر این‌كه مجموعه قلعه فلك‌الافلاك جزو «نفایس» است و نفایس ملی غیرقابل واگذاری هستند و هرگونه مطالعه درخصوص آن باید به مناقصه بین‌المللی گذاشته شود و صاحب نظران و كارشناسان سازمان میراث فرهنگی و بین‌المللی درخصوص آن نظر دهند. در حالی كه استاندار با اعزام مشاور خود به امارات و ملاقات با فرد مورد نظر بدون توجه به این امر، قصد انجام كاری را كرده كه به بی‌اعتباری نماد فرهنگی و تمدنی مردم لرستان، جهت ثبت جهانی آن منجر خواهد شد.
آقامحمدی با اشاره به تعریف هتل پنج ستاره یادآور شده بود كه ساختمان سربازخانه در دو طبقه و شامل ۱۲ اتاق است، كه به هیچ وجه قابلیت تبدیل به هتل پنج ستاره را ندارد و چه بسا فردِ متصرف در آینده به بهانه پاركینگ و آشپزخانه و جبران كمبود فضا برای هتل پنج ستاره بقیه عرصه را هم تصرف كند.
وی بر این موضوع هم تاكید كرده بود كه اگر واقعا هدف استاندار احداث هتل پنج ستاره است، چرا هتل پنج‌ستاره شاپورخواست در تنگه زیبای شبیخون را تكمیل نمی‌كنند یا آن را به سرمایه‌گذار واگذار نمی‌كنند؟ همان‌طور كه یك هتل پنج ستاره در كنار دریاچه كیو و دو هتل چهار و پنج ستاره در بام لرستان و هتل پارك صخره‌ای در چشم‌انداهای زیبا در دست احداث هستند و هیچ‌كدام به سرانجام نرسیده‌اند آن هم در حالی كه ضریب اشغال هتل‌های این شهرستان ۲۱ درصد است و ۷۹ درصد اتاق هتل‌ها خالی از مسافر است.
فلك‌الافلاك دردانه
فرهاد نظری، مدیركل سابق دفتر ثبت آثار، حفظ و نگهداری میراث معنوی و طبیعی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری هم چندی پیش گفته بود: می‌توان هتل را در هر مكانی ساخت، اما فقط یك قلعه فلك‌الافلاك با این ویژگی در كشور وجود دارد. باید به دنبال كارهایی در شأن و منزلت «اثر نفیسی» همچون قلعه فلك‌الافلاك، برای سربازخانه باشیم، واگذاری سربازخانه به بخش خصوصی برای تبدیل به هتل گام مثبتی برای ثبت جهانی قلعه فلك‌الافلاك نیست. ثبت جهانی قلعه فلك‌الافلاك به عنوان فرصتی بسیار استثنایی برای شهر خرم‌آباد و استان لرستان است و نباید با انجام هر گونه اقدامی بهانه‌ای برای عدم ثبت جهانی این اثر گرانبها فراهم كنیم.
اما این تنها آقامحمدی و فرهاد نظری نبودند كه مخالف واگذاری عمارت سربازخانه به غیر بودن، عبدالرضا مهاجری‌نژاد، مدیر كل اسبق میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری لرستان هم با هر بار پیشنهاد واگذاری در زمان مدیریتش مخالفت كرده بود.
او اینك در گفت‌و‌گو با جام‌جم ضمن تایید این مطلب كه قلعه فلك‌الافلاك افزون بر قلعه شامل مجموعه‌ای از بناها میشود و یك مجموعه یكپارچه است، می‌گوید: بیش از 60 میلیارد پول به ارگان نظامی دادیم تا محوطه آزاد شود و در اختیار میراث فرهنگی قرار بگیرد. پیشتر هم بناهایی در اختیار ارتش و دانشگاه دولتی را آزاد كردیم برای این كه قلعه با تمامی این آثار معنا پیدا می‌كند.
مهاجری‌نژاد با اشاره به این كه اداره كل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری خود نیاز مبرم به ساختمان‌هایش دارد، می‌افزاید: همین الان بازارچه صنایع‌دستی در حیاط عمارت سربازخانه مستقر است.
این كارشناس مسؤول با اشاره به سیر طولانی طی شده برای بازپس‌گیری بخش‌های در اختیار سپاه می‌گوید: اصلا مساله سپاه یا ارتش یا دانشگاه دولتی نیست، تمامی این ارگان‌ها و نهادها می‌توانند اكنون با واگذاری این عمارت به بخش خصوصی این پرسش را مطرح كنند كه مگر ما بلد نبودیم از این بنا استفاده كنیم كه میراث فرهنگی طی تمام این سال‌ها از ما خواست این بخش‌ها را تخلیه كنیم؟
چرا موزه‌اش نمی‌كنید؟
نگرانی از نابودی گنجینه زیرزمین موزه فلك‌الافلاك یكی دیگر از دلایل مهمی است كه باعث میشود كارشناسان و میراث دوستان نسبت به واگذاری بخش‌های مختلف مجموعه فلك‌الافلاك حساسیت به خرج دهند. گفته میشود حدود 12 هزار قلم شیء مفرغی و گرانبها در این گنجینه وجود دارد كه به دلیل كمبود جا در انباری قلعه خاك می‌خورد. پیشتر هم پیشنهاد شده بود كه این بنا موزه منطقه‌ای شود و مطالعاتش هم انجام شده بود.
حالا مدیر كل پیشین دفتر برنامه‌ریزی و حمایت از توسعه گردشگری می‌گوید: گذشته از موضوع گنجینه آثار تاریخی قلعه، تاكنون میراث فرهنگی شاید بالغ بر 10 تا 15 میلیارد تومان برای این بنا هزینه كرده است، و اكنون چرا باید یك لقمه آماده را به بخش خصوصی تحویل بدهیم آن هم در حالی كه میراث فرهنگی خودش نیازمند این بناها هست.
مهاجری‌نژاد به عمارت مسعودی اشاره می‌كند و می‌افزاید: تاسف بار نیست كه اداره كل میراث فرهنگی استان تهران تا چند سال پیش برای اقامت كاركنانش چند میلیون تومان اجاره ملك می‌داد، درحالی كه بنای خودش از طریق صندوق احیا و بهره‌برداری به بخش خصوصی واگذار شده بود؟!
از خارجی‌ها یاد بگیریم؟
این باستان‌شناس این پرسش جدی را هم مطرح می‌كند كه وزارتخانه میراث فرهنگی در طول این چند سال چند بنا را مرمت كرده؟ برای چند بنا طرح مرمتی و احیا داشته؟ رزومه‌ای موجود هست؟ اگر هست چرا همان بناها را واگذار نمی‌كند؟ هر وقت انگلستان كه اساس و پایه اقتصادش بخش خصوصی است مجموعه كاخ باكینگهام لندن را واگذار كرد ما هم به عنوان الگوی موفق چنین كاری را بكنیم!
این عضو هیات علمی یادآور میشود كه طبق اصل ۴۴ قانون اساسی واگذاری به بخش خصوصی فقط در شرایطی انجام میشود كه دولت توان نگهداری از بنا را نداشته باشد. بنابراین صندوق موظف به اولویت‌بندی است. ما در بروجرد بناهایی شبیه كاخ گلستان داریم آیا صندوق از وجود آنها مطلع است؟ چرا برای مرمت و احیای آنها فكری نمی‌شود؟ چون هزینه مرمتش بالا است و بخش خصوصی چنین هزینه‌ای را تقبل نمی‌كند.
این پرسش‌های مهم
مهاجری‌نژاد ادامه می‌دهد: پشت پرده واگذاری عمارت سربازخانه چیست؟
12هزار شیء نفیس را كجا باید به نمایش گذاشت؟ مگر نه این‌كه چراغی كه به منزل رواست به مسجد حرام است؟ آیا وزیر میراث فرهنگی سری به این گنجینه زده است؟ گنجینه‌ای كه كم ارزش تر از آثار موزه ملی نیست. این آثار نیاز به این ساختمان‌ها دارد. به نظر من مهم‌ترین مشكل ما در خصوص نگهداری بناها ضعف مسؤولان در تامین منابع است. آنها چون متخصص حوزه نیستند و چون به نظرات كارشناسی توجه نمی‌كنند همیشه آسان‌ترین راه یعنی واگذاری را مطرح می‌كنند بدون آن كه به عواقب آن بیندیشند یا حتی یك بار بررسی كنند كه نتایج واگذاری‌ها چه آسیب‌ها یا فوایدی داشته و چه بناهایی و تحت چه شرایطی قابل واگذاری است؟ و درنهایت این‌كه آیا تامین اعتبار صرفا با واگذاری تامین میشود یا راهكارهای دیگری هم وجود دارد؟!
حالا در روزهای اردیبهشت ماه فعالان میراث فرهنگی لرستان خبر می‌دهند كه برخی در وزارتخانه میراث فرهنگی در‌صددند تا عمارت سربازخانه قلعه فلك‌الافلاك را به بخش خصوصی واگذار كنند و این پرسش را پیش رو می‌گذارند مگر مجموعه‌های تخت جمشید، پاسارگاد، شوش و هفت‌تپه و... قابل واگذاری است كه قرار است عمارت سربازخانه به غیر واگذار شود؟!
پس تكلیف موزه منطقه‌ای چه میشود؟
این نخستین بار نیست كه چنین زمزمه‌هایی در خصوص عمارت سربازخانه شنیده میشود. خرداد سال ۹۶ بود كه اعلام شد مرمت سقف عمارت تاریخی سربازخانه خرم‌آباد با اعتبار 150 میلیون تومان از سوی سازمان میراث فرهنگی به‌زودی انجام میشود. اداره میراث فرهنگی خرم‌آباد به‌دلیل پوسیده شدن سقف این سربازخانه اقدام به بازسازی این عمارت تاریخی ارزشمند خرم‌آباد با قدمت دوره پهلوی اول كرده بود.
در همان زمان اعلام شد كه خوشبختانه با تلاش استاندار برای رهاسازی حریم قلعه فلك‌الافلاك در چند روز اخیر با معاونت مهندسی نیروی زمینی ارتش قراردادی منعقد شد كه بر اساس آن مقرر شد ظرف دو هفته آینده مهمانسرای ارتش به مساحت یك هكتار تخلیه شود و به محض تخلیه مهمانسرای ارتش كار مرمت ساختمان تاریخی سربازخانه آغاز میشود.
اما دو سال پیش از آن در اواخر اسفند ۹۴ ابراهیم آقامحمدی، نماینده مردم خرم‌آباد و چگنی در نامه‌ای خطاب به حسن روحانی، رئیس‌جمهور ایران نسبت به واگذاری عمارت سربازخانه از سوی استاندار وقت به بخش خصوصی برای كاربری هتل اخطار داده بود.
آقامحمدی ضمن گلایه از این كه استاندار وقت به جای ادامه كار آزادسازی عرصه قلعه، در‌صدد برآمده تا ساختمان سربازخانه واقع در عرصه را كه توسط استانداران سابق آزاد شده، تحت عنوان ایجاد هتل پنج ستاره به فردی ایرانی ساكن امارات واگذار كند یادآور شده بود كه این اقدام استاندار شرایط مهم ثبت جهانی قلعه، از قبیل مدیریت یكپارچه و آزادی كامل عرصه قلعه را از بین می‌برد.
او تاكید كرده بود كه ساختمان سربازخانه افزون بر واقع شدن در عرصه قلعه، جزو آثار ثبت شده ملی است كه هرگونه ساخت و ساز و تغییر ساختار آن، برابر قانون حفاظت از آثار ملی ممنوع است و دست بردن در ساختمان سربازخانه مخالف قوانین حفاظت و مرمت آثار باستانی است.
نفایس غیرقابل واگذاری
نكته مهم دیگر این‌كه مجموعه قلعه فلك‌الافلاك جزو «نفایس» است و نفایس ملی غیرقابل واگذاری هستند و هرگونه مطالعه درخصوص آن باید به مناقصه بین‌المللی گذاشته شود و صاحب نظران و كارشناسان سازمان میراث فرهنگی و بین‌المللی درخصوص آن نظر دهند. در حالی كه استاندار با اعزام مشاور خود به امارات و ملاقات با فرد مورد نظر بدون توجه به این امر، قصد انجام كاری را كرده كه به بی‌اعتباری نماد فرهنگی و تمدنی مردم لرستان، جهت ثبت جهانی آن منجر خواهد شد.
آقامحمدی با اشاره به تعریف هتل پنج ستاره یادآور شده بود كه ساختمان سربازخانه در دو طبقه و شامل ۱۲ اتاق است، كه به هیچ وجه قابلیت تبدیل به هتل پنج ستاره را ندارد و چه بسا فردِ متصرف در آینده به بهانه پاركینگ و آشپزخانه و جبران كمبود فضا برای هتل پنج ستاره بقیه عرصه را هم تصرف كند.
وی بر این موضوع هم تاكید كرده بود كه اگر واقعا هدف استاندار احداث هتل پنج ستاره است، چرا هتل پنج‌ستاره شاپورخواست در تنگه زیبای شبیخون را تكمیل نمی‌كنند یا آن را به سرمایه‌گذار واگذار نمی‌كنند؟ همان‌طور كه یك هتل پنج ستاره در كنار دریاچه كیو و دو هتل چهار و پنج ستاره در بام لرستان و هتل پارك صخره‌ای در چشم‌انداهای زیبا در دست احداث هستند و هیچ‌كدام به سرانجام نرسیده‌اند آن هم در حالی كه ضریب اشغال هتل‌های این شهرستان ۲۱ درصد است و ۷۹ درصد اتاق هتل‌ها خالی از مسافر است.
فلك‌الافلاك دردانه
فرهاد نظری، مدیركل سابق دفتر ثبت آثار، حفظ و نگهداری میراث معنوی و طبیعی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری هم چندی پیش گفته بود: می‌توان هتل را در هر مكانی ساخت، اما فقط یك قلعه فلك‌الافلاك با این ویژگی در كشور وجود دارد. باید به دنبال كارهایی در شأن و منزلت «اثر نفیسی» همچون قلعه فلك‌الافلاك، برای سربازخانه باشیم، واگذاری سربازخانه به بخش خصوصی برای تبدیل به هتل گام مثبتی برای ثبت جهانی قلعه فلك‌الافلاك نیست. ثبت جهانی قلعه فلك‌الافلاك به عنوان فرصتی بسیار استثنایی برای شهر خرم‌آباد و استان لرستان است و نباید با انجام هر گونه اقدامی بهانه‌ای برای عدم ثبت جهانی این اثر گرانبها فراهم كنیم.
اما این تنها آقامحمدی و فرهاد نظری نبودند كه مخالف واگذاری عمارت سربازخانه به غیر بودن، عبدالرضا مهاجری‌نژاد، مدیر كل اسبق میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری لرستان هم با هر بار پیشنهاد واگذاری در زمان مدیریتش مخالفت كرده بود.
او اینك در گفت‌و‌گو با جام‌جم ضمن تایید این مطلب كه قلعه فلك‌الافلاك افزون بر قلعه شامل مجموعه‌ای از بناها میشود و یك مجموعه یكپارچه است، می‌گوید: بیش از 60 میلیارد پول به ارگان نظامی دادیم تا محوطه آزاد شود و در اختیار میراث فرهنگی قرار بگیرد. پیشتر هم بناهایی در اختیار ارتش و دانشگاه دولتی را آزاد كردیم برای این كه قلعه با تمامی این آثار معنا پیدا می‌كند.
مهاجری‌نژاد با اشاره به این كه اداره كل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری خود نیاز مبرم به ساختمان‌هایش دارد، می‌افزاید: همین الان بازارچه صنایع‌دستی در حیاط عمارت سربازخانه مستقر است.
این كارشناس مسؤول با اشاره به سیر طولانی طی شده برای بازپس‌گیری بخش‌های در اختیار سپاه می‌گوید: اصلا مساله سپاه یا ارتش یا دانشگاه دولتی نیست، تمامی این ارگان‌ها و نهادها می‌توانند اكنون با واگذاری این عمارت به بخش خصوصی این پرسش را مطرح كنند كه مگر ما بلد نبودیم از این بنا استفاده كنیم كه میراث فرهنگی طی تمام این سال‌ها از ما خواست این بخش‌ها را تخلیه كنیم؟
چرا موزه‌اش نمی‌كنید؟
نگرانی از نابودی گنجینه زیرزمین موزه فلك‌الافلاك یكی دیگر از دلایل مهمی است كه باعث میشود كارشناسان و میراث دوستان نسبت به واگذاری بخش‌های مختلف مجموعه فلك‌الافلاك حساسیت به خرج دهند. گفته میشود حدود 12 هزار قلم شیء مفرغی و گرانبها در این گنجینه وجود دارد كه به دلیل كمبود جا در انباری قلعه خاك می‌خورد. پیشتر هم پیشنهاد شده بود كه این بنا موزه منطقه‌ای شود و مطالعاتش هم انجام شده بود.
حالا مدیر كل پیشین دفتر برنامه‌ریزی و حمایت از توسعه گردشگری می‌گوید: گذشته از موضوع گنجینه آثار تاریخی قلعه، تاكنون میراث فرهنگی شاید بالغ بر 10 تا 15 میلیارد تومان برای این بنا هزینه كرده است، و اكنون چرا باید یك لقمه آماده را به بخش خصوصی تحویل بدهیم آن هم در حالی كه میراث فرهنگی خودش نیازمند این بناها هست.
مهاجری‌نژاد به عمارت مسعودی اشاره می‌كند و می‌افزاید: تاسف بار نیست كه اداره كل میراث فرهنگی استان تهران تا چند سال پیش برای اقامت كاركنانش چند میلیون تومان اجاره ملك می‌داد، درحالی كه بنای خودش از طریق صندوق احیا و بهره‌برداری به بخش خصوصی واگذار شده بود؟!
از خارجی‌ها یاد بگیریم؟
این باستان‌شناس این پرسش جدی را هم مطرح می‌كند كه وزارتخانه میراث فرهنگی در طول این چند سال چند بنا را مرمت كرده؟ برای چند بنا طرح مرمتی و احیا داشته؟ رزومه‌ای موجود هست؟ اگر هست چرا همان بناها را واگذار نمی‌كند؟ هر وقت انگلستان كه اساس و پایه اقتصادش بخش خصوصی است مجموعه كاخ باكینگهام لندن را واگذار كرد ما هم به عنوان الگوی موفق چنین كاری را بكنیم!
این عضو هیات علمی یادآور میشود كه طبق اصل ۴۴ قانون اساسی واگذاری به بخش خصوصی فقط در شرایطی انجام میشود كه دولت توان نگهداری از بنا را نداشته باشد. بنابراین صندوق موظف به اولویت‌بندی است. ما در بروجرد بناهایی شبیه كاخ گلستان داریم آیا صندوق از وجود آنها مطلع است؟ چرا برای مرمت و احیای آنها فكری نمی‌شود؟ چون هزینه مرمتش بالا است و بخش خصوصی چنین هزینه‌ای را تقبل نمی‌كند.
این پرسش‌های مهم
مهاجری‌نژاد ادامه می‌دهد: پشت پرده واگذاری عمارت سربازخانه چیست؟
12هزار شیء نفیس را كجا باید به نمایش گذاشت؟ مگر نه این‌كه چراغی كه به منزل رواست به مسجد حرام است؟ آیا وزیر میراث فرهنگی سری به این گنجینه زده است؟ گنجینه‌ای كه كم ارزش تر از آثار موزه ملی نیست. این آثار نیاز به این ساختمان‌ها دارد. به نظر من مهم‌ترین مشكل ما در خصوص نگهداری بناها ضعف مسؤولان در تامین منابع است. آنها چون متخصص حوزه نیستند و چون به نظرات كارشناسی توجه نمی‌كنند همیشه آسان‌ترین راه یعنی واگذاری را مطرح می‌كنند بدون آن كه به عواقب آن بیندیشند یا حتی یك بار بررسی كنند كه نتایج واگذاری‌ها چه آسیب‌ها یا فوایدی داشته و چه بناهایی و تحت چه شرایطی قابل واگذاری است؟ و درنهایت این‌كه آیا تامین اعتبار صرفا با واگذاری تامین میشود یا راهكارهای دیگری هم وجود دارد؟!