printlogo


حضور ورزشکاران در سینما سال‌هاست که به یک رویه تبدیل شده است
لباس بازیگری به تن ورزشكاران

در تاریخ سینما كم نبوده‌اند ورزشكارانی كه جلوی دوربین سینما به نمایش مهارت‌های ورزش‌شان پرداخته‌اند. از ابتدای شكل‌گیری فعالیت‌های سینمایی، فیلمسازان و تهیه‌كنندگان در جست‌و‌جوی قهرمانان ورزشی برای نقش‌های اكشن و بزن بهادارانه خود بوده‌اند. بعضی وقت‌ها شخصیتی مثل تارزان می‌توانست بهانه خوبی به دست صنعت سینما بدهد، تا سراغ قهرمانانه ورزش شنا بروند و زمانی داستانی چون هركول، فرصت خوبی برای هنرنمایی ورزشكاران جلوی دوربین سینما فراهم می‌آورد. در چند دهه اخیر، آرنولد شوارتزنگر، نماینده ورزشكاران (و به‌ویژه قهرمانان دو رشته بدنسازی و كشتی) در دنیای سینما بوده است. دواین جانسون ملقب به راك، در چند سال اخیر تلاش كرده جایگزین خوب و مناسبی برای این ترمیناتور خشن باشد. رابطه متقابل بین سینما و ورزش آن‌قدر قوی بوده كه توانسته بازیگری مثل سیلوستر استالونه را هم علاقه‌مند به ورزش‌هایی چون مشت‌زنی و بدنسازی كند. این تناسب و همراهی بین ورزش و سینما، باعث خلق نوع تازه‌ای از محصولات سینمایی در گونه اكشن شد.
اما سینمای ایران كه در بسیاری موارد راه همكاران خارجی خود را تقلید و دنبال كرده است، توجه چندانی به این رابطه متقابل نداشته و بهره زیادی از آن نگرفته است. در سال‌های قبل از انقلاب، پرده سینما شاهد حضور تعداد اندكی از ورزشكاران در فعالیت‌های سینمایی بود. این ورزشكاران هم بیشتر از دنیای كشتی راهی دنیای سینما شدند. چند فیلم ورزشی كه بیشتر اختصاص به ورزش كشتی داشت، تولید و اكران عمومی شد. نكته جالب این است كه معروف‌ترین این كشتی‌گیران، بعد از ورود به عالم سینما به بازی در فیلم‌هایی درام پرداخت و استفاده چندانی از هنرهای ورزشی خود نكرد. در حقیقت، او بیشتر از آن كه سلطان ورزشی لقب گیرد، به دنبال آن بود كه سلطان قلب‌های مردمی باشد كه دوست دارند درسالن تاریك سینما با جوانمردی‌های او بخندند و گریه كنند.
سینمای بعد از انقلاب كه راه‌های تازه‌ای را روی هنرمندان گشود، استفاده زیادی از ظرفیت ورزشكاران نكرد. اتفاقا دو دهه 60 و 70 خورشیدی، گونه اكشن در كنار گونه ملودرام‌های خانوادگی زمینه را برای رشد فعالیت‌های ورزشكاران علاقه‌مند در تولیدات سینمایی فراهم كرد. تعداد بسیار زیادی از فیلم‌هایی كه در این دو دهه اكران عمومی شدند، كارهایی حادثه‌ای با صحنه‌های مهیج اكشن بودند. همین نكته، راه را برای حضور شخصیت‌هایی ورزشكار با اندامی تراشیده، قوی و تنومند باز می‌كرد. ظهور جمشید هاشم‌پور در سال‌های نخست شكل‌گیری سینمای ایران در بعد از انقلاب، نویدبخش این نكته بود كه می‌توان تعداد زیادی بازیگر ورزشكار را روی پرده سینماها دید. اما این اتفاق در عمل رخ نداد. با آن كه هاشم‌پور لقب اولین سوپر‌استار سینمای بعد از انقلاب را گرفت و به صورت قهرمان اكشن بسیاری از محصولات سینمایی درآمد، اما جایگزینی برای او پیدا نشد. بسیاری از تماشاگران هاشم‌پور را با نام مستعار زینال بندری می‌شناختند و او با حضور در فیلم‌هایی چون «افعی» به صورت سیلوستر استالونه وطنی و آرنولد ایرانی شناخته شد. تجربه ورزشكاری بازیگر كمك كرد تا نقش‌های مختلفی را در گونه اكشن بازی كند. این در حالی است كه هاشم‌پور با بازی در آثار غیرمتعارفی مثل «مادر» و «پرده آخر» تلاش به اكشن‌زدایی از خود كرد و نشان داد مایل است در نقش‌هایی از جنس دیگر هم ظاهر شود، اما به همان اندازه كه او میل به اكشن‌زدایی داشت، كمتر بازیگری را می‌شد پیدا كرد كه بخواهد قهرمان اكشن دیگری برای تولیدات این‌گونه سینمایی باشد.
گونه جنگ كه در دو دهه 60 و 70 محصولات زیادی را در معرض دید تماشاگران قرار داد، می‌توانست مكان خوبی برای خلق قهرمانانی با حال و هوای ایرانی باشد. این در حالی بود كه تعداد زیادی از فیلمسازان جنگ، تمایلی برای قهرمان‌پروری به شیوه فیلمسازان هالیوودی نداشتند و بیشتر می‌خواستند روابط درونی مربوط به جنگ را به تصویر بكشند. آن بخش از فیلم‌های جنگی هم كه بار اصلی‌اش بر دوش حادثه‌پردازی بود، نتوانست قهرمان اكشن جنگی خود را خلق كند. جهانبخش سلطانی كه بازیگر تعداد زیادی از این فیلم‌ها بود، هیچ‌وقت نتوانست لقب قهرمان اكشن را از آن خود كند و به شهرت و محبوبیتی در حد هاشم‌پور دست پیدا كند. همه اینها در شرایطی بود كه سینمای ایران با مقوله‌ای به نام گونه كمدی اكشن ارتباط نزدیكی ندارد و این نوع سینمایی در ایران مهجور است.