تاثیر روانشناختی خواندن لالایی برای كودكان
معجزه آهنگین
كودكان به طور طبیعی از همان لحظه تولد با برخی صداها و آهنگهایی مثل لالایی آرام میشوند. در واقع لالایی نوعی آهنگ و آواز ملایم است كه باعث آرامش نوزادان و كودكان میشود. در تمام فرهنگها لالاییهایی به صورت سنتی در میان مردم رواج دارد. به طور كلی موسیقی و كلمات آرام و منظم، مانند لالایی، امواج مغز را تحریك كرده و موجب آرامش نوزادان میشود و آنها با شنیدن لالاییها راحتتر با دنیای بیرون و اطرافیان ارتباط برقرار میكنند. روانشناسان به والدینی كه از بیقراریهای فرزندان خود رنج میبرند و همچنین خواهان پرورش بسیاری از ظرفیتهای شناختی در فرزند خود هستند، لالایی خواندن را پیشنهاد میكنند. در این مطلب به نكاتی در مورد تاثیر لالایی روی مغز كودك اشاره شده كه با هم مرور میكنیم.
عطیه رضایی / روانشناس بالینی
لالایی و افزایش هوش كودك
كودكانی كه با موسیقیای مثل لالایی برانگیخته میشوند حداكثر شش ماه زودتر از سایر كودكان حرف میزنند و رشد عقلی بالاتری دارند. این رشد به افزایش درك فضایی و هوش لازم برای عملكردهای بالاتر مغز مانند ریاضی، موسیقی و شطرنج مربوط میشود. در كودكانی كه در مدت زمان رشد خود لالایی گوش میدهند بخشهای ارتباطی مغز با موسیقی پیشرفت میكند و این پیشرفت میتواند راه و روش فكری آنان را تحت تأثیر قرار دهد. همچنین فضای مهرآمیزی كه لالایی به وجود میآورد زمینهساز تحریك حواس مختلف كودك و در نتیجه رشد و تحول مغز او میشود. به این ترتیب لالایی نقش چشمگیری در رشد و تكامل عقلانی، روانی، جسمانی و سلامت نوزاد دارد. استفاده از موسیقی، شعر و كلام آهنگین مثل لالایی توانایی هوش كلامی را در نوزادان تقویت كرده و موجب میشود این دسته از نوزادان سریعتر زبان باز كنند و دایره لغات گستردهتری داشته باشند، از این رو مادران حین خواندن لالایی بهتر است از واژگان متنوعی استفاده كرده و نیمكره چپ مغز فرزندشان را برای تكلم سریعتر آماده كنند.
لالایی و گسترش دامنه لغات كودك
از لالایی به نوعی به عنوان پیام غیركلامی تعبیر میشود كه دارای عنوان و مقدمه بوده و میتوان از آن نتیجهگیری كرد. خواندن لالایی باعث میشود كودك با كلمات جدید آشنا شود و چون این كلمات لحنی ملایم و آهنگین دارند، زودتر آموخته میشوند.
وقتی مادر برای فرزند خود لالایی میخواند به طور ناخودآگاه او را با ریتم و كلام آشنا میكند؛ در واقع زبان مادری را به او آموزش میدهد و همین كار ساده باعث میشود كه گوش فرزندش با كلمات جدید آشنا شود و مغز عملكرد بهتری در یادگیری زبان داشته باشد، چرا كه هر دو نیمكره مغز در حال رشد هستند.
بنابراین تطبیق كلمهها به یادگیری سریع و نگهداری طولانیتر مطالب در مغز كودك كمك میكند و به این دلیل است كه ما متن آهنگهای كودكی خود را حتی اگر سالها نشنیده باشیم به خاطر داریم.
لالایی و تامین نیاز به امنیت كودك
یكی از نیازهای اصلی انسان، نیاز به حس امنیت و آرامش است و چگونه پاسخ گفتن به این نیاز، تاثیر عمیقی در شكلگیری شخصیت كودك دارد و یكی از كارهایی كه میتواند این احساس را به شكلی خوشایند برای او رقم بزند، خواندن لالایی است، زیرا به طور طبیعی پدر و مادر برای خواباندن یا آرام كردن فرزندشان، با صدایی آرام، شروع به خواندن لالایی میكنند؛ در این زمان اگر او در آغوش گرم پدر یا مادر باشد، احساس امنیت كرده و میتواند با تكیه بر مهر و محبت والدینش، آرامش یابد و به خوابی شیرین رود. اولین كلمات، صداها و واژههایی كه كودك میشنود در قالب «لالایی» از زبان پدر و مادرش است. این نكته مهم است كه لالایی خواندن، تنها مختص دوران نوزادی نیست و در سنین دیگر نیز آرامشبخش است و باعث ارتباط نزدیكتر بین كودك و مادر میشود و ترسهای كودكانه را از بین میبرد. همچنین تجربه نشان میدهد كودكانی كه در دوره پیش از دبستان با لالایی پدر و مادر به خواب رفتهاند، كودكانی صبور، باعاطفه، خلاق و علاقهمند به فرهنگ سرزمین مادریشان تربیت میشوند و در زندگی آیندهشان نیز با دیگران با محبت و مهربانی رفتار میكنند.
از چه زمانی لالایی گفتن را شروع كنیم؟
لالایی گفتن و آواز خواندن برای كودكان بهتر است قبل از تولد، یعنی زمانی كه آنها به صورت جنین در رحم مادر هستند، شروع شود و با رشد كودكان نیز ادامه یابد. این كار نه تنها از نظر جسمانی باعث بهبود رشد و عملكرد سیستمهای بدن فرزند میشود، بلكه به رشد مهارتهای كلامی و عاطفی او نیز كمك میكند. نوزاد صدای مادر را بهتر از صدای پدر تشخیص میدهد، زیرا مادرها با صدای آرام و آهنگین با فرزندشان صحبت میكنند و آواز میخوانند، اما این به آن معنا نیست كه لالاییخواندن تنها از سوی مادر انجام شود، بلكه پدرها نیز میتوانند و بهتر است كه از همان دوران با فرزندشان ارتباط برقرار كنند، با او صحبت كنند و برایش لالایی بخوانند و این كار را بعد از تولد نوزاد هم ادامه دهند چون قطعا از نتایج آن در آینده و در ارتباط با فرزند خود لذت بیشتری خواهند برد.
بنابراین پدر و مادرانی كه با جنین بیشتر صحبت میكنند و لالایی میخوانند فرزندان باهوشی پس از تولد خواهند داشت و كودكانی كه در دوران شیرخوارگی تجارب لالایی زیادی دارند از نظر احساسی رشد بیشتری نسبت به دیگر كودكاندارند.
لالایی و رشد شخصیتی
به طور طبیعی كودكان به آواهای ریتمدار واكنش مثبت نشان داده و این مساله باعث افزایش دقت و تمركز كودك میشود، چرا كه آنها بیشتر به كلماتی كه در قالب شعرهای آهنگین بیان میشود، تمركز كرده و با واژهها آشنا میشوند. به طور قطع، آوازهایی كه به عنوان لالایی برای كودك خوانده میشود در ذهن و در ناخودآگاه او ثبت میشود و در آینده خطمشی زندگی كودك را شكل میدهد و بر تصمیمگیریهای او تأثیر میگذارد. همچنین لالایی رابطه عاطفی میان مادر و كودك را استحكام میبخشد و بر تقویت اعتماد به نفس، یادگیری زبان، افزایش رشد شناختی، مهارت خوبشنیدن و مهارتهای حركتی مؤثر است. بنابراین تا جایی كه ممكن است ذهن كودك را به موسیقیهای ملایم نزدیك كنید و برای او لالایی بخوانید و كلمات ساده را در لالایی بهكار ببرید. وقتی مادر برای كودك لالایی میخواند با تكرار ریتم موسیقی، او را با زبان آشنا میسازد. مادر میتواند با آواز و لالاییهای شب، یادگیری را در كودك تقویت كند. سال اول، كودك ذهن فعالتری دارد و حتی با یكبار شنیدن هر چیز آن را یاد میگیرد و تكرار میكند. این امر موجب میشود كودك در سنین بالاتر یادگیری را دوست داشته باشد و نسبت به آن اشتیاق نشان بدهد.