گفت‌وگو با عباس حسین نژاد، شاعر و نویسنده درباره رفاقت
خیرخواهی، رکن اصلی دوستی است
« یاری اندر کس نمی‌بینم یاران را چه شد / دوستی کی آخر آمد دوستداران را چه شد » این بیت جناب حافظ را خیلی از ما گاهی زیر لب زمزمه کرده‌ایم؛ وقتی که دلمان تنگ بوده، از دوستی جدا افتاده‌ایم یا دوستی بی دلیل یا با دلیل ترک‌مان کرده. رفاقت و دوستی، یکی از قدیمی‌ترین رفتارهای انسان عقل محور است که فهمیده برای بقا به دوست و یار نیاز دارد.تمدن که پیشرفت می‌کند و انسان که از نظر فکری بالغ می‌شود به دوستی و دایره آن بیشتر می‌اندیشد و به مرور به این نتیجه می‌رسد که بهتر است دوستانی داشته باشد، برای مراودات خود قوانینی وضع کرده و آنها را حفظ کند. با عباس حسین‌زاده،نویسنده و شاعر درباره دوستی و رفاقت و این که چگونه می‌توان دوستی‌های پایدارتری داشت، هم‌صحبت شدم.
دوستی‌های شما هم مثل بقیه مردم از رفاقت با بچه‌های محله شروع شد؟
همه آدم‌ها رفاقت‌هایشان با آدمهای پیرامون‌شان شروع می‌شود، اما وقتی بزرگ‌تر شده و دنیاهای آدم‌ها تغییر می‌کند، جان‌ها به سمت دیگری میل می‌کند.
یعنی دوستی‌های دوران کودکی بیشتر بر پایه همبازی و مونس داشتن است؟
کودک که معنای مونس را درک نمی‌کند و طبیعتا سراغ این حس نمی‌رود.کودکان بیشتر همبازی می‌‌خواهند.بچه هر چه بزرگ‌تر شده و فکر و جهت زندگی‌اش تغییر می‌کند، دوستانش هم عوض می‌شوند.در واقع دوستی‌های دوران کودکی ثبات و ماندگاری ندارد.از دوران کودکی، دوستان کمی دارم، چون به مرور تغییر کردم و دوستانم هم تغییر کردند.انسان به دنبال آسایش است و این آسایش را می‌توان در سایه‌سار دوستی‌ها پیدا کرد.انسان هرچه بالغ‌تر می‌شود به دنبال دوستی‌ها و رفاقت‌هایی است که با او همسو باشند و این همسویی آسایش جان را برای او به ارمغان می‌آورد.وقتی جان‌ها به‌هم گره بخورند به اتحادی بزرگ تبدیل شده و اتفاقات بزرگی را در زندگی افراد رقم می‌زند.
طبقه اجتماعی شما تغییری کرده که بنا به این تغییر،دوستان دوران نوجوانی و کودکی را جا بگذارید و وارد مرحله دیگری از رفاقت‌ها شوید؟
طبقه اجتماعی من که تغییر نکرد، فقط 20 ساله بودم که از نوکنده استان گلستان به دانشگاه تهران آمدم و زبان ژاپنی خواندم و دنیایم کاملا تغییر کرده و همین تغییر باعث شد با آدمهای تازه‌ای آشنا شوم و وارد دنیای فرهنگ و هنر شده و کلا دوستان جدیدی پیدا کنم و رابطه‌هایی شکل گرفت که تعداد زیادی از آنها هنوز هم ادامه دارد.
ردپای دوستی‌های قدیمی و وفاداری رفقا به‌هم را در آثار مسعود کیمیایی زیاد دیده‌ایم از جمله فیلم گوزنها که دوستی زیبا و عمیق را به تصویر می‌کشد،نظرتان درباره این نوع دوستی چیست؟
اصالت این نوع دوستی مرتبه بالایی در فرهنگ ما دارد.سطح فداکاری دوستی که در گوزنها می‌بینیم آن‌قدر سطحش بالاست که هر کسی از پس آن برنمی‌آید و نکته و سختی‌اش هم همین حجم و عمق فداکاری است به همین دلیل مدل آن را زیاد در جامعه نمی‌بینیم برای همین رفاقت فیلم گوزنها به نماد و مثال تبدیل می‌شود.این را هم اضافه کنم که ما در شریعت و دین‌مان لفظ «حبیب» را داریم که بسیار والاوگران‌قیمت است.یکی از القاب پیامبر اسلام (ص)، حبیب‌ا... است، یعنی دوست خدا. حبیب بن مظاهر را داریم که در صحرای کربلا دوستی‌اش را با خدا و امام حسین (ع) ثابت می‌کند.ما به مهمان لقب حبیب خدا را می‌دهیم تا بدانیم باید به او احترام بگذاریم.
پس شما معتقدید بعد از 20 سالگی می‌توان دوستی‌های عمیق را شکل داد؟
بله ! چون فهم و درک انسان به جایی می‌رسد که می‌تواند انتخاب‌های درستی انجام دهد.من بیشترین دوستانم را از دوران دانشگاه انتخاب کردم، دوستی‌هایی که هنوز هم ادامه دارد و روز به روز عمقش بیشتر می‌شود.
به نظرتان همکار می‌تواند تبدیل به دوست شود؟ برخی همکار را فقط برای محل کار به عنوان دوست قبول دارند و خارج از حیطه کاری رفاقتی با همکارانشان ندارند.
خیلی سخت است از محل کار دوست انتخاب کرد.به نظرم وقتی پای همکار به زندگی شخصی باز می‌شود شاید بحران‌هایی را هم ایجاد کند.هر چند همکارانی دارم که دوستان خوبی هم هستیم، اما آن را به دیگران توصیه نمی‌کنم. هر فردی باید با شناخت خودش،محل کارش و زندگی شخصی‌اش تصمیم بگیرد که همکارش به دوست نزدیکش تبدیل شود یا نه !
به‌جز هم‌فکری که باید وجود داشته باشد تا گروههای دوستی شکل بگیرد، چه چیزهای دیگری باید در روابط دوستانه وجود داشته باشد تا بتوان از آن محافظت کرد؟
اصالت دوستی و رفاقت، خیرخواهی است.چه در حضور و چه در غیاب.این که همه حس‌ها و داشته‌های خوب را بخواهی با دوستانت شریک شوی.خیرخواهی اصل و پایه دوستی است.
وفاداری و صداقت در کدام مرتبه‌ها هستند؟
فداکاری بسیار مهم است که نمی‌توانم به آن رتبه و مرتبه بدهم.صداقت هم‌پایه و در کنار خیرخواهی باید باشد تا یک گروه دوستی دوام بیاورد و رشد کند.
بین رفاقت زنان و مردان با هم تفاوت است؟
حتما وجود دارد، چون بیولوژی و نوع تفکر زن و مرد با هم تفاوت دارد. مثلا زن‌ها شاید با درد دل با دوستان سبک شده و بخشی از بار عاطفی آنها سبک شود، اما مردها معمولا درد دل نمی‌کنند حتی با دوستان نزدیک خود.زنان بیشتر شنیداری هستند و به همین دلیل با حرف زدن و گوش‌دادن به صحبت‌‌‌های نزدیکان و دوستان خود،دوستی‌های‌شان را عمق می‌بخشند،امامردها این‌طور نیستند و برای دوستی تعاریف دیگری دارند.
دوست شما،احمد خسروی به کرونا مبتلا شد و فوت کرد، اما بعد از فوت ایشان هم شما با ایجاد گروههای مجازی تلاش می‌کنید برای این دوست خود خیرات و حسنات بفرستید. از عمق این دوستی برایمان بگویید؟
احمد آقا بسیار مهربان و سخاوتمند بود.ما با آدمی طرف بودیم که قلبش بسیار بزرگ بود و به گرد پای او هم نمی‌رسیم.او آن‌قدر به ما و انسان‌های امروزی خیر رسانده که هر کاری هم بکنیم،نمی‌توانیم خوبی‌های او را جبران کنیم.او مدام به مناطق محروم می‌رفت و از جان و دل برای مردم آنجا مایه می‌گذاشت بدون هیچ چشمداشتی.همیشه با خودم می‌گویم چگونه می‌توان محبت‌های این انسان را به جامعه بشریت جبران کرد.
آقای خسروی الگوی شما بود؟
تلاش می‌کردم شبیه او رفتار کنم، اما شبیه او بودن خیلی سخت است.او قلب بزرگی داشت و خیلی‌ها دوست دارند قلبشان را باز کنند تا شبیه او شوند، اما قبول کنید که سخت است.
داشتن دوستان بانفوذ برای خیلی‌ها یکی از مسیرهای موفقیت است. برای همین عده‌ای دنبال دوست خوب هستند تا موفق‌تر باشند. شما چه می‌گویید؟
معتقدم که روزی‌رسان خداست.بقیه ذیل او قرار می‌گیرند.وقتی چنین تفکری داشته باشی دیگر منتظر و مترصد نمی‌مانی که دوستت مقامی بگیرد و تو بروی کنارش تا به نان و نوایی برسی.از طرفی به شایسته سالاری معتقدم. شاید دوستی پست و مقامی بگیرد و در کنارش آدمهای متخصصی باشند که او بتواند از توانایی و تخصص آنها در کارش استفاده کند در چنین شرایطی رابطه‌ای دو طرفه شکل می‌گیرد که هر دو سود می‌کنند.یکی کارش به بهترین شکل راه می‌افتد و دیگری شاید پستی و در کنارش دستمزدی بگیرد.غیر از این را قبول ندارم و این که فقط بنا به دوستی و رفاقت، عده‌ای دور یک مدیر را بگیرند.
از دوستان نزدیک مرحوم زرویی نصرآباد هم بودید، بعد از فوت ایشان، گروه دوستی شما چه شد؟
ایشان محور حلقه‌ای بودند که ما دورش را گرفته بودیم.ایشان که رفتند این حلقه دیگر قدرت قدیم را ندارد.راستش هیچ‌کس نتوانسته تا امروز جای او را بگیرد.
بیماری کرونا را هم پشت سرگذاشتید،دوستان در این دوران چگونه با شما تا کردند؟
بی‌نظیر بودند.یکی از سخت‌ترین و در عین‌حال شیرین‌ترین دوران زندگی‌ام بود.حمایت روانی و عاطفی دوستانم به‌من کمک کرد با موفقیت دوره بیماری را پشت‌سر بگذارم.کرونا دوستان واقعی‌ام را به من نشان داد که خدا را شکر تعدادشان هم زیاد است.
همه آدم‌ها رفاقت‌هایشان با آدمهای پیرامون‌شان شروع می‌شود، اما وقتی بزرگ‌تر شده و دنیاهای آدم‌ها تغییر می‌کند، جان‌ها به سمت دیگری میل می‌کند.
یعنی دوستی‌های دوران کودکی بیشتر بر پایه همبازی و مونس داشتن است؟
کودک که معنای مونس را درک نمی‌کند و طبیعتا سراغ این حس نمی‌رود.کودکان بیشتر همبازی می‌‌خواهند.بچه هر چه بزرگ‌تر شده و فکر و جهت زندگی‌اش تغییر می‌کند، دوستانش هم عوض می‌شوند.در واقع دوستی‌های دوران کودکی ثبات و ماندگاری ندارد.از دوران کودکی، دوستان کمی دارم، چون به مرور تغییر کردم و دوستانم هم تغییر کردند.انسان به دنبال آسایش است و این آسایش را می‌توان در سایه‌سار دوستی‌ها پیدا کرد.انسان هرچه بالغ‌تر می‌شود به دنبال دوستی‌ها و رفاقت‌هایی است که با او همسو باشند و این همسویی آسایش جان را برای او به ارمغان می‌آورد.وقتی جان‌ها به‌هم گره بخورند به اتحادی بزرگ تبدیل شده و اتفاقات بزرگی را در زندگی افراد رقم می‌زند.
طبقه اجتماعی شما تغییری کرده که بنا به این تغییر،دوستان دوران نوجوانی و کودکی را جا بگذارید و وارد مرحله دیگری از رفاقت‌ها شوید؟
طبقه اجتماعی من که تغییر نکرد، فقط 20 ساله بودم که از نوکنده استان گلستان به دانشگاه تهران آمدم و زبان ژاپنی خواندم و دنیایم کاملا تغییر کرده و همین تغییر باعث شد با آدمهای تازه‌ای آشنا شوم و وارد دنیای فرهنگ و هنر شده و کلا دوستان جدیدی پیدا کنم و رابطه‌هایی شکل گرفت که تعداد زیادی از آنها هنوز هم ادامه دارد.
ردپای دوستی‌های قدیمی و وفاداری رفقا به‌هم را در آثار مسعود کیمیایی زیاد دیده‌ایم از جمله فیلم گوزنها که دوستی زیبا و عمیق را به تصویر می‌کشد،نظرتان درباره این نوع دوستی چیست؟
اصالت این نوع دوستی مرتبه بالایی در فرهنگ ما دارد.سطح فداکاری دوستی که در گوزنها می‌بینیم آن‌قدر سطحش بالاست که هر کسی از پس آن برنمی‌آید و نکته و سختی‌اش هم همین حجم و عمق فداکاری است به همین دلیل مدل آن را زیاد در جامعه نمی‌بینیم برای همین رفاقت فیلم گوزنها به نماد و مثال تبدیل می‌شود.این را هم اضافه کنم که ما در شریعت و دین‌مان لفظ «حبیب» را داریم که بسیار والاوگران‌قیمت است.یکی از القاب پیامبر اسلام (ص)، حبیب‌ا... است، یعنی دوست خدا. حبیب بن مظاهر را داریم که در صحرای کربلا دوستی‌اش را با خدا و امام حسین (ع) ثابت می‌کند.ما به مهمان لقب حبیب خدا را می‌دهیم تا بدانیم باید به او احترام بگذاریم.
پس شما معتقدید بعد از 20 سالگی می‌توان دوستی‌های عمیق را شکل داد؟
بله ! چون فهم و درک انسان به جایی می‌رسد که می‌تواند انتخاب‌های درستی انجام دهد.من بیشترین دوستانم را از دوران دانشگاه انتخاب کردم، دوستی‌هایی که هنوز هم ادامه دارد و روز به روز عمقش بیشتر می‌شود.
به نظرتان همکار می‌تواند تبدیل به دوست شود؟ برخی همکار را فقط برای محل کار به عنوان دوست قبول دارند و خارج از حیطه کاری رفاقتی با همکارانشان ندارند.
خیلی سخت است از محل کار دوست انتخاب کرد.به نظرم وقتی پای همکار به زندگی شخصی باز می‌شود شاید بحران‌هایی را هم ایجاد کند.هر چند همکارانی دارم که دوستان خوبی هم هستیم، اما آن را به دیگران توصیه نمی‌کنم. هر فردی باید با شناخت خودش،محل کارش و زندگی شخصی‌اش تصمیم بگیرد که همکارش به دوست نزدیکش تبدیل شود یا نه !
به‌جز هم‌فکری که باید وجود داشته باشد تا گروههای دوستی شکل بگیرد، چه چیزهای دیگری باید در روابط دوستانه وجود داشته باشد تا بتوان از آن محافظت کرد؟
اصالت دوستی و رفاقت، خیرخواهی است.چه در حضور و چه در غیاب.این که همه حس‌ها و داشته‌های خوب را بخواهی با دوستانت شریک شوی.خیرخواهی اصل و پایه دوستی است.
وفاداری و صداقت در کدام مرتبه‌ها هستند؟
فداکاری بسیار مهم است که نمی‌توانم به آن رتبه و مرتبه بدهم.صداقت هم‌پایه و در کنار خیرخواهی باید باشد تا یک گروه دوستی دوام بیاورد و رشد کند.
بین رفاقت زنان و مردان با هم تفاوت است؟
حتما وجود دارد، چون بیولوژی و نوع تفکر زن و مرد با هم تفاوت دارد. مثلا زن‌ها شاید با درد دل با دوستان سبک شده و بخشی از بار عاطفی آنها سبک شود، اما مردها معمولا درد دل نمی‌کنند حتی با دوستان نزدیک خود.زنان بیشتر شنیداری هستند و به همین دلیل با حرف زدن و گوش‌دادن به صحبت‌‌‌های نزدیکان و دوستان خود،دوستی‌های‌شان را عمق می‌بخشند،امامردها این‌طور نیستند و برای دوستی تعاریف دیگری دارند.
دوست شما،احمد خسروی به کرونا مبتلا شد و فوت کرد، اما بعد از فوت ایشان هم شما با ایجاد گروههای مجازی تلاش می‌کنید برای این دوست خود خیرات و حسنات بفرستید. از عمق این دوستی برایمان بگویید؟
احمد آقا بسیار مهربان و سخاوتمند بود.ما با آدمی طرف بودیم که قلبش بسیار بزرگ بود و به گرد پای او هم نمی‌رسیم.او آن‌قدر به ما و انسان‌های امروزی خیر رسانده که هر کاری هم بکنیم،نمی‌توانیم خوبی‌های او را جبران کنیم.او مدام به مناطق محروم می‌رفت و از جان و دل برای مردم آنجا مایه می‌گذاشت بدون هیچ چشمداشتی.همیشه با خودم می‌گویم چگونه می‌توان محبت‌های این انسان را به جامعه بشریت جبران کرد.
آقای خسروی الگوی شما بود؟
تلاش می‌کردم شبیه او رفتار کنم، اما شبیه او بودن خیلی سخت است.او قلب بزرگی داشت و خیلی‌ها دوست دارند قلبشان را باز کنند تا شبیه او شوند، اما قبول کنید که سخت است.
داشتن دوستان بانفوذ برای خیلی‌ها یکی از مسیرهای موفقیت است. برای همین عده‌ای دنبال دوست خوب هستند تا موفق‌تر باشند. شما چه می‌گویید؟
معتقدم که روزی‌رسان خداست.بقیه ذیل او قرار می‌گیرند.وقتی چنین تفکری داشته باشی دیگر منتظر و مترصد نمی‌مانی که دوستت مقامی بگیرد و تو بروی کنارش تا به نان و نوایی برسی.از طرفی به شایسته سالاری معتقدم. شاید دوستی پست و مقامی بگیرد و در کنارش آدمهای متخصصی باشند که او بتواند از توانایی و تخصص آنها در کارش استفاده کند در چنین شرایطی رابطه‌ای دو طرفه شکل می‌گیرد که هر دو سود می‌کنند.یکی کارش به بهترین شکل راه می‌افتد و دیگری شاید پستی و در کنارش دستمزدی بگیرد.غیر از این را قبول ندارم و این که فقط بنا به دوستی و رفاقت، عده‌ای دور یک مدیر را بگیرند.
از دوستان نزدیک مرحوم زرویی نصرآباد هم بودید، بعد از فوت ایشان، گروه دوستی شما چه شد؟
ایشان محور حلقه‌ای بودند که ما دورش را گرفته بودیم.ایشان که رفتند این حلقه دیگر قدرت قدیم را ندارد.راستش هیچ‌کس نتوانسته تا امروز جای او را بگیرد.
بیماری کرونا را هم پشت سرگذاشتید،دوستان در این دوران چگونه با شما تا کردند؟
بی‌نظیر بودند.یکی از سخت‌ترین و در عین‌حال شیرین‌ترین دوران زندگی‌ام بود.حمایت روانی و عاطفی دوستانم به‌من کمک کرد با موفقیت دوره بیماری را پشت‌سر بگذارم.کرونا دوستان واقعی‌ام را به من نشان داد که خدا را شکر تعدادشان هم زیاد است.