جزئیات اختصاصی جام‌جم از شکار پهپاد آمریکایی گلوبال‌هاوک توسط سامانه پدافند هوایی ایرانی در 30 خرداد 98
نسل ســـوم خرداد
ساعت 00:14 بامداد پنجشنبه 30 خرداد 1398 یک فروند پهپاد MQ-4C ترایتون نیروهای تروریستی سنتکام آمریکا خزش خود را از باند 31 راست پایگاه هوایی الظفره امارات برای پرواز به سمت تنگه‌هرمز و دریای عمان آغاز می‌کند و دقایقی پس از برخاستن با ادامه مسیر به سمت غرب، ارتفاع خود را تا 33 هزار پا برای پرواز به سمت مرزهای آبی جمهوری اسلامی ایران افزایش و به سمت تنگه هرمز در مجاورت مرزهای هوایی جمهوری اسلامی ایران ادامه پرواز می‌دهد.
این پهپاد در ادامه مسیر پرواز خود همراه هواپیمای گشت دریایی P-8 در محدوده آب‌های بین‌المللی در دریای عمان تا محدوده مقابل چابهار و در مجاورت مرزهای هوایی جمهوری اسلامی ایران پیش می‌رود که در حین پرواز خود نیز چهار بار ( دوبار در ساعت ۰۲:۰۵ بامداد دوبار در ساعت ۰۳:۵۵) مورد اخطار قرارگاه پدافند هوایی قرار می‌گیرد، اما نهایتا ساعت 04:05 دقیقه بامداد پس از آن‌که فقط چند مایل وارد فضای آب‌های سرزمینی جمهوری اسلامی ایران شد، در محدوده
کوه مبارک استان هرمزگان و در مجاورت تنگه هرمز، مورد اصابت موشک سامانه پدافندی سوم خرداد؛ پدافند هوایی نیروی هوافضای سپاه در ارتفاع 52 هزار پایی(18 کیلومتر) قرار گرفت.
شکارچی کرکس
آنچه در این اتفاق تاریخی بیشترین اهمیت را داشت، سرنگونی این پهپاد توسط یک سامانه پدافندی بومی یعنی «سوم خرداد» است که صفر تا صد تمام مراحل طراحی و ساخت آن در نیروی هوافضای سپاه انجام و با تولید انبوه آن امروز به یکی از مهره‌های اصلی و تأثیرگذار پدافند هوایی در سراسر کشور تبدیل شده‌است.
اما دستیابی به فناوری ساخت سامانه پدافندی سوم خرداد که نخستین بار در جریان بازدید فرمانده معظم کل قوا از نمایشگاه دستاوردهای نیروی هوافضای سپاه اردیبهشت 1393 به نمایش درآمد ماجرای جالبی دارد. داستان ساخت این سامانه به سال 1386 برمی‌گردد که مقامات وقت وزارت دفاع قصد خرید سامانه‌های پدافندی خارجی از گرجستان را داشتند، اما در همان زمان رهبر معظم انقلاب به آنها توصیه می‌کنندکه توقع من این است که داخلی باشد.
با این توصیه فرمانده معظم کل قوا، نیروی هوافضای سپاه پیشگام شد و با به‌کارگیری متخصصان، جوانان و دانشگاهیان، زمینه‌های طراحی و تولید یک سامانه پدافندی را فراهم کرد که با قابلیت انعطاف بالا، علاوه بر ویژگی‌های منحصربه‌فرد رزمی، از قابلیت‌های تاکتیکی و جابه‌جایی سریع نیز برخوردار باشد.
این تلاش‌ها در مقاطع مختلف منجر به تولید دو سامانه پدافندی «طبس» و «سوم خرداد» شد و نهایتا سال 1393 برای نخستین بار از این سامانه‌های پدافندی رونمایی شد.
هر گردان سامانه پدافندی سوم خرداد از 4 خودروی رزمی با رادار (تلار)، 8 خودروی رزمی بدون رادار (تل)، رادار آرایه فازی و سه بعدی بشیر و پست فرماندهی تشکیل شده‌است.
نقطه قوت این سامانه، تنوع موشکی آن است به طوری‌که کاربر آن می‌تواند برای اهداف در فاصله‌های مختلف از موشک‌های مختلفی استفاده کند. موشک‌های اصلی این سامانه از نوع طائر-2 با بردهای 50، 75 و 105 کیلومتر است که می‌توانند با اهداف مختلف تا ارتفاع 25 الی 30 کیلومتری سطح زمین درگیر شود.
همچنین در سال‌های اخیر مشاهده شده که در برخی موارد موشک‌های صیاد-2 با برد 75 کیلومتر هم روی این سامانه نصب شده‌است. هر سامانه سوم خرداد به طور همزمان می‌تواند با بیش از 4 هدف درگیر و بیش از 8 فروند موشک را به سمت آنها هدایت کند.
رادار نظارتی و مادر سامانه پدافندی سوم خرداد، «بشیر» نام دارد. راداری سه بعدی و آرایه فازی که از
30 ردیف المان راداری تشکیل شده و در باند S فعالیت می‌کند. این رادار در فاصله 350 کیلومتری قادر به کشف انواع اهداف هوایی از جمله جنگنده، موشک کروز، هواپیماهای بدون سرنشین و هر هدف هوایی دیگر است.
سپاه کدام چشم شیطان را کور کرد؟
گرچه در ساعات اولیه اعلام خبر سرنگونی این پهپاد، اعلام شد که از نوع RQ-4 گلوبال هاوک است، اما با پیدا شدن بخشی از لاشه پهپاد در آب‌های سرزمینی ایران مشخص شد که این پرنده از نوع MQ-4C معروف به ترایتون است.
تریتون یا ترایتون در اساطیر یونان پسر پوزئیدون (پوسایدون که اتفاقا لقب هواپیمای P-8 که در پروژه BAMS-D با این پهپاد لینک شده هم است) و آمفیتریت پیام‌آور آب‌های پهناور است که به همراه آنها در کاخی طلایی در اعماق دریا زندگی می‌کنند. در حقیقت این لقب یعنی ترایتون به معنای خدای دریاهاست و از آنجایی که بر‌اساس اطلاعات موجود، تنها یگان به‌کار گیرنده این پهپاد اسکادران VUP-19 در پایگاه Jacksonville فلوریدای آمریکاست که فقط دو فروند از این پهپاد را در اختیار داشته؛ به این معناست که سپاه یکی از دو خدای دریا را شکار کرده‌است.
آنچه تاکنون در منابع رسمی از سوی آمریکایی‌ها اعلام شده، هزینه هر فروند از این هواپیمای پیشرفته تاکنون مبلغ 220 میلیون دلار در نظر گرفته شده‌است. این پهپاد که وزن خالی آن حدود ۶۷۰۰ کیلو و آن در زمان عملیات و بارگیری نهایی با سوخت و محموله حدود 14 هزار و ۶۰۰ کیلوگرم است، 5/14 متر طول و فاصله دو سر بال آن ۴۰ متر است که از حیث فاصله دو سر بال از بسیاری از هواپیماهای تجاری و مسافربری نیز بزرگ‌تر است.
پیشران این پهپاد یک دستگاه موتور توربوجت مدل AE 3007 ساخت شرکت رولز رویس است که می‌تواند ترایتون را به حداکثر سرعت حدود ۵۷۰ کیلومتر بر ساعت برساند.
از جمله قابلیت‌های این پهپاد، حداکثر ارتفاع پروازی آن است که می‌تواند بالاتر از ارتفاع پرواز هواپیماهای تجاری و مسافربری، در ارتفاع بیش از 50 هزارپا یعنی ۱۸ کیلومتر پرواز کند. ویژگی خاص دیگر ترایتون، طراحی بدنه آن است که بال‌های آن به گونه‌ای طراحی شده که تا 40 درصد بیشتر از بادهایی را که هواپیماهای معمولی می‌توانند تحمل کنند را تاب بیاورد. علت این طراحی خاص، پرواز این پهپاد در ارتفاع‌های بالاتر است که بادهای شدیدی جریان دارد.
جاروبرقی اطلاعات!
اما اصلی‌ترین ویژگی ترایتون، قابلیت‌های حیرت‌آور جاسوسی و جمع‌آوری اطلاعات آن است که در بین متخصصان و کارشناسان مسائل نظامی و پهپادی به «جاروبرقی اطلاعات» شهرت دارد. این قابلیت اصلی ترایتون به دلیل برخورداری از رادار SAR بسیار پیشرفته یعنی رادار آرایه فازی فعال AN/ZPY-3 ساخت شرکت نورثروپ گرومن به‌عنوان سنسور اصلی این پهپاد است.
این رادار در باند ایکس، فعالیت و برای شناسایی اهداف دریایی به‌خصوص در شرایط توفانی و آب‌وهوای بد در دریا توسعه پیدا کرده‌است. ویژگی خارق‌العاده این رادار، توان اسکن و تصویربرداری آن است، به طوری که در طول مدت ۲۴ ساعت، این رادار می‌تواند منطقه‌ای به مساحت هفت میلیون کیلومتر مربع را چه در دریا، خطوط ساحل یا روی زمین اسکن کند. این ویژگی به گونه‌ای است که شرکت سازنده این پهپاد مدعی است ترایتون می‌تواند 61 بار در سال تمام اقیانوس‌های جهان را اسکن کند.
از دیگر حسگرهای نصب شده روی این پهپاد، مجموعه شناسایی و هدف‌گیری الکترواپتیکال MTS-B ساخت شرکت ریتون آمریکاست که روی پهپاد MQ-9 نیز نصب شده‌است. در مدل نصب شده روی این پهپاد سیستم‌های مسافت‌سنج و نشان‌گذار لیزری بیشتری نیز تعبیه شده و این مجموعه توان ارسال زنده تصاویر به سایر واحدها را نیز دارد.
از دیگر نکاتی که فردای سرنگونی این پهپاد درباره آن مشخص شد، این بود که ترایتون سرنگون شده در قالب پروژه BAMS-D در حال توسعه بوده؛ آنجاکه سردار امیرعلی حاجی‌زاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه در نشست خبری خود که در حاشیه رونمایی از لاشه این پهپاد برگزار شده بود، گفت: در همان لحظه‌ای که این هواپیما رهگیری شد، هواپیمای جاسوسی دیگری با نام P-8 نیز نزدیک آن در حال پرواز بود که حدود ٣٥ نفر سرنشین دارد. می‌توانستیم آن را سرنگون کنیم اما این کار را نکردیم.
نام بردن سردار حاجی‌زاده از هواپیمای P-8 حاکی بود که پهپاد سرنگون شده در حال توسعه در قالب پروژه BAMS-D قرار داشته‌است. پروژه BAMS-D (مخفف Broad Area Maritime Surveillance-Demonstrator) در حقیقت پروژه تلفیق پهپاد MQ-4Cبا هواپیمایP-8 برای انجام گشت‌های دریایی 24ساعته است که از 9 سال پیش با همکاری شرکت‌های آمریکایی و برخی کشورهای دیگر در جریان است. پیش نمونه‌های این پروژه روی پهپادهایRQ-4 اجرا شد و بسیاری از آنها به استاندارد BAMS-D ارتقاء پیدا کردند؛ اما اصل این پروژه و پیشرفته‌ترین حسگرهایی که توسعه پیدا کرده بودند روی دو فروند MQ-4C نصب شده بود که یکی از آن دو فروند، شکار پدافند هوایی سپاه شد.
سیلی دوم سپاه به فناوری آمریکایی
اما ماجرای سرنگون کردن پهپاد آمریکایی به همین‌جا ختم نشد؛ گرچه قطعاتی از پهپاد آمریکایی در همان روز حادثه از دریا گرفته شد و حتی در روزهای پس از آن هم تکه‌های دیگری توسط صیادان محلی از دریا به ساحل منتقل شد، اما قطعات حساس و سنگین‌تر این پهپاد که به اعماق دریا رفته بودند کماکان حائز اهمیت و ارزشمند بودند که برای دستیابی به رموز و کدهای ترایتون باید از آب بیرون کشیده می‌شد.
این بار اما نوبت به نیروی دریایی سپاه رسیده بود که با کاوش در اعماق دریای عمان و پیداکردن قطعات حساس این پهپاد، داغی دیگر را بر دل آمریکایی‌ها و ضربه دیگری را بر ماشین جنگی آنها وارد کند. به همین دلیل کار تخصصی توسط نیروهای زبده نیروی دریایی سپاه برای کاوش آغاز شد و نهایتا پس از چندماه کار سخت کاوش و غواصی، قطعات مهم این پهپاد از جمله رادار SAR و موتور توربوفن و بخش‌های دیگری از قطعات حساس و الکترونیکی این پهپاد مانند آنتن لینک ماهواره‌ای، آنتن سامانه تشخیص دوست از دشمن، آنتن‌های فرستنده و گیرنده UHF و واحدهای الکترونیکی متعدد دیگر در عمق 117 متری دریای عمان کشف شد و بهمن سال گذشته به نمایش درآمد.
شاید برای برخی‌ها این موضوع پیش آمده باشد که قطعات الکترونیکی که ماه‌ها در اعماق دریا بوده‌اند چندان کارایی نخواهد داشت، اما با اعلام سردار حاجی‌زاده مبنی بر این که به تمام کدها و فرکانس‌های پهپاد MQ-4C دست پیدا کرده‌ایم نشان داده شد که دستیابی به این قطعات چه اهمیتی داشته؛ حال آن که در سنوات گذشته نیز دستیابی سپاه به پهپادهای غنیمتی از آمریکایی‌ها و دیگر کشورها منجر به مهندسی معکوس و تولید نمونه‌های ایرانی آن شد که به عنوان مثال می‌توان به پهپادهایی از جملهRQ-170 اشاره کرد که منجر به تولید پهپادهای شاهد-178 و شاهد -191 شد یا پهپاد اسکن ایگل که در ایران تحت عنوان یسیر تولید شد و موارد دیگری که از این دست می‌توان نام برد مانند شاهد-133 که با مهندسی معکوس بقایای پهپاد هرمس رژیم صهیونیستی ساخته شد.
این ماجرا ادامه دارد ...
خوی تجاوزگری و استکباری نیروهای ارتش تروریستی آمریکا موضوعی است که در رویه و عملکرد آنها در سراسر جهان جاری و ساری بوده و موضوعی نیست که تنها به یک اقدام آنها منحصر باشد. همان گونه که تجاوز پهپاد MQ-4C آنها به فضای کشور اولین مورد تجاوز به فضای جمهوری اسلامی ایران نبود؛ قطعا آخرین آنها هم نخواهد بود. نگاهی به پهپادهای غنیمتی متجاوز در سال‌های گذشته در ابعاد و ماموریت‌های مختلف گواهی بر این مدعاست.
اولین پهپادی که در تور پدافندی جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت و سالم بر زمین نشانده شد، پهپاد RQ-170
معروف به سنتینل بود که نقش مراقبتی، اطلاعاتی و شناسایی داشت. این پهپاد در آذر 90 و در محدوده بردسکن در استان خراسان رضوی شکار رزمندگان سپاه شده و سالم بر زمین نشانده شد.
پهپاد اسکن ایگل دومین پهپادی بود که این بار در خلیج فارس توسط کشورمان به غنیمت گرفته شد. از این پهپاد برای عملیات گشت و جست‌وجوی دریایی، حمل محموله جنگ الکترونیک و رله ارتباطی استفاده می‌شد.
در مورد بعدی؛ این بار نوبت رژیم صهیونیستی بود که ضرب شست و سیلی محکمی از پدافند هوایی سپاه دریافت کند. دومین روز از شهریور 93 یک فروند پهپاد هرمس-200 رژیم صهیونیستی که از مبدأ یکی از همسایگان شمالی کشور به منظور جاسوسی از تأسیسات هسته‌ای کشور به پرواز درآمده بود، در محدوده نطنز توسط پدافند هوایی نیروی هوافضای سپاه مورد اصابت قرار گرفت و منهدم شد.
البته بعدتر و با نمایش لاشه این پهپاد مشخص شد که نسبتا سالم به دست رزمندگان کشورمان رسیده‌است و همین موضوع کافی بود تا مهندسی معکوس شود و منجر به تولید پهپاد شاهد-133 البته با طیف ماموریتی گسترده‌تر شود؛ به طوری که هرمس تنها به عنوان یک پهپاد شناسایی و مراقبتی شناخته می‌شود، اما شاهد-133 علاوه بر ایفای این نقش قابلیت رزمی و تهاجمی نیز دارد.
از دیگر پهپادهای غنیمتی که امروز در اختیار سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار دارد، پهپاد RQ-1 معروف به پریدیتور است. این پهپاد نیز که نقش مراقبتی و شناسایی را ایفا می‌کند از جمله تجهیزات گرانقیمت ارتش آمریکا با قیمت هر فروند چهار میلیون دلار است که در حال حاضر به صورت کاملا سالم در اختیار ایران است.
علاوه بر پهپادهایی که به آنها اشاره شد؛ انبوهی دیگر از پهپادهای کوچک‌تر و دست پرتاب نیز طی سال‌های گذشته توسط پدافند هوایی هوافضای سپاه به غنیمت گرفته شده‌است که از جمله آنها می‌توان به پهپادهای آمریکایی آیروسوند، RQ-7، RQ-11، دیزرت هاوک-1، دیزرت هاوک-3 و پهپاد انگلیسی فینیکس اشاره کرد.
به عبارت دیگر می‌توان گفت که ایران اکنون بزرگ‌ترین کلکسیون پهپادهای غنیمتی جهان را در اختیار دارد؛ کلکسیونی که از دشمنان درجه یک ملت ایران در آن یادگاری‌هایی وجود دارد؛ از صهیونیست‌ها و آمریکایی‌ها تا انگلیس!
سوم خرداد دریایی
در فیلمی که اخیرا از سامانه سوم خرداد در سالگرد سرنگونی پهپاد آمریکایی منتشر شده؛ تصاویری از نسخه دریایی این سامانه برای نخستین‌بار به نمایش درآمده که قابلیت نصب و شلیک از روی شناورهای نیروی دریایی سپاه را در حین حرکت شناور در آب دارد. بر‌اساس آنچه در این فیلم منتشر شده‌است، این سامانه روی شناور شهید سیاوشی نیروی دریایی سپاه مستقر شده‌است و در حین حرکت شناور در دریا، به سوی هدفی شلیک و آن را منهدم می‌کند.
با عملیاتی شدن این نسخه و قابلیت شلیک آن حین حرکت شناور، می‌توان قابلیت شلیک حین حرکت این سامانه روی زمین را هم متصور بود که با دستیابی به این فناوری، «سوم خرداد» دوربردترین سامانه پدافندی دنیا خواهد بود که در حین حرکت قادر به شلیک است، چرا که چنین قابلیتی تاکنون فقط در سامانه‌های پدافندی تور ام-2 و پانتسیر روسیه وجود داشته که برد نهایی موشک‌های این دو سامانه نیز نهایتا 15 و 20 کیلومتر است.
ثبت نماد تحقیر آمریکا
یکی از اقدامات بسیار مهم و ارزشمندی که پس از سرنگونی پهپاد MQ-4C توسط سامانه سوم خرداد شاهد آن بودیم؛ درج علامت مخصوص انهدام این پهپاد روی سامانه سرنگون‌کننده آن بود که در علوم نظامی جهان با اصطلاح Kill Mark شناخته می‌شود. در حقیقت درج این علامت روی سامانه سوم خرداد در وهله اول تحقیر ارتش آمریکا و تجهیزات گرانقیمت آن بود و در وهله دوم نمادی برای نشان دادن توانمندی سامانه‌های بومی ایرانی.
در تشریح نشان‌شناسی این علامت؛ تصویری گرافیکی از پهپاد MQ-4C با نماد مخصوص ارتش آمریکا ترسیم شده و در پایین آن هم تاریخ سرنگونی این پهپاد به میلادی و هجری شمسی درج شده‌است.
از سوی دیگر پیشرفت پدافندی کشور خصوصا در نیروی هوافضای سپاه و دستیابی به دانش طراحی و تولید انبوه سامانه پدافندی سوم خرداد با حداقل هزینه‌های ممکن درحالی است که مشاهده می‌شود در کشورهای منطقه خصوصا شیخ‌نشین‌های حاشیه خلیج‌فارس، مبالغ و ارقامی نجومی را برای سامانه‌های پدافندی آمریکایی هزینه می‌کنند که برایشان بازدهی هم ندارد.
چندی پیش بود که کویت طی قراردادی 5/1 میلیارد دلاری با آمریکا، 800 میلیون دلار را تنها برای خرید 84 تیر موشک پدافندی مربوط به سامانه پاتریوت پرداخت کرد؛ یعنی برای هر تیر موشک پدافندی حدودا 5/9میلیون دلار.
این درحالی است که در کنار بروز ضعف‌های جدی سامانه پدافندی پاتریوت عربستان سعودی در مقابله با حملات موشکی انصارا... یمن، قیمت این موشک برای دیگر مشتریان آن رقمی نصف این قیمت است و در واقع کمپانی‌های آمریکایی این موشک را به دو برابر قیمت خود به اعراب منطقه می‌فروشند.
آنچه در این اتفاق تاریخی بیشترین اهمیت را داشت، سرنگونی این پهپاد توسط یک سامانه پدافندی بومی یعنی «سوم خرداد» است که صفر تا صد تمام مراحل طراحی و ساخت آن در نیروی هوافضای سپاه انجام و با تولید انبوه آن امروز به یکی از مهره‌های اصلی و تأثیرگذار پدافند هوایی در سراسر کشور تبدیل شده‌است.
اما دستیابی به فناوری ساخت سامانه پدافندی سوم خرداد که نخستین بار در جریان بازدید فرمانده معظم کل قوا از نمایشگاه دستاوردهای نیروی هوافضای سپاه اردیبهشت 1393 به نمایش درآمد ماجرای جالبی دارد. داستان ساخت این سامانه به سال 1386 برمی‌گردد که مقامات وقت وزارت دفاع قصد خرید سامانه‌های پدافندی خارجی از گرجستان را داشتند، اما در همان زمان رهبر معظم انقلاب به آنها توصیه می‌کنندکه توقع من این است که داخلی باشد.
با این توصیه فرمانده معظم کل قوا، نیروی هوافضای سپاه پیشگام شد و با به‌کارگیری متخصصان، جوانان و دانشگاهیان، زمینه‌های طراحی و تولید یک سامانه پدافندی را فراهم کرد که با قابلیت انعطاف بالا، علاوه بر ویژگی‌های منحصربه‌فرد رزمی، از قابلیت‌های تاکتیکی و جابه‌جایی سریع نیز برخوردار باشد.
این تلاش‌ها در مقاطع مختلف منجر به تولید دو سامانه پدافندی «طبس» و «سوم خرداد» شد و نهایتا سال 1393 برای نخستین بار از این سامانه‌های پدافندی رونمایی شد.
هر گردان سامانه پدافندی سوم خرداد از 4 خودروی رزمی با رادار (تلار)، 8 خودروی رزمی بدون رادار (تل)، رادار آرایه فازی و سه بعدی بشیر و پست فرماندهی تشکیل شده‌است.
نقطه قوت این سامانه، تنوع موشکی آن است به طوری‌که کاربر آن می‌تواند برای اهداف در فاصله‌های مختلف از موشک‌های مختلفی استفاده کند. موشک‌های اصلی این سامانه از نوع طائر-2 با بردهای 50، 75 و 105 کیلومتر است که می‌توانند با اهداف مختلف تا ارتفاع 25 الی 30 کیلومتری سطح زمین درگیر شود.
همچنین در سال‌های اخیر مشاهده شده که در برخی موارد موشک‌های صیاد-2 با برد 75 کیلومتر هم روی این سامانه نصب شده‌است. هر سامانه سوم خرداد به طور همزمان می‌تواند با بیش از 4 هدف درگیر و بیش از 8 فروند موشک را به سمت آنها هدایت کند.
رادار نظارتی و مادر سامانه پدافندی سوم خرداد، «بشیر» نام دارد. راداری سه بعدی و آرایه فازی که از
30 ردیف المان راداری تشکیل شده و در باند S فعالیت می‌کند. این رادار در فاصله 350 کیلومتری قادر به کشف انواع اهداف هوایی از جمله جنگنده، موشک کروز، هواپیماهای بدون سرنشین و هر هدف هوایی دیگر است.
سپاه کدام چشم شیطان را کور کرد؟
گرچه در ساعات اولیه اعلام خبر سرنگونی این پهپاد، اعلام شد که از نوع RQ-4 گلوبال هاوک است، اما با پیدا شدن بخشی از لاشه پهپاد در آب‌های سرزمینی ایران مشخص شد که این پرنده از نوع MQ-4C معروف به ترایتون است.
تریتون یا ترایتون در اساطیر یونان پسر پوزئیدون (پوسایدون که اتفاقا لقب هواپیمای P-8 که در پروژه BAMS-D با این پهپاد لینک شده هم است) و آمفیتریت پیام‌آور آب‌های پهناور است که به همراه آنها در کاخی طلایی در اعماق دریا زندگی می‌کنند. در حقیقت این لقب یعنی ترایتون به معنای خدای دریاهاست و از آنجایی که بر‌اساس اطلاعات موجود، تنها یگان به‌کار گیرنده این پهپاد اسکادران VUP-19 در پایگاه Jacksonville فلوریدای آمریکاست که فقط دو فروند از این پهپاد را در اختیار داشته؛ به این معناست که سپاه یکی از دو خدای دریا را شکار کرده‌است.
آنچه تاکنون در منابع رسمی از سوی آمریکایی‌ها اعلام شده، هزینه هر فروند از این هواپیمای پیشرفته تاکنون مبلغ 220 میلیون دلار در نظر گرفته شده‌است. این پهپاد که وزن خالی آن حدود ۶۷۰۰ کیلو و آن در زمان عملیات و بارگیری نهایی با سوخت و محموله حدود 14 هزار و ۶۰۰ کیلوگرم است، 5/14 متر طول و فاصله دو سر بال آن ۴۰ متر است که از حیث فاصله دو سر بال از بسیاری از هواپیماهای تجاری و مسافربری نیز بزرگ‌تر است.
پیشران این پهپاد یک دستگاه موتور توربوجت مدل AE 3007 ساخت شرکت رولز رویس است که می‌تواند ترایتون را به حداکثر سرعت حدود ۵۷۰ کیلومتر بر ساعت برساند.
از جمله قابلیت‌های این پهپاد، حداکثر ارتفاع پروازی آن است که می‌تواند بالاتر از ارتفاع پرواز هواپیماهای تجاری و مسافربری، در ارتفاع بیش از 50 هزارپا یعنی ۱۸ کیلومتر پرواز کند. ویژگی خاص دیگر ترایتون، طراحی بدنه آن است که بال‌های آن به گونه‌ای طراحی شده که تا 40 درصد بیشتر از بادهایی را که هواپیماهای معمولی می‌توانند تحمل کنند را تاب بیاورد. علت این طراحی خاص، پرواز این پهپاد در ارتفاع‌های بالاتر است که بادهای شدیدی جریان دارد.
جاروبرقی اطلاعات!
اما اصلی‌ترین ویژگی ترایتون، قابلیت‌های حیرت‌آور جاسوسی و جمع‌آوری اطلاعات آن است که در بین متخصصان و کارشناسان مسائل نظامی و پهپادی به «جاروبرقی اطلاعات» شهرت دارد. این قابلیت اصلی ترایتون به دلیل برخورداری از رادار SAR بسیار پیشرفته یعنی رادار آرایه فازی فعال AN/ZPY-3 ساخت شرکت نورثروپ گرومن به‌عنوان سنسور اصلی این پهپاد است.
این رادار در باند ایکس، فعالیت و برای شناسایی اهداف دریایی به‌خصوص در شرایط توفانی و آب‌وهوای بد در دریا توسعه پیدا کرده‌است. ویژگی خارق‌العاده این رادار، توان اسکن و تصویربرداری آن است، به طوری که در طول مدت ۲۴ ساعت، این رادار می‌تواند منطقه‌ای به مساحت هفت میلیون کیلومتر مربع را چه در دریا، خطوط ساحل یا روی زمین اسکن کند. این ویژگی به گونه‌ای است که شرکت سازنده این پهپاد مدعی است ترایتون می‌تواند 61 بار در سال تمام اقیانوس‌های جهان را اسکن کند.
از دیگر حسگرهای نصب شده روی این پهپاد، مجموعه شناسایی و هدف‌گیری الکترواپتیکال MTS-B ساخت شرکت ریتون آمریکاست که روی پهپاد MQ-9 نیز نصب شده‌است. در مدل نصب شده روی این پهپاد سیستم‌های مسافت‌سنج و نشان‌گذار لیزری بیشتری نیز تعبیه شده و این مجموعه توان ارسال زنده تصاویر به سایر واحدها را نیز دارد.
از دیگر نکاتی که فردای سرنگونی این پهپاد درباره آن مشخص شد، این بود که ترایتون سرنگون شده در قالب پروژه BAMS-D در حال توسعه بوده؛ آنجاکه سردار امیرعلی حاجی‌زاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه در نشست خبری خود که در حاشیه رونمایی از لاشه این پهپاد برگزار شده بود، گفت: در همان لحظه‌ای که این هواپیما رهگیری شد، هواپیمای جاسوسی دیگری با نام P-8 نیز نزدیک آن در حال پرواز بود که حدود ٣٥ نفر سرنشین دارد. می‌توانستیم آن را سرنگون کنیم اما این کار را نکردیم.
نام بردن سردار حاجی‌زاده از هواپیمای P-8 حاکی بود که پهپاد سرنگون شده در حال توسعه در قالب پروژه BAMS-D قرار داشته‌است. پروژه BAMS-D (مخفف Broad Area Maritime Surveillance-Demonstrator) در حقیقت پروژه تلفیق پهپاد MQ-4Cبا هواپیمایP-8 برای انجام گشت‌های دریایی 24ساعته است که از 9 سال پیش با همکاری شرکت‌های آمریکایی و برخی کشورهای دیگر در جریان است. پیش نمونه‌های این پروژه روی پهپادهایRQ-4 اجرا شد و بسیاری از آنها به استاندارد BAMS-D ارتقاء پیدا کردند؛ اما اصل این پروژه و پیشرفته‌ترین حسگرهایی که توسعه پیدا کرده بودند روی دو فروند MQ-4C نصب شده بود که یکی از آن دو فروند، شکار پدافند هوایی سپاه شد.
سیلی دوم سپاه به فناوری آمریکایی
اما ماجرای سرنگون کردن پهپاد آمریکایی به همین‌جا ختم نشد؛ گرچه قطعاتی از پهپاد آمریکایی در همان روز حادثه از دریا گرفته شد و حتی در روزهای پس از آن هم تکه‌های دیگری توسط صیادان محلی از دریا به ساحل منتقل شد، اما قطعات حساس و سنگین‌تر این پهپاد که به اعماق دریا رفته بودند کماکان حائز اهمیت و ارزشمند بودند که برای دستیابی به رموز و کدهای ترایتون باید از آب بیرون کشیده می‌شد.
این بار اما نوبت به نیروی دریایی سپاه رسیده بود که با کاوش در اعماق دریای عمان و پیداکردن قطعات حساس این پهپاد، داغی دیگر را بر دل آمریکایی‌ها و ضربه دیگری را بر ماشین جنگی آنها وارد کند. به همین دلیل کار تخصصی توسط نیروهای زبده نیروی دریایی سپاه برای کاوش آغاز شد و نهایتا پس از چندماه کار سخت کاوش و غواصی، قطعات مهم این پهپاد از جمله رادار SAR و موتور توربوفن و بخش‌های دیگری از قطعات حساس و الکترونیکی این پهپاد مانند آنتن لینک ماهواره‌ای، آنتن سامانه تشخیص دوست از دشمن، آنتن‌های فرستنده و گیرنده UHF و واحدهای الکترونیکی متعدد دیگر در عمق 117 متری دریای عمان کشف شد و بهمن سال گذشته به نمایش درآمد.
شاید برای برخی‌ها این موضوع پیش آمده باشد که قطعات الکترونیکی که ماه‌ها در اعماق دریا بوده‌اند چندان کارایی نخواهد داشت، اما با اعلام سردار حاجی‌زاده مبنی بر این که به تمام کدها و فرکانس‌های پهپاد MQ-4C دست پیدا کرده‌ایم نشان داده شد که دستیابی به این قطعات چه اهمیتی داشته؛ حال آن که در سنوات گذشته نیز دستیابی سپاه به پهپادهای غنیمتی از آمریکایی‌ها و دیگر کشورها منجر به مهندسی معکوس و تولید نمونه‌های ایرانی آن شد که به عنوان مثال می‌توان به پهپادهایی از جملهRQ-170 اشاره کرد که منجر به تولید پهپادهای شاهد-178 و شاهد -191 شد یا پهپاد اسکن ایگل که در ایران تحت عنوان یسیر تولید شد و موارد دیگری که از این دست می‌توان نام برد مانند شاهد-133 که با مهندسی معکوس بقایای پهپاد هرمس رژیم صهیونیستی ساخته شد.
این ماجرا ادامه دارد ...
خوی تجاوزگری و استکباری نیروهای ارتش تروریستی آمریکا موضوعی است که در رویه و عملکرد آنها در سراسر جهان جاری و ساری بوده و موضوعی نیست که تنها به یک اقدام آنها منحصر باشد. همان گونه که تجاوز پهپاد MQ-4C آنها به فضای کشور اولین مورد تجاوز به فضای جمهوری اسلامی ایران نبود؛ قطعا آخرین آنها هم نخواهد بود. نگاهی به پهپادهای غنیمتی متجاوز در سال‌های گذشته در ابعاد و ماموریت‌های مختلف گواهی بر این مدعاست.
اولین پهپادی که در تور پدافندی جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت و سالم بر زمین نشانده شد، پهپاد RQ-170
معروف به سنتینل بود که نقش مراقبتی، اطلاعاتی و شناسایی داشت. این پهپاد در آذر 90 و در محدوده بردسکن در استان خراسان رضوی شکار رزمندگان سپاه شده و سالم بر زمین نشانده شد.
پهپاد اسکن ایگل دومین پهپادی بود که این بار در خلیج فارس توسط کشورمان به غنیمت گرفته شد. از این پهپاد برای عملیات گشت و جست‌وجوی دریایی، حمل محموله جنگ الکترونیک و رله ارتباطی استفاده می‌شد.
در مورد بعدی؛ این بار نوبت رژیم صهیونیستی بود که ضرب شست و سیلی محکمی از پدافند هوایی سپاه دریافت کند. دومین روز از شهریور 93 یک فروند پهپاد هرمس-200 رژیم صهیونیستی که از مبدأ یکی از همسایگان شمالی کشور به منظور جاسوسی از تأسیسات هسته‌ای کشور به پرواز درآمده بود، در محدوده نطنز توسط پدافند هوایی نیروی هوافضای سپاه مورد اصابت قرار گرفت و منهدم شد.
البته بعدتر و با نمایش لاشه این پهپاد مشخص شد که نسبتا سالم به دست رزمندگان کشورمان رسیده‌است و همین موضوع کافی بود تا مهندسی معکوس شود و منجر به تولید پهپاد شاهد-133 البته با طیف ماموریتی گسترده‌تر شود؛ به طوری که هرمس تنها به عنوان یک پهپاد شناسایی و مراقبتی شناخته می‌شود، اما شاهد-133 علاوه بر ایفای این نقش قابلیت رزمی و تهاجمی نیز دارد.
از دیگر پهپادهای غنیمتی که امروز در اختیار سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار دارد، پهپاد RQ-1 معروف به پریدیتور است. این پهپاد نیز که نقش مراقبتی و شناسایی را ایفا می‌کند از جمله تجهیزات گرانقیمت ارتش آمریکا با قیمت هر فروند چهار میلیون دلار است که در حال حاضر به صورت کاملا سالم در اختیار ایران است.
علاوه بر پهپادهایی که به آنها اشاره شد؛ انبوهی دیگر از پهپادهای کوچک‌تر و دست پرتاب نیز طی سال‌های گذشته توسط پدافند هوایی هوافضای سپاه به غنیمت گرفته شده‌است که از جمله آنها می‌توان به پهپادهای آمریکایی آیروسوند، RQ-7، RQ-11، دیزرت هاوک-1، دیزرت هاوک-3 و پهپاد انگلیسی فینیکس اشاره کرد.
به عبارت دیگر می‌توان گفت که ایران اکنون بزرگ‌ترین کلکسیون پهپادهای غنیمتی جهان را در اختیار دارد؛ کلکسیونی که از دشمنان درجه یک ملت ایران در آن یادگاری‌هایی وجود دارد؛ از صهیونیست‌ها و آمریکایی‌ها تا انگلیس!
سوم خرداد دریایی
در فیلمی که اخیرا از سامانه سوم خرداد در سالگرد سرنگونی پهپاد آمریکایی منتشر شده؛ تصاویری از نسخه دریایی این سامانه برای نخستین‌بار به نمایش درآمده که قابلیت نصب و شلیک از روی شناورهای نیروی دریایی سپاه را در حین حرکت شناور در آب دارد. بر‌اساس آنچه در این فیلم منتشر شده‌است، این سامانه روی شناور شهید سیاوشی نیروی دریایی سپاه مستقر شده‌است و در حین حرکت شناور در دریا، به سوی هدفی شلیک و آن را منهدم می‌کند.
با عملیاتی شدن این نسخه و قابلیت شلیک آن حین حرکت شناور، می‌توان قابلیت شلیک حین حرکت این سامانه روی زمین را هم متصور بود که با دستیابی به این فناوری، «سوم خرداد» دوربردترین سامانه پدافندی دنیا خواهد بود که در حین حرکت قادر به شلیک است، چرا که چنین قابلیتی تاکنون فقط در سامانه‌های پدافندی تور ام-2 و پانتسیر روسیه وجود داشته که برد نهایی موشک‌های این دو سامانه نیز نهایتا 15 و 20 کیلومتر است.
ثبت نماد تحقیر آمریکا
یکی از اقدامات بسیار مهم و ارزشمندی که پس از سرنگونی پهپاد MQ-4C توسط سامانه سوم خرداد شاهد آن بودیم؛ درج علامت مخصوص انهدام این پهپاد روی سامانه سرنگون‌کننده آن بود که در علوم نظامی جهان با اصطلاح Kill Mark شناخته می‌شود. در حقیقت درج این علامت روی سامانه سوم خرداد در وهله اول تحقیر ارتش آمریکا و تجهیزات گرانقیمت آن بود و در وهله دوم نمادی برای نشان دادن توانمندی سامانه‌های بومی ایرانی.
در تشریح نشان‌شناسی این علامت؛ تصویری گرافیکی از پهپاد MQ-4C با نماد مخصوص ارتش آمریکا ترسیم شده و در پایین آن هم تاریخ سرنگونی این پهپاد به میلادی و هجری شمسی درج شده‌است.
از سوی دیگر پیشرفت پدافندی کشور خصوصا در نیروی هوافضای سپاه و دستیابی به دانش طراحی و تولید انبوه سامانه پدافندی سوم خرداد با حداقل هزینه‌های ممکن درحالی است که مشاهده می‌شود در کشورهای منطقه خصوصا شیخ‌نشین‌های حاشیه خلیج‌فارس، مبالغ و ارقامی نجومی را برای سامانه‌های پدافندی آمریکایی هزینه می‌کنند که برایشان بازدهی هم ندارد.
چندی پیش بود که کویت طی قراردادی 5/1 میلیارد دلاری با آمریکا، 800 میلیون دلار را تنها برای خرید 84 تیر موشک پدافندی مربوط به سامانه پاتریوت پرداخت کرد؛ یعنی برای هر تیر موشک پدافندی حدودا 5/9میلیون دلار.
این درحالی است که در کنار بروز ضعف‌های جدی سامانه پدافندی پاتریوت عربستان سعودی در مقابله با حملات موشکی انصارا... یمن، قیمت این موشک برای دیگر مشتریان آن رقمی نصف این قیمت است و در واقع کمپانی‌های آمریکایی این موشک را به دو برابر قیمت خود به اعراب منطقه می‌فروشند.