یک درصد اراضی مرزی آلوده است
بهنام صادقی، یکی از کارشناسان مین سال‌ها در جبهه حضور داشته و مین خنثی کرده است. در روزگاری که وبلاگ اهمیت خود را تا حد زیادی از دست داده،او وبلاگی با نام « مین و زندگی» دارد که سال‌هاست آن را با ارائه خبرهای مرتبط با مین به‌روز‌رسانی می‌کند. تپش گفت‌وگویی با او انجام داده که در ادامه می‌خوانید.
یک درصد اراضی مرزی آلوده است
بهنام صادقی، یکی از کارشناسان مین سال‌ها در جبهه حضور داشته و مین خنثی کرده است. در روزگاری که وبلاگ اهمیت خود را تا حد زیادی از دست داده،او وبلاگی با نام « مین و زندگی» دارد که سال‌هاست آن را با ارائه خبرهای مرتبط با مین به‌روز‌رسانی می‌کند. تپش گفت‌وگویی با او انجام داده که در ادامه می‌خوانید.
چه میزان از اراضی و کدام یک از استان‌های کشور آلوده به مین است؟
پس از پایان جنگ و بر اساس برآوردهای کارشناسان، حدود چهار میلیون و 200 هزار هکتار از مناطق جنگی ما آلوده به مهمات عمل نکرده و مین بود. مناطق آلوده عبارتند از استان ایلام با یک میلیون و 700 هزار هکتار، خوزستان یک میلیون و 500هزار هکتار،کرمانشاه 700 هزار هکتار،کردستان 150 هزار هکتار و آذربایجان غربی 150 هزار هکتار.
همزمان با جنگ و پس از آن، واحد مهندسی ارتش و سپاه، مناطق آلوده به مین را پاکسازی می‌کرد. یعنی به محض آزادسازی مناطق اشغالی، نیروهابلافاصله پاکسازی را آغاز می‌کردند، اما این روند کند بود. با پایان جنگ، عملیات پاکسازی با مدیریت ستادبازسازی و نوسازی مناطق جنگ‌زده توسط ارتش و سپاه انجام شد. پس از آن و در سال 83، مرکز مین‌زدایی کشور زیر نظر واحد مهندسی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح تاسیس شد تا کار پاکسازی ادامه داشته باشد، اما از سال 85، معاونت مهندسی وزارت دفاع کار پاکسازی مناطق جنگی را توسط مرکز مین‌زدایی کشور انجام می‌دهد. طبق اطلاعات ارائه شده توسط آنها، تاکنون 99 درصدمناطق آلوده به مین و مهمات عمل نکرده، پاکسازی سطحی و تحویل استانداری‌ها شده است.
چند نفر توسط مین و ادوات عمل نکرده کشته یا مجروح شده‌اند؟
پس از پایان جنگ و تا کنون حدود 10 هزار نفر از غیرنظامی‌ها کشته و مجروح شده‌اند. به تفکیک، حدود 3000 کشته و 7000 نفر زخمی شده اند. البته این آمار پس از پایان جنگ صعودی بود، چون مردم و مهاجران در حال بازگشت به شهرهای خود بودند که پاکسازی نشده بود. همین مساله، آمار مرگ و میر یا مجروحیت را بالا می‌برد، اما پس از پاکسازی و ارائه آموزش به مردم و همچنین جداسازی مناطق آلوده از مسکونی، این روند شیب نزولی پیدا کرد.
بیشترین حادثه برخورد با ادوات انفجاری در چه نقاطی رخ می‌دهد؟
عمدتا در مناطق صفر مرزی. به‌دلیل این‌که یا صعب‌العبورند یا در نقاط باتلاقی قرار دارند. در کل جاهایی که پاکسازی به سختی صورت می‌گیرد، بیشتر با حادثه مواجه هستیم. این همان یک درصد اراضی است که هنوز آلوده به مین و ادوات انفجاری عمل نکرده است.
قربانیان چه کسانی هستند؟
بیشتر بزرگسال و مردان هستند؛ چون زنان وکودکان اغلب اوقات در منزل هستند و دور از این مناطق.
با گذشت 30 سال از جنگ، مردم انتظار دارند دیگر مینی نباشدکه کشته یا مجروح بگیرد. مشکل چیست؟ آیا به قدر کافی نیرو برای پاکسازی وجود ندارد؟
از نظر تجهیزات مین‌یابی و نیروی مین‌یاب هیچ مشکلی نداریم، اما در مواردی پاکسازی به شکل مطلوب انجام نمی‌شود و در نتیجه مین در محل باقی می‌ماند. مثلا مین در عمقی از زمین قرار داشته که دستگاه نتوانسته آن را بگیرد و همین مساله موجب حادثه می‌شود.
مهم‌ترین چالش پیش‌روی قربانیان مین و مهمات انفجاری عمل نکرده چیست؟
سوال بسیار خوبی مطرح کردید. بزرگ‌ترین مشکل آنها چالش‌های قانونی است که پیش‌روی دارند. به طور مثال مجلس شورای اسلامی مصوبه‌ای تحت عنوان ماده 2 استانداری داشت که بر اساس آن، افرادی که بر اثر برخورد با مین کشته یا مجروح می‌شد، تحت حمایت قرار می‌گرفتند. البته این قانون ماده و تبصره‌های متعددی داشت. در سال 90 این ماده اصلاحیه خورد و از ماده 2 استانداری به ماده 2 فرمانداری تبدیل شد که خیلی از این موارد حذف شد. با این حال هنوز هم کاستی‌هایی وجود دارد. برای مثال بازه زمانی برای تشکیل پرونده و پاسخ کمیسیون مشخص نشده‌است. مثلا همین چهار نفری که در مهران کشته و مجروح شدند، احتمال دارد پرونده‌شان مشمول زمان شود و تا سه سال دیگر هم به کمیسیون ارجاع نشود. از دیگر مشکلات قربانیان این است تا زمانی که پاسخ کمیسیون به وضعیت آنها مشخص نشود، تمام هزینه‌ها به دوش خودشان است که همین مساله بار روانی مضاعفی را به آنها و خانواده‌هایشان تحمیل می‌کند.
معضل دیگر، حضور نداشتن قربانیان در کمیسیون است تا از خود دفاع کنند و وکیلی هم ندارند از آنها دفاع کند. در این کمیسیون‌ها افرادی حضور دارند که لزومی نمی‌بینند قربانی در جلسه حضور داشته‌باشد. خود رای می‌دهند و همین باعث می‌شود حق و حقوق قربانیان مین تضییع شود.