قربانیان مین مظلومند
ناصرسرگران وکیل دادگستری و قربانی مین
متاسفانه به‌دلیل وجود مین در پنج استانکشور، هنوز هم با بحث معلولیت بر اثر انفجار مین یا کشته شدن شهروندان مواجه هستیم که این افراد با توجه به مورد و تحت شرایطی به عنوان جانباز یا شهید شناسایی می‌شوند. آیین‌نامه‌ای هم در این زمینه سال 72 وجود داشت، اما ایراداتی داشت. برای مثال در آن گفته شده‌بود اگر فردی بر اثر سهل‌انگاری و برخورد با مین کشته یا مجروح شود، نمی‌تواند از مزایای اختصاص یافته به آن برخوردار شود. این اتفاق در حالی رخ داد که مثلا اگر کودک شش ساله‌ای به‌دلیل برخورد با مین کشته یا مجروح می‌شد، این‌طور تشخیص داده می‌شد که کودک بر اثر سهل‌انگاری دچار مشکل شده و به همین دلیل از مزایا محروم می‌شود که منطقی به نظر نمی‌رسد.
از همین‌رو، این قانون سال 89 با اصلاحاتی مواجه شد و برخی مسائل که سال 72 با چالش مواجه بود، اصلاح شد. کمیسیونی نیز متشکل از نهادهای امنیتی، فرمانداری، پزشکی قانونی و بنیاد شهید و ایثارگران و زیر نظر فرمانداری در نظرگرفتند که نمایندگان آنها با وقوع انفجار و کشته یا مجروح شدن فرد یا عده‌ای، دور هم جمع می‌شوند، برای فرد یا افراد آسیب‌دیده، پرونده تشکیل می‌دهند و در آن به پرونده فرد رسیدگی و در نهایت به عنوان جانباز یا شهید معرفی می‌شوند.
بزرگ‌ترین مشکلی که هم اکنون با کمیسیون ماده 2 داریم این است که مدت رسیدگی به این پرونده‌ها در کمیسیون‌ها بسیار طولانی است، در حالی که هیچ دعوتی از فرد مجروح یا وکیل او یا خانواده فرد کشته شده به کمیسیون به عمل نمی‌آید و هیچ‌کس در مورد اتفاقی که برای آنها افتاده است، سوال نمی‌کند. در برخی از موارد، پرونده‌ها با این بهانه که مورد انفجاری مین نبوده یا انفجار در خارج از ایران رخ داده است، رد می‌شود. با توجه به این‌که تصمیم کمیسیون قطعی است و امکان تجدیدنظرخواهی وجود ندارد، تنها راه برای فرد این است که با مراجعه به دیوان عدالت اداری به نظر کمیسیون اعتراض کند. البته این راه‌حل هم بیشتر جنبه شکلی دارد و دیوان عدالت اداری وارد ماهیت قانون نمی‌شود.
به‌دلیل وجود همین روند طولانی و طاقت‌فرسا، شاهد پرونده‌هایی هستیم که بعد از چند سال به نتیجه نرسیده است. برای کودکان قربانی مین متاسفانه هیچ حمایت توانبخشی، روان‌شناسی و اجتماعی وجود ندارد.
افراد به دلایل زیر و در مواجهه با مهمات انفجاری عمل نکرده کشته یا مجروح می‌شوند:
بیشتر مردم نمی‌دانند مین چیست و آثار انفجارش تا چه میزان است.
علاوه بر مین، مواد منفجره ناشناخته دیگری نیز وجود دارد که خطرش کمتر از مین نیست.
با مکان‌های کاشت مین آشنا نیستند.
نشانه‌های احتمال بروز خطر و راهکار مواجه شدن با مشکلات مین را نمی‌دانند.
برای جلوگیری از خطر مجروح یا کشته شدن با ادوات انفجاری، ضروری است مردم به چند نکته مهم توجه داشته باشند.
در صورت مشاهده اشیای مشکوک بلافاصله با مقامات محلی، انتظامی و نظامی یا فوریت های پلیسی ۱۱۰ تماس بگیرند.
از وارد شدن به سنگرها، خاکریزها و کانال‌های زمان جنگ خودداری کنند.
از جمع آوری سیم‌های خاردار و ضایعات فلزی جنگی خودداری کنند.
در صورت نیاز به تردد در مناطق جنگی، مسیر رفت، برگشت و زمان احتمالی بازگشت را به نزدیکان خود اطلاع دهند.
اگر احشام شما وارد میدان مین یا بر اثر انفجار زخمی شد، برای خارج کردن آن تلاش نکنند.
در کلاس‌های آموزش خطر مین شرکت و دیگران را تشویق به حضور در این کلاس‌ها کنند.
از وارد شدن به ساختمان‌های ویران شده از جنگ خودداری کنند.
از پرتاب سنگ به طرف مین‌ها خودداری کنند.
از آتش‌زدن مین و مهمات یا انداختن آنها در رودخانه خودداری کنند.
از همین‌رو، این قانون سال 89 با اصلاحاتی مواجه شد و برخی مسائل که سال 72 با چالش مواجه بود، اصلاح شد. کمیسیونی نیز متشکل از نهادهای امنیتی، فرمانداری، پزشکی قانونی و بنیاد شهید و ایثارگران و زیر نظر فرمانداری در نظرگرفتند که نمایندگان آنها با وقوع انفجار و کشته یا مجروح شدن فرد یا عده‌ای، دور هم جمع می‌شوند، برای فرد یا افراد آسیب‌دیده، پرونده تشکیل می‌دهند و در آن به پرونده فرد رسیدگی و در نهایت به عنوان جانباز یا شهید معرفی می‌شوند.
بزرگ‌ترین مشکلی که هم اکنون با کمیسیون ماده 2 داریم این است که مدت رسیدگی به این پرونده‌ها در کمیسیون‌ها بسیار طولانی است، در حالی که هیچ دعوتی از فرد مجروح یا وکیل او یا خانواده فرد کشته شده به کمیسیون به عمل نمی‌آید و هیچ‌کس در مورد اتفاقی که برای آنها افتاده است، سوال نمی‌کند. در برخی از موارد، پرونده‌ها با این بهانه که مورد انفجاری مین نبوده یا انفجار در خارج از ایران رخ داده است، رد می‌شود. با توجه به این‌که تصمیم کمیسیون قطعی است و امکان تجدیدنظرخواهی وجود ندارد، تنها راه برای فرد این است که با مراجعه به دیوان عدالت اداری به نظر کمیسیون اعتراض کند. البته این راه‌حل هم بیشتر جنبه شکلی دارد و دیوان عدالت اداری وارد ماهیت قانون نمی‌شود.
به‌دلیل وجود همین روند طولانی و طاقت‌فرسا، شاهد پرونده‌هایی هستیم که بعد از چند سال به نتیجه نرسیده است. برای کودکان قربانی مین متاسفانه هیچ حمایت توانبخشی، روان‌شناسی و اجتماعی وجود ندارد.
افراد به دلایل زیر و در مواجهه با مهمات انفجاری عمل نکرده کشته یا مجروح می‌شوند:
بیشتر مردم نمی‌دانند مین چیست و آثار انفجارش تا چه میزان است.
علاوه بر مین، مواد منفجره ناشناخته دیگری نیز وجود دارد که خطرش کمتر از مین نیست.
با مکان‌های کاشت مین آشنا نیستند.
نشانه‌های احتمال بروز خطر و راهکار مواجه شدن با مشکلات مین را نمی‌دانند.
برای جلوگیری از خطر مجروح یا کشته شدن با ادوات انفجاری، ضروری است مردم به چند نکته مهم توجه داشته باشند.
در صورت مشاهده اشیای مشکوک بلافاصله با مقامات محلی، انتظامی و نظامی یا فوریت های پلیسی ۱۱۰ تماس بگیرند.
از وارد شدن به سنگرها، خاکریزها و کانال‌های زمان جنگ خودداری کنند.
از جمع آوری سیم‌های خاردار و ضایعات فلزی جنگی خودداری کنند.
در صورت نیاز به تردد در مناطق جنگی، مسیر رفت، برگشت و زمان احتمالی بازگشت را به نزدیکان خود اطلاع دهند.
اگر احشام شما وارد میدان مین یا بر اثر انفجار زخمی شد، برای خارج کردن آن تلاش نکنند.
در کلاس‌های آموزش خطر مین شرکت و دیگران را تشویق به حضور در این کلاس‌ها کنند.
از وارد شدن به ساختمان‌های ویران شده از جنگ خودداری کنند.
از پرتاب سنگ به طرف مین‌ها خودداری کنند.
از آتش‌زدن مین و مهمات یا انداختن آنها در رودخانه خودداری کنند.