چگونه زباله كمتری تولید كنیم؟
یک کیسه کمتر!
روزانه بیش از ۵۸ هزار تن زباله در ایران تولید میشود كه بخش قابلتوجهی از آن دفن شده و سرانجامش به بازیافت نمیرسد. این عدد بزرگ زمانی مشكلساز میشود كه بدانیم میزان پسماند تولیدیمان در روز بیش از دو برابر میانگین جهانی است. تغییر سبك زندگی، رواج مصرفگرایی و افزایش قابل توجه میزان تولید مواد پلاستیكی و یكبار مصرف، مهمترین دلایل این اتفاق است. برای اینكه كمی با طبیعت و محیطزیست مهربانتر باشیم، لازم است در رفتار مصرفمان تجدیدنظر كنیم و در جهت كاهش تولید زباله قدم برداریم. در این گزارش پیشنهادهایی برای این موضوع ارائه خواهیم كرد.
محمد وفایی روزنامه نگار
بزن شارژ شی!
اگر استفاده نسبتا زیادی از باتری دارید، خرید باتری شارژی را حتما امتحان كنید.
هم در درازمدت از لحاظ اقتصادی بهصرفهتر است و هم مدام باتری قلمی را راهی سطل زباله نمیكنید؛ مخصوصا زبالههای الكترونیكی از آسیبزاترین زبالهها برای محیطزیست محسوب میشود و در محل انباشته شدن زبالهها زمان زیادی برای جداسازی
آنها صرف میشود. در نتیجه بهتر است این نوع زبالهها را جداگانه به ایستگاه بازیافت نزدیك منزل تحویل دهید.
نه به كارتن موزی
بعضی چیزها بستهبندیهای عجیب و غریبی دارد كه در آن بیش از حد از پلاستیك استفاده شده یا بستهبندیشان شامل تجملات غیرضروری است. طبیعتا هر چه كالاهایی با بستهبندی سادهتر بخرید، زباله كمتری هم تولید خواهید كرد. برخی فروشگاههای اینترنتی هم علاقه عجیبی به استفاده زیاد از كارتنهای بزرگ دارند كه در این موارد بهتر است در توضیحات سفارشتان توصیه كنید بستهبندی سادهتری برای كالایتان انتخاب شود.
حوله را دریابید
اگر دست و صورتتان را با دستمال كاغذی خشك میكنید دیگر تعارف نكنید، اره برقی بردارید و بیفتید به جان درختها! استفاده از حوله پارچهای برای خشك كردن دست دیگر نیازی به توصیه ندارد و قدمت آن بسیار زیاد است. حوله پارچهای در آشپزخانه هم كاربرد دارد و از تبدیل شدن رولهای بزرگ دستمال كاغذی به پسماند جلوگیری میكند. بعضی از دوستداران محیطزیست در مورد جایگزینی دستمال توالت با دستمال پارچهای هم توصیه كردهاند كه به نظر میرسد از لحاظ بهداشتی چندان منطقی نیست.
تبدیل تهدید به فرصت
حتما كسانی را دیدهاید كه با اشیای دورریختنی ژانگولر میزنند و كاردستیهای خلاقانه میسازند. به لطف فضای مجازی، ویدئوهای پرشماری از طرز ساخت این كاردستیها وجود دارد و با تماشای آنها میتوانید بخشی از دورریختنیهایتان را به چیزهای جالبی تبدیل كنید بهویژه كه برای كودكان بسیار جذاب است. چوب بستنی، پوست تخممرغ، بطری نوشیدنی، كاغذ باطله، لامپ سوخته و حتی رول دستمال توالت میتواند مصالح اولیه شما باشد. بعضی از كاردستیها بسیار ساده است، مثلا قوطی كنسرو یك جامدادی رومیزی آماده است كه فقط باید با كاغذ كادو جلدش كنید. اینكه شیشه سس و مربا در واقع جای ادویه و حبوبات است هم جزو بدیهیات محسوب میشود.
هر ورقش دفتریست
حجم قابلتوجهی از زبالههای ما را كاغذ تشكیل میدهد و از آنجا كه كاغذ مستقیما حاصل قطع شدن درختان است، مصرف آن حساسیت بیشتری هم میطلبد. نكته اول اینكه سعی كنید از همه بخشهای كاغذ استفاده كنید و مثلا ورقهای یكرو سفید را دور نریزید. یا مثلا دفتر نیمهپر را با كمی سلیقه و كندن كاغذهای استفاده شده، به دفتر نو تبدیل كنید. كتاب و مجله را با خانواده و دوستان مشترك استفاده كنید، از عابربانك رسید كاغذی نگیرید و بالاخره یادداشتهای روزمره مانند فهرست خرید را بهجای كاغذ در تلفن همراه بنویسید.
كوچك زیبا نیست
هر قدر عمدهتر خرید كنید و كالاهایی با حجم بالا بخرید، پسماند كمتری خواهید داشت. بالای سینك ظرفشویی و در سرویس بهداشتی جامایعی نصب كنید و بهجای قوطیهای كوچك، شویندههای چندلیتری بخرید. این موضوع در مورد پودر لباسشویی و شامپو هم صدق میكند. خوراكیها را هم با توجه به تاریخ انقضایش و میزان مصرفتان، با حجم بیشتر انتخاب كنید.
كته با زیرپوش
وقتی مشكلی برای لباستان پیش میآید، شما چند راه دارید؛ راه اول تعمیر و رفو و ادامه پوشیدن لباس است و راه دوم، بخشیدن آن به خیریهها و نیازمندان است، البته در صورتی كه قابل استفاده باشد. راه دیگر، تبدیل شلوار به شلوارك، شلوارك به دمكنی، دمكنی به دستمال گردگیری و خلاصه تجزیه پارچه به كوچكترین ذرات سازنده است.
دور انداختن لباس باید آخرین گزینه باشد و اگر ناچار به این كار شدید، بهتر است لباسها را در كیسه جداگانهای قرار دهید تا برای زبالهگردها قابلاستفادهترباشد.
زبالههایتان را به كود تبدیل كنید!
اگر میخواهید حسابی به طبیعت حال بدهید، میتوانید با زبالههایتان كمپوست خانگی تولید كنید و محصول نهایی را بهجای كودهای شیمیایی، به گیاهان خانگیتان تقدیم كنید. اگر آپارتماننشین نیستید، میتوانید به شكل سنتی وارد میدان شوید و زبالههای تجزیهپذیر را زیر خاك باغچه دفن كنید. اما اگر در آپارتمان هستید هم راه برای تولید كود وجود دارد. یك سطل بزرگ را در بالكن، حیاط یا پشتبام بگذارید. زبالههایی مانند پوست میوهها و سبزیجات، پوست تخممرغ، تفاله چای و قهوه، كاغذ و مقوا، دستمال كاغذی، گل و برگ خشك شده و... برای تولید كمپوست مناسب و مواد چرب، دورریز انواع گوشت، مواد لبنی، خاكستر زغال، پلاستیك، فلزات و مواد شیمیایی نامناسب است. زبالههایتان را داخل سطل بریزید و هر بار مقداری خاك روی آن بریزید. همینطور لایهلایه پیش بروید و ضمنا هفتهای یك بار هم محتویات سطل را زیر و رو كنید تا هوادهی صورت بگیرد و از ایجاد بوی بد جلوگیری شود. البته میتوانید چند كرم زبالهخوار بخرید كه این كار را به جایتان انجام دهند. بعد از گذشت حدود شش ماه، شما صاحب یك سطل كود ارگانیك و مفید برای گیاهانتان هستید. كمپوست زمانی آماده است كه تیرهرنگ و ترد باشد و بوی خاك بدهد.
زنبیل بگذارید
اینكه در زمان خرید از سوپرماركت، میوهفروشی و... از كیسههای پلاستیكی استفاده نكنید، از قدیمیترین توصیههای فعالان محیطزیست محسوب میشود؛ چون نایلون یكی از زیانبارترین پسماندها برای طبیعت است. بهعنوان جایگزین پلاستیك، میتوانید از كیسههای پارچهای یا حتی زنبیلهای قدیمی استفاده كنید. اما اگر بههر دلیلی نمیتوانید این كار را بكنید، كیسههای نایلونی را دور نریزید و در خریدهای بعدی دوباره همانها را ببرید، بهویژه در مورد میوهفروشی كه معمولا تعداد زیادی كیسه مصرف میشود.
جنس خوب بخرید
یكی از مهمترین نكات یك خرید اصولی، انتخاب كالایی است كه علاوه بر همخوانی با بودجهتان، از كیفیت قابلقبولی برخوردار باشد. پس بهتر است آن ضربالمثل معروف «آن قدر فقیر نیستم كه جنس ارزان بخرم» را سرلوحه قرار دهید و حواستان به این موضوع باشد كه ممكن است خرید كالای گرانتر بهدلیل طول عمر بیشتر، در نهایت اقتصادیتر هم باشد. حسن مهمش این است كه كالاهایی كه میخرید عمر بیشتری خواهد داشت و دیرتر به زباله تبدیل میشود. در مورد لوازم منزل، وسایل چوبی، دستگاههای دیجیتال و بهویژه لباس، توجه به این مساله ضروری است.