حفظ و ترویج آثار باستانی با چاپ سه‌بعدی
دكتر سید امیر غفاری هیات علمی دانشگاه علم و صنعت ایران
کشور ما با ذخایر بی‌شمار فرهنگی و آثار باستانی به جامانده از هزاران سال، یکی از تمدن‌های بی‌نظیر دنیاست و بسیاری از موزه‌ها و مجموعه‌داران داخلی و خارجی علاقه‌مند داشتن یک قطعه از این گنجینه ارزشمند هستند. برخی از این نمونه‌های بی‌نظیر آنچنان ارزشمند هستند که حتی به دلیل ترس از سرقت نیز به صورت بسیار محدود در معرض دید عموم در موزه‌ها قرار می‌گیرند.
علاوه بر این موضوع، یکی دیگر از مشکلات پیش روی آثار باستانی تحقیقات روی این اشیاست. چنانچه این اشیا در دسترس محققان متعدد قرار گیرد، این خطر وجود دارد که این اشیا تخریب شوند.
اولین اتفاق مثبت در دنیای فناوری سه‌بعدی استفاده از فناوری اسکن سه‌بعدی و ایجاد بایگانی اسناد سه‌بعدی از اشیای ارزشمندی است که در موزه‌ها موجود است. این اسناد سه‌بعدی و بایگانی آنها که به روش فوتوگرامتری تولید شده‌است، این امکان را به‌وجود می‌آورد که در صورت مفقود شدن یا از بین رفتن هر شیء، اطلاعات آن در سیستم باقی بماند. بایگانی اسناد سه‌بعدی از اشیای ارزشمند دو امکان ویژه را به‌وجود آورده است: اول این‌که به ایجاد موزه‌های مجازی کمک کرده است. به این ترتیب بسیاری از علاقه‌مندان می‌توانند از طریق تورهای مجازی به موزه‌ها سر بزنند و با این روش اشیا را ببینند. امکان دوم که اهمیت آن بیشتر است، این بود که بسیاری از محققان سراسر دنیا می‌توانند با دسترسی به این اسناد روی این اشیا تحقیق کنند و نیازی به دست به دست شدن اشیا بین محققان نیست.
همچنین این امکان وجود دارد که باستان‌شناسان هر کشور با استفاده از چاپگرهای سه‌بعدی از اسکن سه‌بعدی شیء اصلی یک نمونه کپی برای خود چاپ کنند و نمونه کپی را برای تحقیقات مورد بررسی قرار دهند. این در حالی است که پیش از این نقل و انتقال این اشیای ارزشمند بین موزه‌ها، آسیب‌های جدی‌ای را به این اشیا وارد می‌کرد.
یکی دیگر از جنبه‌های جذاب استفاده از این فناوری تولید کپی‌های ارزان ولی با کیفیت از اشیای باستانی هر منطقه است که می‌تواند در بازارهای محلی به گردشگران علاقه‌مند فروخته شود.
گروهی از باستان‌شناسان ایتالیایی پس از تخریب آثار باستانی شهر پالمیرای سوریه تلاش کردند با چاپ سه‌بعدی و بازسازی مجدد این بخش‌ها، یاد و خاطره این شهر زیبای باستانی را زنده نگه دارند.
بدون شک با توجه به فراوانی و تنوع اشیای تاریخی که در کشور ما وجود دارد، ساخت کپی از روی این اشیا و فروش آنها نه تنها یک بازار بکر و بالقوه در صنعت گردشگری است، بلکه می‌تواند به معرفی بسیاری از آثار ناشناخته که در موزه‌های سراسر ایران پراکنده شده‌اند، کمک کند.