گزارش پشت صحنه از مجموعه عروسکی «قصههای ملسو» که بهزودی از شبکه 2 پخش میشود
مجموعه «تا به تا» را به خاطر دارید؟ همان موجود عجیبی که به صورت اتفاقی وارد یک خانواده شد و ماجراهای بسیاری با حضورش رقم خورد. حال پس از سالها قرار است شبکه دو مجموعه رئال عروسکی دیگری به نام «قصههای ملسو» را روانه آنتن کند
که به نوعی یادآور آن مجموعه است. البته تفاوتهای بسیاری بین این دو کار هست اما وقتی نام مجموعههای رئال عروسکی موفق و پرمخاطب به گوشمان میخورد ناخودآگاه به یاد «زی زی گولو» میافتیم. حسین همازاده، تهیهکننده همراه تیمش از سال گذشته مشغول ساخت مجموعهای به نام قصههای ملسو هستند که بهزودی از شبکه دو پخش خواهد شد. در این مجموعه، عروسکی به نام ملسو که ظاهر بانمک و دوستداشتنی هم دارد، طی ماجراهایی به عضوی از یک خانواده تبدیل میشود و قصههای بسیاری با حضورش در کنار بچههای خانواده روایت میشود. این مجموعه قرار است بهزودی روی آنتن شبکه دو برود. به همین دلیل جامجم به پشت صحنه آن رفته و گزارشی تهیه کرده و با کارگردان، تهیهکننده و یکی از بازیگران و صداپیشه عروسک ملسو گفتوگو کرده که شاید خواندن آن خالی از لطف نباشد. پس همراه ما باشید.
ملسو در شهرک نور
تیم سازنده «قصههای ملسو» از سال گذشته در سولهای در شهرک نور مستقر شدهاند و بخشهای بسیاری از این مجموعه را ضبط و آماده پخش کردهاند. پس از هماهنگی وارد شهرک میشویم و به سمت محل فیلمبرداری میرویم. به دلیل کرونا با وجود اینکه فضای استودیو بسیار وسیع است اما در اصلی سوله که محل فیلمبرداری این مجموعه است، باز است. به محض ورود با دکور مجموعه مواجه میشویم که بچههای صحنه در حال آماده کردن شرایط برای ضبط هستند. سمت چپ سوله، گروه کارگردانی مستقر شدهاند و مقابلشان تعدادی مونیتور روی میز است. اینجا هم مثل اغلب پروژههای تلویزیونی اصول بهداشتی رعایت میشود؛ از فاصلهگذاری اجتماعی گرفته تا استفاده از ماسک و اسپریهای ضدعفونیکننده که چند نمونه از آن روی میز کنار فلاسک چای قرار دارد. اتاقکی هم به چشم میخورد که جایگاه صداپیشه عروسک ملسو است. مقابل صداپیشه مونیتور قرار دارد و دقیقا مقابل دکور برنامه است تا صداپیشه عروسک، تسلط کامل روی صحنه و عروسک داشته باشد. دو دکور هم کنار یکدیگر زده شده یکی از آنها مربوط به اتاق خواب بچهها و ملسو است و دیگری پذیرایی یک منزل است که در کنار آن هم آشپزخانهای قرار دارد. سه دوربین در نقاط مختلف دکور قرار دارد و فیلمبردارها گوشیهایشان را گذاشته و پشت دوربینهایشان قرار میگیرند و آخرین هماهنگیها انجام میشود. راهروی کمعرضی هم کنار دکور هست که به اتاقهای لباس و دکور منتهی میشود. همچنین سالن غذاخوری. به دلیل کرونا از تعداد عوامل کاسته شده و با حداقل نیروها کار در حال انجام است. عروسکگردان که دختر جوانی است در حال مرتب کردن موهای ملسوست. ملسو عروسک بانمکی با موهای قرمز و چشمهای درشت است. در نگاه اول میتوان گفت با ظاهر دوستداشتنی و معصومی که این عروسک دارد، میتوان پیشبینی کرد هنگام پخش مورد توجه بچهها قرار بگیرد و بتوانند با آن ارتباط برقرار کنند. در این بین بازیگر نقش مادر در حال پیاز خرد کردن در آشپزخانه است و دختربچهای هم که نقش دختر خانواده را بازی میکند در این کار به او کمک میکند. پدر خانواده هم در این سکانس بازی ندارد، در گوشهای مشغول مطالعه فیلمنامه است. پسر خانواده هم در این سکانس بازی ندارد. به گفته یکی از عوامل موضوع این قسمت «مصرف دارو طبق دستور پزشک» است. همه چیز برای ضبط مهیا میشود و کارگردان ضبط را آغاز میکند.
تئاتر زنده عروسکی
برای ضبط سکانس بعد باید دوربینها را به اتاق خواب بچهها منتقل کنند. در گوشهای از اتاق خواب هم اتاقکی قرار دارد که دایی خانواده مشغول تمرین با دو عروسک دستکشی است که در دست دارد. عروسکگردان ملسو کنار تخت بچهها روی زمین جایی را برای خود مهیا کرده و روی زمین میخوابد. در حالی که آیپد در دست دارد و یکی از دستهایش عروسک را حرکت میدهد. یکی از عوامل پتویی را به دور عروسک میپیچد تا دستها و بدن عروسکگردان دیده نشود. فیلمبردارها در جای خود مستقر میشوند و مادر روی تخت یکی از بچهها مینشیند و بچهها هم روی تخت مقابل مادر مینشینند و سراپا گوش میشوند. قرار است مادر برای بچهها قصه بگوید و دایی خانواده هم با عروسکهایی که در دست دارد، نمایش عروسکی اجرا میکند. نام عروسکها پریا و پوریاست که از داخل اتاقک بیرون آمده و دایی بچهها کار صداپیشگی آنها را نیز بهعهده دارد. نمایش عروسکی آغاز میشود. خاطرهبازی با دوران کودکی و عروسکها و دنیایش به قدری هنوز برای هر کدام از ما جذاب است که حتی در پشت صحنه هم اغلب عوامل به یاد دوران کودکی با دقت در حال گوش کردن قصه هستند و با اشتیاق به تماشای نمایش نشستهاند. نمایش عروسکی و شنیدن قصه مادر خانواده برای ما هم جالب است. بنابراین در کنار عوامل پشت صحنه سراپاگوش میشویم و خاطرات دوران کودکی را در ذهن تداعی میکنیم.
سفر ملسو به زمین
حسین همازاده، تهیهکننده برنامه «هم قصه» شبکه یک، تهیهکنندگی این مجموعه را بهعهده دارد و در گفتوگو با جامجم درخصوص ساخت و تهیه آن میگوید: پیشنهاد ساخت این مجموعه از طرف ما به شبکه ارائه شد و البته در ابتدا فرم به شکل دیگری بود. کارهای عروسکی شاید زیاد ساخته شده باشد و تعداد آن حتی در نمونههای خارجی کم نباشد اما با این موضوع و محتوا و محوریتی که در کار هست تا به حال مجموعهای به این شکل ساخته نشده بود. ایده اصلی این برنامه در دوران کرونا شکل گرفت و شاید بهانهای شد تا بتوانیم مجموعهای در زمینه آموزش نکات بهداشتی برای بچهها بسازیم. چون بسیاری از بیماریها ارتباط مستقیمی با سبک زندگی دارد بنابراین آموزش سبک زندگی درست و رعایت نکات بهداشتی و سلامتی برای بچهها بهانهای شد تا این مجموعه شکل بگیرد. وی در ادامه میافزاید: تغییر رفتار و تغییر عادت در بزرگسالی کار بسیار سختی است اما میتوان از دوران خردسالی و کودکی رفتارهای درست و سبک زندگی درست و اصولی را به آنها آموخت تا در دوران بزرگسالی هم بتوان این تاثیرات را در آنها مشاهده کرد. بنابراین ما سعی کردیم موضوعات برنامه را البته با ادبیات کودکانه مخاطب بین چهار تا هفت سال به سمت سبک زندگی ببریم.
همازاده همچنین عنوان میکند: این مجموعه در 54 قسمت ساخته میشود و در حال حاضر درباره ساخت آن در یک فصل صحبت شده و هنوز تصمیمی برای تولید فصلهای بعدی گرفته نشده است. شروع داستان هم به این شکل است که ملسو از سیاره خودش طی اتفاقی وارد خانه آنها میشود و در طول فصل چیزهایی را میبیند که برایش آشنا نیست و در قسمت آخر هم با کولهباری از شیرین کاری و تجربه به سیاره خودش بازمیگردد.
وی در پاسخ به این سؤال که آیا ملسو میتواند به یک شخصیت ماندگار تبدیل شود یا نه هم میگوید: به نظرم نمیتوان پیشبینی کرد. چون به عوامل مختلف بستگی دارد البته بخشی از آن به ما و کار ما برمیگردد که ما تلاش میکنیم این اتفاق برای ملسو بیفتد و بتواند مورد توجه بچهها قرار بگیرد. اما زمان پخش، تبلیغات و عوامل بسیاری وجود دارد که در حوزه اختیارات ما نیست اما فکر میکنم ملسو این قابلیت را داشته باشد که بتواند ماندگار شود.
این تهیهکننده درباره انتخاب بازیگران و کارگردان هم توضیح میدهد: در انتخاب بازیگران معیار ما انگیزه و جوانی و در عین حال تجربه مهم بود که این اتفاق خوشبختانه با کمک و همفکری کارگردان افتاد. با خانم وفایی هم قبلا کار نکرده بودم اما تجربه کار در این زمینه داشتند و در عین جوانی بسیار باتجربه هستند. اتفاقا من هم تجربه کار عروسکی نداشتم و اولین تجربه من در این زمینه است.
آموزش غیرمستقیم مسائل بهداشتی به کودکان
آرش صادقیان یکی از بازیگران اصلی این مجموعه است که پیش از این در زمینه تئاتر، صداپیشگی و اجرا و کارهای عروسکی فعالیت کرده است. وی در گفتوگو با جامجم درباره حضورش در این مجموعه و ویژگیهای آن میگوید:
پیش از «قصههای ملسو» هم تجربه برنامه رئال عروسکی داشتهاید؟
من از سال 84 در حوزه تئاتر فعالیت میکنم. در شبکه اراک مدتی مجری برنامه خردسال بودم که در کنار یک عروسک برنامه را اجرا میکردم. در شبکه زنجان هم تجربه اجرا داشتم. بعد از آن در زمینه کارهای تصویری فعالیتی نداشتم و کار صداپیشگی عروسکها را انجام میدادم. مثل مجموعه «کارا و کوشا» که 130 قسمت بود و از شبکه دو پخش شد. تئاتر صحنهای هم زیاد کار کردم. البته ما 13 سال است که هر جمعه به بیمارستانها میرویم و برای بچهها نمایش اجرا میکنیم. در این گروه جوانهای هنرمند بسیاری هستند که با ما در این زمینه همکاری میکنند.
درباره نقشی که در این مجموعه ایفا میکنید هم توضیح میدهید؟
من نقش پدر خانواده را بازی میکنم که آدم خلاقی است و نگاه کمیکی دارد. در عین حال که بزرگسال است اجازه اصلاح رفتارش را به فرزندانش میدهد.
به نظر شما این مجموعه میتواند نگاه مخاطبان بزرگسال را هم به خود معطوف کند؟
رسالت و ماموریت این مجموعه آموزش غیرمستقیم در قالب اتفاقات نمایشی و کمدی مسائل بهداشتی است که کودکان بهویژه خردسالان باید یاد بگیرند. بهعنوان مثال اینکه مواد شوینده خوردنی نیست یا نباید به لوله بازکن دست بزنند. بنابراین مخاطب اصلی این برنامه بچهها هستند و ماموریتی که برای ما تعریف شده آموزش بهداشت است اما ماموریتی که برای خودمان تعریف کردهایم، ارائه یک ارتباط و الگوی پنهانی بامزه و درست بین اعضای خانواده است.
میتوانید در این باره مثال بزنید؟
بهعنوان مثال بخشش سریع، اعتراف سریع به اشتباهات، پذیرش احساسات طرف مقابل. یعنی اگر کسی از دکتر میترسد، نگوییم دکتر ترس ندارد. احساساتش را بپذیریم و آدمها را درک کنیم.
با توجه به ارتباط مستقیمی که با این عروسک در مجموعه دارید، چطور میتوانید این ارتباط را با او برقرار کرده و این حس را هم به مخاطب منتقل کنید تا برایش ملسو شخصیت باورپذیری باشد؟
مساله سر باور کردن یک موجود دیگر است که باید به آن هویت بدهیم. وقتی میگویی عروسک، یعنی هویتش را از او میگیریم. اما وقتی میگوییم ملسو به او هویت میدهیم. ملسو در این مجموعه یک کودک خردسال است و نگاه ما هم به او اینگونه است تا بتوانیم این حس را به مخاطب هم منتقل کنیم.
به نظر شما با وجود تفریحات و سرگرمیهای امروز چقدر کودکان میتوانند با ملسو که یک شخصیت عروسکی است ارتباط برقرار کنند و دوستش داشته باشند؟
با شما موافقم که نشاندن بچهها پای تلویزیون و علاقهمند کردن به چیزی که ارائه میکنیم خیلی سخت است. آن هم با رقبای سرسختی که تلویزیون دارد اما ما تلاش میکنیم که بتوانیم این اتفاق را رقم بزنیم ولی نمیدانم تا چه حد میتوانیم در این کار موفق باشیم. با این حال سعی ما این است که بتوانیم با اصالت کار کنیم. ضمن اینکه کیفیت محتوا در این امر خیلی تاثیرگذار است.
ملسو شخصیت جالبی دارد
مرضیه ابراهیمی، صداپیشه ملسو که پیش از این تجربه کار انیمیشنهای بسیاری را داشته، در یک اتاق کوچک مقابل دکور برنامه مینشیند و از داخل مونیتوری که مقابلش قرار دارد روی عروسک تسلط کامل دارد. او درباره ویژگیهای این کار و صداپیشگی ملسو به جامجم میگوید: شخصیت ملسو به این دلیل که از یک سیاره دیگر آمده با خیلی از ابزارهای این دنیا آشنایی ندارد. بنابراین خیلی از کارهای آدمها او را شگفتزده میکند اما سعی میکند خودش را با شرایط تطبیق بدهد. بنابراین شخصیت جالبی دارد که کار کردن با او را جذاب میکند.
وی در ادامه درباره سختیهای کار صداپیشگی و در عین حال جذابیتهای آن هم توضیح میدهد: کار عروسکی به نسبت انیمیشن کار زندهتری محسوب میشود اما یکی از ویژگیهای آن برداشتهای متعدد است که باعث میشود در هر برداشت به ایده بهتری در کار برسیم. اما در کار دوبله انیمیشن فرصت تمرین وجود ندارد و باید خلاق باشی تا بتوانی در همان یک بار که دوبله میکنی از خلاقیتت استفاده کنی.
ابراهیمی همچنین میافزاید: اگر فرصت داشته باشیم با عروسکگردان تمرین میکنیم و هماهنگ میشویم. اگر هم فرصت نباشد ما به یکدیگر فرصت میدهیم تا به همدیگر برسیم و مشکلی در این زمینه پیش نیاید و با هم سینک میشویم.
وی در پایان هم درباره کار کردن برای بچهها میگوید: کار کردن برای بچهها خیلی جذاب است، ضمن اینکه من در این کار سعی میکنم نظر بازیگران کودک مجموعه را درباره ملسو بپرسم و نظرات آنها خیلی در کار به من کمک میکند.
جذابیتهای کارهای عروسکی
ندا وفایی که کارگردانی این مجموعه را بهعهده دارد، درباره ساخت برنامههای عروسکی به جامجم میگوید: من بهشخصه علاقه بسیاری به نمایش عروسکی دارم و سالهای بسیاری است که در این زمینه فعالیت میکنم و کار ساخت عروسک هم انجام میدهم بنابراین حساسیت خاصی روی این زمینه دارم.
وی درباره ویژگیهای این مجموعه هم توضیح میدهد: ملسو به نوعی کودک خردسالی است که از یک سیاره دیگر به زمین آمده و بهطور اتفاقی وارد این خانواده میشود. بنابراین ویژگیها و خصوصیات جالبی دارد که فکر میکنم برای مخاطبان جذاب باشد.
وفایی در پاسخ به این سؤال که تا چه حد از عروسکهای دوران کودکیاش مثل زی زی گولو برای این کار الگو گرفته هم عنوان میکند: در واقع من همیشه زی زی گولو را دوست داشتم و به همین دلیل ناخودآگاه کار به حال و هوای آن نزدیک میشود. البته تنها شباهتشان این است که هر دو از یک مکان دیگری به زمین آمدهاند و به عضوی از یک خانواده تبدیل میشوند اما به هر حال علاقه من به آن شخصیت قطعا روی این کار تاثیر میگذارد. وی در پایان هم درباره پیشبینیاش از استقبال بچهها از این مجموعه و ملسو میگوید: بازیگران این مجموعه همگی تجربه کار با عروسک داشتهاند و قصهها هم جالب است. ما هم تلاش میکنیم تا بتوانیم کار جذاب و دیدنی را برای بچهها بسازیم بنابراین فکر میکنم کار بتواند مورد توجه بچهها قرار بگیرد. البته اگر تبلیغات و تکرار پخشها نیز اتفاق بیفتد.