ماهوارهها در خدمت بهینهسازی پروازها
ریحانه رادی دانش
هواپیما بهترین انتخاب برای پیمودن مسیرهای طولانی در کوتاهترین زمان ممکن است، بهخصوص وقتیکه صحبت از سفرهای میانقارهای باشد. اما در این سفرها هزینه بالای بلیت هواپیما، طولانی بودن مسیر، مصرف زیاد سوخت هواپیماها و در نتیجه تولید گازهای گلخانهای فاکتورهایی غیرقابل چشمپوشی هستند. برای کاهش هزینهها خلبانها و شرکتهای هواپیمایی بهتر از هر کسی میدانند چطور از نیروهای طبیعت مثل وزش باد در کاهش مصرف سوخت بهره بگیرند. بادها تاثیر مهمی روی پرواز هواپیماها دارند.
پژوهشگران دانشگاه ریدینگ انگلیس (University of Reading) میگویند ازآنجاکه پروازهای بینقارهای نمیتوانند حداکثر استفاده از نیروی باد را داشته باشند، ناچار به پرداخت هزینههای بالا برای سوخت و تولید حجم زیادی گاز گلخانهای هستند. برای مثال در حال حاضر پروازهای بین اروپا و آمریکای شمالی بهدلیل نبود پوشش راداری در میانه اقیانوس اطلس، مجبورند مسافت بیشتری را طی کنند. از طرفی به علت شلوغ بودن این مسیر، هواپیماها شانس کمتری را برای پرواز در شرایط بادی ایدهآل دارند. با ورود نسل جدید ماهوارههایی که در مدار نزدیک زمین و در ارتفاع 2000 متری قرار خواهند گرفت و بهدست آوردن دادههای قابلاطمینانتر و با وضوح بالا و پوشش سراسری مسیر، امکان تغییر مسیر پروازها برای استفاده بیشتر از قدرت باد مهیا خواهد شد.
استفاده از مسیرهای بهینه شده با باد، فواصل هوایی را بهطور قابل ملاحظهای کاهش میدهد و در نتیجه خیلی زود اثر آن را در کاهش مصرف سوخت و تولید کمتر گازهای گلخانهای میبینیم. گرچه با ارتقای هواپیماها یا حرکت به سمت استفاده از سوختهای زیستی یا باتریها، انتشار گازهای گلخانهای هم بسیار کمتر میشود، اما این تغییرات جدای از اینکه هزینه و ریسک بالایی دارند، اجرای آنها نیز سالها زمان میبرد. پس سادهترین و ارزانترین راه موجود، بهینهسازی مسیرهای پرواز است.
سهم سفرهای هوایی در تولید گازهای گلخانهای بهطور تقریبی 4/2 درصد است. اما همین سهم کوچک بهسرعت رو به افزایش است و کنترل آن سختتر از دیگر منابع بزرگ تولید گازهای گلخانهای است. بنا بر برآوردها، هر پرواز زمستانی بین لندن تا نیویورک 670 کیلوگرم دیاکسیدکربن به ازای هر مسافر تولید میکند. بنابراین با نسل جدید ماهوارهها و احتساب تمام پروازها در زمستان هر سال میتوان از تولید 7/6 میلیون کیلوگرم دیاکسیدکربن جلوگیری کرد. گرچه اکنون نیز برای برنامهریزی مسیر پروازها، وزش باد هم تا حدی در نظر گرفته میشود اما کاهش کل هزینههای پرواز اولویت بیشتری نسبت به کاهش مصرف سوخت و آلودگیهای زیستمحیطی دارد.
پژوهشگران این دانشگاه 35 هزار پرواز بین نیویورک و لندن را در زمستان سال گذشته بررسی کردند. آنها مسیری را که هواپیماها پرواز کرده بودند با کوتاهترین مسیر ممکن نسبت به بادهای شدیدی که به سمت شرق میوزند و با اجتناب از توقف در مسیر، مقایسه کردند و مشخص شد بعضی از پروازها به دلیل چند صد کیلومتر فاصله هوایی طولانیتری که میپیمایند، 16درصد مصرف سوخت بیشتری دارند و این معادل افزایش آسیبهای زیستمحیطی است. در پایان این انتظار وجود دارد که با استفاده بهتر از دادههای ماهوارهای شاهد کاهش هزینهها و آسیبهای محیطزیستی سفرهای هوایی باشیم.
منابع: IFL Science و iopscience.iop.org