مطالعه سیرتحولات ارتباطی در ایران و جهان از سوی پژوهشگران بیانگر اهمیت فوق‌العاده نوع و قابلیت‌های وسایل‌ارتباط‌جمعی و تأثیرشان بر جامعه و فرد است. به عبارت دیگر، هر وسیله ارتباطی آثار و پیامدهای مختلف و منحصر به فرد بر فرد و جامعه و شكل‌گیری افكار و عقاید و شخصیت افراد و ساختارهای اجتماعی و كاركردهای آنها دارد.
بنابراین، ارتباط شفاهی دارای تأثیرات خاص بوده و وسایل ارتباط جمعی و به عنوان مثال مطالعه روزنامه‌ها و كتاب‌ها در عمل، پیامدها و تأثیرات عمیقی بر سبك و سیاق اندیشه‌ورزی فرد و مناسبات اجتماعی و پیشرفت‌های آنها دارد؛ به‌گونه‌ای كه تنها در چند دهه، كشورهای غربی به هزاران هزار اختراع، نوآوری و ابتكار دست یافتند.
اگر موشكافانه به سیر تحولات كشورهای غربی و نیز كشورهایی نظیر ژاپن و كره جنوبی بنگریم شاهد این واقعیت هستیم كه پیشرفت‌های این جوامع را تیراژ میلیونی كتاب‌ها و روزنامه‌های مكتوب وكاغذی و شیوه خاص و تشویق گسترده و حتی یارانه‌های دولتی برای استفاده از رسانه‌های مكتوب به این جایگاه نائل كرده است، نه ارتباط شفاهی یا شبكه‌های اجتماعی و هم اكنون نیز این كشورها از روزنامه‌ها و كتاب‌های كاغذی با تیراژهای میلیونی بهره‌مند هستند.
مارشال‌مك‌لوهان كه تعبیر معروف ادهكده جهانیب را برای توصیف جهان اشباع شده از وسایل‌ارتباط‌جمعی به كار برد، معتقد بود كه هر نوع رسانه با خود كهكشانی از تحولات را ایجاد می‌كند.
كشورهایی كه از نظام ارتباط شفاهی بهره‌مند هستند، نظام‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و آموزشی‌شان هم ویژگی‌های متناسب با نظام ارتباط شفاهی آنها دارد. مردم این كشورها از حافظه تاریخی محروم هستند، خرافات میانشان رواج زیادی دارد و دائم در حوادث تاریخی گذشته سیر كرده و كمتر به تغییر در زندگی و آینده‌نگری گرایش دارند.
كشورهایی كه در كهكشان گوتنبرگ به‌سرمی‌برند از نظام ارتباطی مكتوب برخوردار می‌شوند.
ادامه در صفحه 6