چند نکته درباره درمان واریس
وقتی پا لانه‌خراب می‌شود!
گاهی مشكلاتی در بدن ایجاد می‌شوند كه به ظاهر كوچك هستند ولی دردسرهای زیادی را به همراه دارند. یكی از همین مشكلات به ظاهر ساده و كوچك، واریس محسوب می‌شود كه در صورت عدم درمان، فرد را به لحاظ روحی و روانی آزار خواهد داد و كیفیت زندگی را كم می‌كند و در صورت پیشرفت آن، كار به جراحی خواهد كشید. اما این‌كه واریس به چه علتی ایجاد می‌شود و برای درمانش چه كاری می‌توان انجام داد، سوال‌هایی است كه دكتر فرامرز كریمیان، متخصص جراحی عمومی و عضو كالج جراحان آمریكا، به آنها پاسخ می‌دهد.
آیا واریس اندازه‌های مختلفی دارد؟
واریس‌های واقعی كه به‌دلیل اختلال در عملكرد دریچه لانه كبوتری در سیاهرگ‌ها ایجاد می‌شوند، به دو صورت خفیف و شدید هستند. اگر قطر رگ در صورت ابتلا به واریس بین یك تا سه میلی‌متر شود، واریس خفیف و در صورتی كه قطر رگ بالای سه میلی‌متر باشد، واریس شدید محسوب می‌شود. گاهی در صورت عدم درمان، قطر رگ به دو سانتی‌متر نیز خواهد رسید. وقتی یكی از دریچه‌های لانه كبوتری خراب شود و عملكرد طبیعی خود را از دست بدهد، بقیه دریچه‌های لانه كبوتری، یكی پس از دیگری خراب و دچار اختلال در عملكرد خواهند شد.
منتظر چه علائمی باشیم؟
واریس‌های مویرگی علامتی ندارند ولی واریس‌های واقعی، علاوه بر ظاهر آزار دهنده، علائمی نیز دارند. برای مثال، افراد در طول روز و با نزدیك شدن به غروب، در پای خود احساس سنگینی می‌كنند به‌گونه‌ای كه بیمار اظهار می‌کند انگار به پایش وزنه آویزان شده است. پای این دسته از افراد گاهی ورم می‌كند و جای كش جوراب روی پایشان می‌ماند. گاهی واریس در موارد پیشرفته می‌تواند به تیره شدن رنگ پوست ناحیه مچ پا، بروز دانه‌های ریز و حتی زخم نیز منجر شود.
جوراب‌های مفید
امروزه گرچه انواع جوراب‌های مخصوص در بازار موجود است و در جلوگیری از پیشرفت واریس مفید هستند، ولی نقشی در درمان آن ندارند. این جوراب‌ها به‌راحتی در داروخانه‌ها قابل خریداری هستند و فشاری در حدود هشت تا ده میلی‌متر جیوه را به پا وارد می‌كنند. استفاده از این جوراب‌ها حتی برای افرادی كه مسافرت‌های طولانی انجام می‌دهند توصیه می‌شود و می‌تواند مانع لخته‌شدن خون در رگ‌های پا شود.
جوراب‌های واریس، برای آن دسته از افرادی كه ساعت‌های طولانی سر پا می‌ایستند نیز مفید هستند. بانوان می‌توانند به جای جوراب واریس از جوراب‌های زنانه نسبتا محكم كه تا زیر زانو را می‌پوشاند، استفاده كنند.
چرا دچار واریس می‌شویم؟
واریس در واقع اتساع یا افزایش غیرعادی اندازه سیاهرگ سطحی زیر پوست است و معمولا در پا ایجاد می‌شود. بروز واریس در زیر زانو شایع‌تر است. وقتی دریچه لانه كبوتری (دریچه‌هایی كه در سیاهرگ‌ها قرار دارند و فقط به سمت بالا باز می‌شوند تا مانع بازگشت خون به سمت پایین شوند)، دچار مشكل شود و نتواند عملكرد خوبی داشته باشد، خون به سمت پایین بازگشته و به ایجاد واریس منجر خواهد شد. عوامل زیادی می‌توانند در ابتلا به واریس نقش داشته باشند ولی مهم‌ترین عامل در ایجاد این مساله، زمینه ژنتیك و ساختار دریچه لانه كبوتری است كه در برخی از افراد، عملكرد خوبی ندارد. افرادی كه شرایط زمینه‌ای ابتلا به واریس را دارند، بیش از بقیه افراد مستعد ابتلا به آن هستند و سبك زندگی‌شان می‌تواند ابتلا به واریس را تسریع و تشدید كند. برای مثال، افراد زیادی ممكن است كه برای ساعات طولانی سرپا بایستند ولی همه افراد، دچار واریس نمی‌شوند و آن دسته از افرادی كه شرایط زمینه‌ای دارند، دچار این مشكل می‌شوند. افرادی كه در خانواده‌شان سابقه ابتلا به واریس وجود دارد، مستعد ابتلا به واریس هستند. سن شایع ابتلا به واریس حدود 20 تا 40 سالگی است.
وقت درمان است
برای درمان واریس مویرگی، باید اختلال هورمونی را درمان كرد و اگر علت بروز واریس مویرگی نارسایی كبد باشد، كاری جز پیوند كبد نمی‌توان انجام داد. واریس مویرگی ناشی از تغییرات هورمونی بارداری، معمولا در برخی از افراد پس از بارداری از بین می‌رود ولی اگر باقی بماند، با درمان موضعی نظیر تزریق یا لیزر از بین می‌رود، اما برای واریس واقعی خفیف در اغلب موارد با انجام تزریق، رگ مبتلا به واریس دچار لخته شده و بتدریج از بین خواهد رفت. اگر واریس خیلی درشت باشد، تزریق كافی نیست و باید دریچه‌های لانه كبوتری كه خراب شده‌اند، شناسایی شده و با استفاده از تكنیك‌های مختلف، بسته شوند. علاوه بر این، رگ درشت شده را نیز باید خارج كرد چون جذب نمی‌شود. با در آوردن واریس‌های درشت، در صورت وجود واریس‌های ریز، همزمان تزریق برای آنها انجام می‌شود و بیمار دائما مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. در واریس‌های شدید دوره درمان ممكن است تا شش ماه طول بكشد. احتمال عود در سیاهرگ‌های درمان شده خیلی كم است ولی این احتمال وجود دارد كه واریس جدیدی در جای دیگری از پا یا در پای مقابل، بروز كند.
اگر درمان نشود
واریس ظاهر ناخوشایندی دارد و به‌دلیل علائمی كه ایجاد می‌كند، كیفیت زندگی افراد را تحت تاثیر قرار می‌دهد. علاوه بر این، واریس‌های درشت ممكن است بر اثر ضربه، دچار پارگی شده و منجر به خونریزی شدید شوند.
زخم‌هایی كه به‌دنبال واریس‌های دراز مدت ایجاد می‌شوند، به راحتی خوب نخواهند شد و نیاز به درمان‌های خاص و پر هزینه دارند. بنابراین توصیه می‌شود كه در اسرع وقت نسبت به درمان واریس اقدام شود
واریس‌های واقعی كه به‌دلیل اختلال در عملكرد دریچه لانه كبوتری در سیاهرگ‌ها ایجاد می‌شوند، به دو صورت خفیف و شدید هستند. اگر قطر رگ در صورت ابتلا به واریس بین یك تا سه میلی‌متر شود، واریس خفیف و در صورتی كه قطر رگ بالای سه میلی‌متر باشد، واریس شدید محسوب می‌شود. گاهی در صورت عدم درمان، قطر رگ به دو سانتی‌متر نیز خواهد رسید. وقتی یكی از دریچه‌های لانه كبوتری خراب شود و عملكرد طبیعی خود را از دست بدهد، بقیه دریچه‌های لانه كبوتری، یكی پس از دیگری خراب و دچار اختلال در عملكرد خواهند شد.
منتظر چه علائمی باشیم؟
واریس‌های مویرگی علامتی ندارند ولی واریس‌های واقعی، علاوه بر ظاهر آزار دهنده، علائمی نیز دارند. برای مثال، افراد در طول روز و با نزدیك شدن به غروب، در پای خود احساس سنگینی می‌كنند به‌گونه‌ای كه بیمار اظهار می‌کند انگار به پایش وزنه آویزان شده است. پای این دسته از افراد گاهی ورم می‌كند و جای كش جوراب روی پایشان می‌ماند. گاهی واریس در موارد پیشرفته می‌تواند به تیره شدن رنگ پوست ناحیه مچ پا، بروز دانه‌های ریز و حتی زخم نیز منجر شود.
جوراب‌های مفید
امروزه گرچه انواع جوراب‌های مخصوص در بازار موجود است و در جلوگیری از پیشرفت واریس مفید هستند، ولی نقشی در درمان آن ندارند. این جوراب‌ها به‌راحتی در داروخانه‌ها قابل خریداری هستند و فشاری در حدود هشت تا ده میلی‌متر جیوه را به پا وارد می‌كنند. استفاده از این جوراب‌ها حتی برای افرادی كه مسافرت‌های طولانی انجام می‌دهند توصیه می‌شود و می‌تواند مانع لخته‌شدن خون در رگ‌های پا شود.
جوراب‌های واریس، برای آن دسته از افرادی كه ساعت‌های طولانی سر پا می‌ایستند نیز مفید هستند. بانوان می‌توانند به جای جوراب واریس از جوراب‌های زنانه نسبتا محكم كه تا زیر زانو را می‌پوشاند، استفاده كنند.
چرا دچار واریس می‌شویم؟
واریس در واقع اتساع یا افزایش غیرعادی اندازه سیاهرگ سطحی زیر پوست است و معمولا در پا ایجاد می‌شود. بروز واریس در زیر زانو شایع‌تر است. وقتی دریچه لانه كبوتری (دریچه‌هایی كه در سیاهرگ‌ها قرار دارند و فقط به سمت بالا باز می‌شوند تا مانع بازگشت خون به سمت پایین شوند)، دچار مشكل شود و نتواند عملكرد خوبی داشته باشد، خون به سمت پایین بازگشته و به ایجاد واریس منجر خواهد شد. عوامل زیادی می‌توانند در ابتلا به واریس نقش داشته باشند ولی مهم‌ترین عامل در ایجاد این مساله، زمینه ژنتیك و ساختار دریچه لانه كبوتری است كه در برخی از افراد، عملكرد خوبی ندارد. افرادی كه شرایط زمینه‌ای ابتلا به واریس را دارند، بیش از بقیه افراد مستعد ابتلا به آن هستند و سبك زندگی‌شان می‌تواند ابتلا به واریس را تسریع و تشدید كند. برای مثال، افراد زیادی ممكن است كه برای ساعات طولانی سرپا بایستند ولی همه افراد، دچار واریس نمی‌شوند و آن دسته از افرادی كه شرایط زمینه‌ای دارند، دچار این مشكل می‌شوند. افرادی كه در خانواده‌شان سابقه ابتلا به واریس وجود دارد، مستعد ابتلا به واریس هستند. سن شایع ابتلا به واریس حدود 20 تا 40 سالگی است.
وقت درمان است
برای درمان واریس مویرگی، باید اختلال هورمونی را درمان كرد و اگر علت بروز واریس مویرگی نارسایی كبد باشد، كاری جز پیوند كبد نمی‌توان انجام داد. واریس مویرگی ناشی از تغییرات هورمونی بارداری، معمولا در برخی از افراد پس از بارداری از بین می‌رود ولی اگر باقی بماند، با درمان موضعی نظیر تزریق یا لیزر از بین می‌رود، اما برای واریس واقعی خفیف در اغلب موارد با انجام تزریق، رگ مبتلا به واریس دچار لخته شده و بتدریج از بین خواهد رفت. اگر واریس خیلی درشت باشد، تزریق كافی نیست و باید دریچه‌های لانه كبوتری كه خراب شده‌اند، شناسایی شده و با استفاده از تكنیك‌های مختلف، بسته شوند. علاوه بر این، رگ درشت شده را نیز باید خارج كرد چون جذب نمی‌شود. با در آوردن واریس‌های درشت، در صورت وجود واریس‌های ریز، همزمان تزریق برای آنها انجام می‌شود و بیمار دائما مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. در واریس‌های شدید دوره درمان ممكن است تا شش ماه طول بكشد. احتمال عود در سیاهرگ‌های درمان شده خیلی كم است ولی این احتمال وجود دارد كه واریس جدیدی در جای دیگری از پا یا در پای مقابل، بروز كند.
اگر درمان نشود
واریس ظاهر ناخوشایندی دارد و به‌دلیل علائمی كه ایجاد می‌كند، كیفیت زندگی افراد را تحت تاثیر قرار می‌دهد. علاوه بر این، واریس‌های درشت ممكن است بر اثر ضربه، دچار پارگی شده و منجر به خونریزی شدید شوند.
زخم‌هایی كه به‌دنبال واریس‌های دراز مدت ایجاد می‌شوند، به راحتی خوب نخواهند شد و نیاز به درمان‌های خاص و پر هزینه دارند. بنابراین توصیه می‌شود كه در اسرع وقت نسبت به درمان واریس اقدام شود