printlogo


مترجمی که رونالدوی کتابدوست‌هاست

‭ ‬اصولا‭ ‬ما‌ها‭ ‬از‭ ‬سرك‭ ‬كشیدن‭ ‬به‭ ‬زندگی‭ ‬آدم‌های‭ ‬مشهور،‭ ‬لذت‭ ‬وافری‭ ‬می‌بریم‭. ‬به‭ ‬خاطر‭ ‬همین،‭ ‬هر‭ ‬از‭ ‬چند‭ ‬گاهی‭ ‬خبر‭ ‬ازدواج‭ ‬فلان‭ ‬بازیگر‭ ‬و‭ ‬طلاق‭ ‬بهمان‭ ‬خواننده‭ ‬می‌شود‭ ‬تیتر‭ ‬یك‭ ‬سایت‌ها‭ ‬و‭ ‬روزنامه‌ها‭. ‬البته‭ ‬این‭ ‬لذت‭ ‬ناب‭ ‬فقط‭ ‬مخصوص‭ ‬ما‭ ‬ایرانی‌ها‭ ‬نیست‭. ‬حتما‭ ‬می‌دانید‭ ‬كه‭ ‬آن‭ ‬ورِ‭ ‬آب،‭ ‬شغل‭ ‬شریفی‭ ‬به‭ ‬نام‭ ‬پاپاراتزی‭ ‬وجود‭ ‬دارد،‭ ‬عكاس‌هایی‭ ‬كه‭ ‬مثل‭ ‬كارآگاهان‭ ‬كار‭ ‬كشته‭ ‬یا‭ ‬یك‭ ‬جاسوس‭ ‬حرفه‌ای،‭ ‬دنبال‭ ‬آدم‌های‭ ‬معروف‭ ‬راه‭ ‬می‌افتند‭ ‬و‭ ‬عكس‌های‭ ‬یهویی‭ ‬از‭ ‬سوژه‭ ‬مورد‭ ‬نظرشان‭ ‬می‌گیرند‭. ‬به‭ ‬هر‭ ‬حال‭ ‬برای‭ ‬مردم‭ ‬مهم‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬چهره‌های‭ ‬معروف‭ ‬چه‭ ‬می‌خرند،‭ ‬چه‭ ‬می‌خورند‭ ‬و‭ ‬چه‭ ‬می‌كنند؟‭! ‬

حالا‭ ‬فكر‭ ‬كنید‭ ‬یكی‭ ‬از‭ ‬چهره‌های‭ ‬معروف‭ ‬و‭ ‬مشهور،‭ ‬خودش‭ ‬با‭ ‬دست‭ ‬خودش‭ ‬زندگی‌اش‭ ‬را‭ ‬بریزد‭ ‬روی‭ ‬دایره‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬بدو‭ ‬تولد‭ ‬تا‭ ‬ازدواج‭ ‬و‭ ‬بچه‭ ‬دار‭ ‬شدن‭ ‬و‭ ‬سرِ‭ ‬كار‭ ‬رفتن‭ ‬و‭ ‬مسافرت‭ ‬رفتن‭ ‬و‭ ‬زیرِ‭ ‬آبی‭ ‬رفتن‌هایش‭! ‬را‭ ‬برایتان‭ ‬تعریف‭ ‬كند‭. ‬حالا‭ ‬فكر‭ ‬كنید‭ ‬آن‭ ‬آدمِ‭ ‬معروف،‭ ‬خیلی‭ ‬هم‭ ‬صاف‭ ‬و‭ ‬صادق‭ ‬باشد‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬ذكر‭ ‬جزئیاتِ‭ ‬وقایع‭ ‬و‭ ‬اتفاقات‭ ‬دوران‭ ‬جوانی‭- ‬چنان‭ ‬كه‭ ‬افتد‭ ‬و‭ ‬دانی‭!- ‬هم‭ ‬اِبایی‭ ‬نداشته‭ ‬باشد‭. ‬نه‌تنها‭ ‬اِبا‭ ‬نداشته‭ ‬باشد‭ ‬بلكه‭ ‬با‭ ‬طنز‭ ‬و‭ ‬اغراق،‭ ‬پیازداغ‭ ‬خاطراتش‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬زیاد‭ ‬كند‭ ‬و‭ ‬مخاطب‭ ‬را‭ ‬كیفور‭ ‬نماید‭. ‬فكر‭ ‬كنید‭ ‬آن‭ ‬چهره‭ ‬مشهور،‭ ‬نویسنده‭ ‬هم‭ ‬باشد‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬فنون‭ ‬و‭ ‬رمز‭ ‬و‭ ‬رازهای‭ ‬نویسندگی‭ ‬هم‭ ‬سر‭ ‬در‭ ‬بیاورد،‭ ‬دیگر‭ ‬خودتان‭ ‬قضاوت‭ ‬كنید‭ ‬كه‭ ‬خواندن‭ ‬خاطرات‭ ‬این‭ ‬فرد‭ ‬چه‭ ‬لذتی‭ ‬دارد‭! ‬

محمد‭ ‬قاضی،‭ ‬مترجم‭ ‬نامدار‭ ‬معاصر‭ ‬برای‭ ‬اهالی‭ ‬كتاب‭ ‬و‭ ‬كتابخوانی،‭ ‬حكم‭ ‬رونالدو‭ ‬و‭ ‬مسی‭ ‬برای‭ ‬فوتبالی‌ها‭ ‬و‭ ‬فوتبال‌دوست‌ها‭ ‬را‭ ‬دارد؛‭ ‬همان‌قدر‭ ‬مشهور‭ ‬و‭ ‬محبوب‭. ‬حالا‭ ‬بعد‭ ‬از‭ ‬حدود‭ ‬بیست‭ ‬سالا‭ ‬خاطرات‭ ‬یك‭ ‬مترجمب‭ ‬تجدید‭ ‬چاپ‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬استقبال‭ ‬خیلی‭ ‬خوبی‭ ‬هم‭ ‬مواجه‭ ‬گردیده‭ ‬است‭. ‬معمولا‭ ‬مترجم‌ها‭ ‬قشر‭ ‬مظلومی‭ ‬هستند‭ ‬و‭ ‬حكم‭ ‬عوامل‭ ‬پشت‭ ‬صحنه‭ ‬برنامه‌های‭ ‬تلویزیونی‭ ‬را‭ ‬دارند؛‭ ‬از‭ ‬همه‭ ‬بیشتر‭ ‬زحمت‭ ‬می‌كشند‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬همه‭ ‬كمتر‭ ‬دیده‭ ‬می‌شوند‭. ‬تصویری‭ ‬كه‭ ‬از‭ ‬مترجم‭ ‬در‭ ‬ذهن‭ ‬ما‭ ‬وجود‭ ‬دارد‭ ‬یك‭ ‬آدم‭ ‬كاملا‭ ‬جدی‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬عینك‭ ‬مطالعه‌اش‭ ‬دارد‭ ‬از‭ ‬دماغش‭ ‬می‌افتد‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬صبح‭ ‬تا‭ ‬شب،‭ ‬پشت‭ ‬میز‭ ‬مطالعه‭ ‬نشسته‭ ‬و‭ ‬یك‭ ‬دستش‭ ‬به‭ ‬كتابِ‭ ‬خارجكی‭! ‬بند‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬دست‭ ‬دیگرش‭ ‬ترجمه‌های‭ ‬فارسی‭ ‬را‭ ‬می‌نویسد‭ ‬و‭ ‬یك‭ ‬دستش‭ ‬به‭ ‬دیكشنری‭ ‬و‭ ‬دست‭ ‬دیگرش‭ ‬به‭ ‬لیوان‭ ‬چای‭! ( ‬این‭ ‬كه‭ ‬آدمیزاد،‭ ‬دو‭ ‬تا‭ ‬دست‭ ‬بیشتر‭ ‬ندارد‭ ‬هم‭ ‬مشكل‭ ‬جناب‭ ‬مترجم‭ ‬است‭ ‬نه‭ ‬ما‭!) ‬آخرش‭ ‬هم‭ ‬كه‭ ‬كتاب،‭ ‬ترجمه‭ ‬و‭ ‬چاپ‭ ‬می‌شود‭ ‬معمولا‭ ‬اسمی‭ ‬از‭ ‬مترجم‭ ‬نمی‌برند‭ ‬و‭ ‬مثلا‭ ‬می‌گویند‭: ‬سپید‌دندانِ‭ ‬جك‭ ‬لندن‭ ‬یا‭ ‬مادام‭ ‬بواری‭ ‬گوستاو‭ ‬فلوبر‭ ‬چاپ‭ ‬شده‭. ‬فلذا‭ ‬به‭ ‬نظر‭ ‬ما‭ ‬بر‭ ‬هر‭ ‬مترجمی،‭ ‬واجب‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬خاطرات‭ ‬زندگی‌اش‭ ‬را‭ ‬بنویسد‭ ‬و‭ ‬ثابت‭ ‬كند‭ ‬كه‭ ‬پشت‭ ‬این‭ ‬ظاهر‭ ‬جدی،‭ ‬چه‭ ‬چهره‭ ‬جالب‭ ‬و‭ ‬پایه‌ای‭! ‬نهفته‭ ‬و‭ ‬برای‭ ‬ترجمه‭ ‬هر‭ ‬كتاب،‭ ‬چه‭ ‬راه‌هایی‭ ‬رفته‭ ‬و‭ ‬چه‭ ‬كارهایی‭ ‬كرده؟‭ ‬هر‭ ‬چه‭ ‬باشد‭ ‬به‭ ‬ما‭ ‬مربوط‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬از‭ ‬بین‭ ‬این‭ ‬همه‭ ‬نویسنده،‭ ‬چرا‭ ‬سراغ‭ ‬فلانی‭ ‬رفته‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬بین‭ ‬آن‭ ‬همه‭ ‬اثر‭ ‬چرا‭ ‬بهمان‭ ‬كتاب‭ ‬را‭ ‬انتخاب‭ ‬كرده؟‭ ‬تازه‭ ‬از‭ ‬آنجایی‭ ‬كه‭ ‬ما‭ ‬عادت‭ ‬داریم‭ ‬از‭ ‬صف‭ ‬فلافلی‭ ‬تا‭ ‬مطب‭ ‬دكتر،‭ ‬درآمدِ‭ ‬افراد‭ ‬را‭ ‬حساب‭ ‬كنیم،‭ ‬پس‭ ‬فهمیدن‭ ‬سهم‭ ‬و‭ ‬درآمدِ‭ ‬یك‭ ‬مترجم‭ ‬هم‭ ‬حقِ‭ ‬مسلّم‭ ‬ماست‭! ‬

ا‭ ‬خاطرات‭ ‬یك‭ ‬مترجمب‭ ‬بر‭ ‬خلاف‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬زندگی‌نامه‭ ‬یا‭ ‬حسب‭ ‬حال‭ ‬یا‭ ‬خاطره‌نوشت‌ها‭ ‬از‭ ‬زمان‭ ‬تولد‭ ‬فرد‭ ‬مذكور‭ ‬شروع‭ ‬نمی‌شود؛‭ ‬بلكه‭ ‬پیش‭ ‬از‭ ‬تولد‭ ‬فرد‭ ‬مذكور،‭ ‬شروع‭ ‬می‌شود‭! ‬شنیدید‭ ‬به‭ ‬بچه‌ها‭ ‬می‌گویند‭: ‬فلان‭ ‬غذا‭ ‬را‭ ‬توی‭ ‬عروسی‭ ‬بابات‭ ‬هم‭ ‬نخوردی؟‭ ‬و‭ ‬بچه‭ ‬بیچاره،‭ ‬زار‭ ‬می‌زند‭ ‬كه‭ ‬چرا‭ ‬توی‭ ‬عروسی‭ ‬بابایش‭ ‬نبوده؟‭ ‬و‭ ‬كسی‭ ‬هم‭ ‬نمی‌تواند‭ ‬حالی‌اش‭ ‬كند‭ ‬كه‭ ‬چنین‭ ‬امری‭ ‬ناممكن‭ ‬است؟‭ ‬حالا‭ ‬شده‭ ‬نَقلِ‭ ‬خاطرات‭ ‬آقای‭ ‬مترجم‭ ‬كه‭ ‬از‭ ‬پیش‭ ‬از‭ ‬تولد‭ ‬و‭ ‬تلاش‌های‭ ‬پدر‭ ‬و‭ ‬مادر‭ ‬برای‭ ‬بچه‌دار‭ ‬شدن‭ ‬شروع‭ ‬می‌شود‭! ‬طبق‭ ‬گفته‌ها‭ ‬و‭ ‬نوشته‌های‭ ‬ایشان،‭ ‬تمام‭ ‬بر‭ ‬و‭ ‬بچز‭ ‬پیش‭ ‬از‭ ‬ایشان،‭ ‬می‌مُرده‌اند‭ ‬و‭ ‬نزدیك‭ ‬بوده‭ ‬نسل‭ ‬خاندان‭ ‬قاضی‭ ‬ور‭ ‬بیفتد‭ ‬اما‭ ‬خدا‭ ‬می‌خواهد‭ ‬كه‭ ‬آقای‭ ‬مترجم‭ ‬پا‭ ‬به‭ ‬عرصه‭ ‬گیتی‭ ‬بگذارد‭ ‬و‭ ‬زنده‭ ‬بماند‭ ‬و‭ ‬كتاب‌های‭ ‬خفنِ‭ ‬دنیا‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬ما‭ ‬ترجمه‭ ‬كند‭. ‬البته‭ ‬مترجم‭ ‬شدن‭ ‬ایشان‭ ‬به‭ ‬همین‭ ‬راحتی‌ها‭ ‬نبوده‭ ‬كه‭ ‬مثل‭ ‬بچه‌های‭ ‬حالا‭ ‬چهار‭ ‬تا‭ ‬لغت‭ ‬انگلیسی‭ ‬بلغور‭ ‬كند‭ ‬و‭ ‬والدین‭ ‬گرامی،‭ ‬قربان‭ ‬و‭ ‬صدقه‭ ‬لهجه‭ ‬بلوری‌اش‭ ‬بروند؛‭ ‬مترجم‭ ‬شدن‭ ‬در‭ ‬دوره‌ای‭ ‬كه‭ ‬خیلی‭ ‬از‭ ‬مردم‭ ‬سواد‭ ‬خواندن‭ ‬و‭ ‬نوشتن‭ ‬نداشتند‭ ‬با‭ ‬حالا‭ ‬خیلی‭ ‬فرق‭ ‬دارد‭. ‬فقط‭ ‬باید‭ ‬سختی‌ها‭ ‬و‭ ‬مرارت‌های‭ ‬آقای‌مترجم‭ ‬را‭ ‬بخوانید‭ ‬تا‭ ‬بفهمید‭ ‬چه‭ ‬می‌گویم‭. ‬البته‭ ‬این‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬بدانید‭ ‬و‭ ‬آگاه‭ ‬باشید‭ ‬كه‭ ‬آقای‭ ‬قاضی‭ ‬این‭ ‬ذكر‭ ‬مصیبت‌ها‭ ‬را‭ ‬چنان‭ ‬شیرین،‭ ‬نقل‭ ‬و‭ ‬روایت‭ ‬می‌كند‭ ‬كه‭ ‬نه‭ ‬تنها‭ ‬خسته‭ ‬و‭ ‬دلزده‭ ‬نمی‌شوید،‭ ‬بلكه‭ ‬مدام‭ ‬می‌خواهید‭ ‬بدانید‭ ‬بعدش‭ ‬چه‭ ‬می‌شود‭ ‬و‭ ‬یك‭ ‬مرتبه‭ ‬مثل‭ ‬ما‭ ‬چشم‭ ‬باز‭ ‬می‌كنید‭ ‬و‭ ‬می‌بینید‭ ‬صبح‭ ‬جمعه،‭ ‬غروب‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬دستتان‭ ‬زاویه‭ ‬90‭ ‬درجه‭ ‬پیدا‭ ‬كرده‭! ‬

درست‭ ‬كه‭ ‬این‭ ‬كتاب،‭ ‬خاطرات‭ ‬یك‭ ‬مترجم‭ ‬است،‭ ‬اما‭ ‬با‭ ‬خواندنش‭ ‬یك‭ ‬دوره،‭ ‬تاریخ‭ ‬و‭ ‬وضعیت‭ ‬ایران‭ ‬از‭ ‬دوران‭ ‬جنگ‭ ‬جهانی‭ ‬اول‭ ‬تا‭ ‬30‭ ‬ـ‭ ‬20‭ ‬سال‭ ‬پیش‭ ‬را‭ ‬مرور‭ ‬می‌كنید؛‭ ‬با‭ ‬دنیای‭ ‬ترجمه‭ ‬هم‭ ‬آشنا‭ ‬می‌شوید‭ ‬و‭ ‬می‌فهمید‭ ‬مترجم‌ها‭ ‬برای‭ ‬ترجمه‭ ‬بعضی‭ ‬كتاب‌ها‭ ‬گاهی‭ ‬مجبورند‭ ‬قرارداد‭ ‬تركمانچای‭ ‬امضاء‭ ‬كنند‭! ‬با‭ ‬خواندن‭ ‬این‭ ‬كتاب،‭ ‬می‌فهمید‭ ‬گرچه‭ ‬مترجمی،‭ ‬شغل‭ ‬جذاب‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬كلاسی‭ ‬است،‭ ‬اما‭ ‬آن‌قدرها‭ ‬آب‭ ‬و‭ ‬نان‭ ‬ندارد‭ ‬و‭ ‬یك‭ ‬مترجم‭ ‬برای‭ ‬امرار‭ ‬معاش‭ ‬باید‭ ‬شغل‭ ‬یا‭ ‬شغل‌های‭ ‬دیگری‭ ‬هم‭ ‬داشته‭ ‬باشد؛‭ ‬از‭ ‬خواندن‭ ‬حقوق‭ ‬و‭ ‬افسری‭ ‬تا‭ ‬كار‭ ‬در‭ ‬شركت‭ ‬چای‭ ‬و‭ ‬دخانیات‭! ‬با‭ ‬خواندن‭ ‬این‭ ‬كتاب،‭ ‬می‌فهمید‭ ‬مترجم‌ها‭ ‬هم‭ ‬دل‭ ‬دارند‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬پری‌رویان‭! ‬سَر‭ ‬و‭ ‬سِرّی‭ ‬دارند‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬كاربردهای‭ ‬زبان‭ ‬خارجی‭ ‬در‭ ‬جذب‭ ‬افراد‭ ‬خارجی‭! ‬هم‭ ‬آشنا‭ ‬می‌شوید‭. ‬

اخاطرات‭ ‬یك‭ ‬مترجمب،‭ ‬نوشته‭ ‬محمد‭ ‬قاضی،‭ ‬مترجم‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬50اثر‭ ‬مشهور‭ ‬ادبی‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬با‭ ‬لحن‭ ‬صمیمی‭ ‬و‭ ‬طنز‌آمیز‭ ‬نوشته‭ ‬شده‭ ‬و‭ ‬چهره‭ ‬جذاب‭ ‬و‭ ‬متفاوتی‭ ‬از‭ ‬ایشان‭ ‬را‭ ‬ارائه‭ ‬می‌دهد‭. ‬این‭ ‬كتابِ‭ ‬430‭ ‬صفحه‌ای‭ ‬برای‭ ‬اولین‭ ‬بار‭ ‬سال‭ ‬1371‭ ‬چا