لقمان زمان ما

گفت‌وگو با حجت‌الاسلام حبیب‌ا... فرحزاد در سالروز رحلت حاج اسماعیل دولابی

لقمان زمان ما

نهم بهمن، یعنی امروز سالروز درگذشت حاج‌‌آقا دولابی است. 
حاج‌اسماعیل دولابی كه هر كس محضر او را درك كرده به دنیایی دست یافته كه كمتر می‌تواند درباره آن توضیح بدهد. دنیایی كه سراسر حس است و به كلام نمی‌آید، یعنی كلمه در برابرش كم می‌آورد، مگر می‌شود حال دل را با كلمه محدود كرد. به قول جناب سعدی: كان را كه خبر شد خبری باز نیامد...
سال گذشته در چنین روزی با حسام‌الدین سراج درباره حاج اسماعیل آقا هم‌صحبت شدم. هم او كه محضر ایشان را آن‌قدر درك كرده و با او دوست و رفیق شده بود كه وقتی حاج اسماعیل جان به جان‌‌آفرین تسلیم كرد، سراج در گوش او تلقین گفت، قبل این كه به خاك بسپارنش. سراج در بخشی از صحبتش گفت: كسی كه در سیطره حاج آقا درآمده باشد، از او دیگر گریزش نخواهد بود.
در این یك سال به واسطه دوستی تلاش كردم مفهوم سیطره را بیشتر درك كنم. این كه در سیطره روح معلمی معنوی باشی جوری كه اگر آن معلم در قید حیات هم نباشد، ذخیره معنوی‌اش آن‌قدر در انبار روحت زیاد باشد كه از آن تغذیه كنی و در سخت‌ترین و پیچیده‌ترین شرایط باز هم مَفری، راهی باز شود و تو حالت خوب شود.یك روز آن جمله شگفت‌انگیز را خواندم در كتابی كه همان دوست بهم داد و برخی از مجلس‌های حاج‌اسماعیل در آن ذكر شده است؛ «عیب ندارد...» وقتی مشكلی، كدورتی و... پیش آمد، بگو عیب ندارد! 
همین یك جمله دو كلمه‌ای خیلی از گره‌‌های ذهن و دلت را باز می‌كند. به تو یاد می‌دهد، عبور كنی، نادیده بگیری و منتظر روزها و موقعیت‌های بهتر باشی.
  
دیروز باید با یك نفر هم‌صحبت می‌شدم درباره حاج‌آقا دولابی. سالروز درگذشتش غنیمتی است تا اندیشه و سبك و مرامش را یادآوری كنیم، شاید كه در این روزگار سخت و سنگ، كمی نرم شویم. كمی به‌یاد بیاوریم آفریدگار ما منبع بیكران رحمانیت است و رحمت.فهرستی از آدم‌هایی كه به نظرم می‌توان با آنها درباره حاج اسماعیل‌آقا دولابی صحبت كرد، می‌نویسم. به هر كدام تلفن می‌كنم، نمی‌شود كه نمی‌شود. اسباب جور نیست، انگار شرایط جور نیست درباره حاج‌آقا حرف بزنند. اینجور وقت‌ها باید تجربه روزنامه‌نگاری داشته باشی تا حجم كلافگی را تصور كنی. دوباره در اینترنت سرچ می‌كنم: حاج اسماعیل دولابی. عكسی بازی می‌شود، پیرمردی مهربان بهم نگاه می‌كند. زیر لب می‌گویم: حاج اسماعیل‌آقا خودت باید یكی را ردیف كنی... دارم زمان را از دست می‌دهم... امیدوارم الان نگویید عیب ندارد...
  
شماره نجم‌الدین شریعتی، مجری برنامه سمت‌خدا را می‌گیرم. معمولا مشاور خوبی است در این مواقع. برایش توضیح می‌دهم موضوع گفت‌وگویم را و می‌خواهم كسی را بهم معرفی كند. می‌گوید: حاج‌آقا فرحزاد اینجا هستند، گوشی را به ایشان می‌دهم... ! یادم می‌آید چند بار تاكنون تلاش كرده‌‌ام به مناسبت‌های مختلف با حجت‌الاسلام فرحزاد گفت‌وگو كنم و هیچ‌وقت موفق نشده‌ام. زیر لب می‌گویم: دمت گرم آقااسماعیل دولابی ... دمت گرم.
  
حجت‌الاسلام فرحزاد یكی از كارشناسان برنامه سمت خداست. خوش‌بیان و خوش‌چهره. روحانی‌ای كه نصیحت نمی‌كند، جوری صحبت می‌كند كه كلامش بر دل می‌نشیند، انگار قلق مردم را به‌خوبی می‌داند، مردم نگاه می‌كنند و حرفت را با عملت قیاس می‌كنند و بعد كه دیدند مرد عملی، پای حرفت می‌نشینند. فرحزاد می‌گوید، حدود 20سالی محضر حاج‌آقا دولابی را درك كرده و گاهی در سفرها نیز با ایشان همراه بوده. حجت‌الاسلام فرحزاد، مرحوم دولابی را لقمان زمانه ما می‌داند و می‌گوید: ایشان اهل دل بودند و اهل معنا و معرفت. ویژگی‌هایی داشتند كه نشان می‌دهد خدا به ایشان نظر ویژه داشته. در جوانی هر آنچه را از پدر به ایشان ارث رسیده بود انفاق كرد و از محضر اساتیدی چون مرحوم شاه‌آبادی، مرحوم بافقی و علمای آن زمان بسیار آموخت. بعد به كربلا و نجف سفر كرده و به محضر امیرالمومنین(ع) و امام حسین (ع) توسل كردند تا علم نافع را به ایشان مرحمت كنند. این توسل جواب داد، حاج‌‌آقا دولابی در حوزه یا دانشگاه تحصیل نكردند، اما خداوند به ایشان نظر كرد و همان‌طور كه به‌لقمان حكمت عنایت كرد، به حاج‌آقا دولابی هم حكمت آموخت بدون این‌كه درس خوانده باشد. آیت‌ا...‌حائری هم بر همین باور بودند كه آقای دولابی، لقمان زمان ما بود. من 20 سال از محضر ایشان استفاده كردم و دیدم كه چگونه یك حدیث یا آیه را بسیار زیبا تفسیر می‌كردند آن‌گونه كه علمایی كه در جلسه بودند، شگفت‌زده می‌شدند. كلمات و جملات ایشان را می‌توان معجزه اهل بیت دانست. اخلاق و رفتار ایشان بی‌نظیر بود. ایشان فرشته‌ای بود كه رحمانیت و رحیم بودن خداوند را به ما یادآور می‌شد. با سخنانشان چنان امیدی در دل حاضران جلسه پدید می‌آورند كه همه را به گریه وا می‌داشتند. خدایی كه بسیار مهربان است و هرگز ما را رها نخواهد كرد. سخنرانی‌ها و صحبت‌های ایشان به صورت كتاب و نوار و فیلم در دسترس است و به نظرم مردم همیشه می‌توانند با استفاده از آنها حال خود را خوب كرده و با توكل به‌خدا روزهای بهتری را سپری كنند.
اخلاق و محبت ایشان آنقدر وسیع و فراگیر بود كه اگر فقط چند جلسه پای صحبت ایشان می‌نشستی، اخلاق و رفتارت بشدت تغییر می‌كرد و اطرافیان این تغییر را می‌دیدند و به آن شهادت می‌دادند. نمی‌توانستی شنونده صحبت ایشان باشی و مهربان‌تر و خوش‌خلق‌تر نشوی. همه آنهایی كه برای مدت طولانی محضر ایشان را درك كرده‌اند، متفق‌‌القول هستند كه ایشان مورد عنایت ویژه خداوند و چهارده‌معصوم بودند. ادب و تواضع ایشان بی‌نظیر بود و همه را متاثر می‌كرد.
  
محبت حاج‌آقا دولابی چنان ریشه قوی در دل مردم ایجاد می‌كرده كه حال آنها را خوب می‌كرده حال خوب استمراری نه زودگذر. حجت‌الاسلام فرحزاد در این‌باره می‌گوید: بله! ‌محبت ایشان چون عصاره‌ای بود كه در جان می‌نشست و باعث پیشرفت فرد و گسترش فضائل انسانی می‌شد.
اگر خشونت و بداخلاقی در جامعه ریشه بدواند و ماندگار شود، جامعه را از درون می‌خورد و از بین می‌برد.در چنین شرایطی پناه بردن به گفته‌های شخصیت‌هایی مانند حاج آقا دولابی می‌تواند سختی دل‌ها را نرم‌تر كند. حجت‌الاسلام فرحزاد در این‌باره می‌گوید:‌ مطالعه سبك زندگی شخصیت‌هایی مانند حاج‌آقا دولابی و تفكر درباره صحبت‌های ایشان دریچه‌‌هایی رو به روشنایی به سمت آنها باز خواهد كرد.حاج‌آقا دولابی به مجالست و هم‌نشینی با علما و آنهایی كه دلشان بخدا و اهل بیت نزدیك است، تاكید داشتند؛ بنابراین اگر از محضر كسانی كه رفتار و كرداری مانند مرحوم دولابی دارند استفاده كنیم حتما به سمت خوبی و خیر حركت خواهیم كرد.