بخش‌هایی از رمان عاشقی به سبک ونگوگ اثر محمدرضا شرفی خبوشان
از پیله تا پروانگی
البرز پسر نوكر خانه تیمسار ارتش شاهنشاهی است و نازلی دختر آن تیمسار. این دو از كودكی با یكدیگر بزرگ شدند و علایق آنها به صورت مشترك شكل گرفت. البرز تبدیل به یك هنرمند نقاش شده كه آوازه‌اش فراگیر شده است. می‌توان «عاشقی به سبك ونگوگ» را بازنمایی‌ای از طبقه روشنفكران ایران در روزگار پهلوی خواند؛ گروهی كه بی‌اراده بودند و به صورت عروسكان خیمه‌شب‌بازی در دست ایادی رژیم پهلوی نقش‌آفرینی می‌كردند. این رمان را محمدرضا شرفی خبوشان نوشته و نشر شهرستان ادب منتشر كرده است.
چپیده‌ام توی لانه سگ. به خاطر توست نازلی به خاطر توست كه دارم بوی سگ می‌گیرم. بوی این گریت دین زرد طلایی فرو رفته است توی تمام زیر و زبر این اتاقك. تمام نفس‌هایی كه از پوزه بزرگ و سیاهش بیرون داده، حتی خمیازه‌هایی كه توی این هشت سال عمرش كشیده، مثل بخاری معلق و نامرئی زیر سقف حلبی اتاقك مانده است و می‌زند توی حلقم. پایم را گذاشته‌ام روی مدفوع خشك شده‌اش.
دیشب اما توی گلخانه بودم. كله‌ام را گذاشته بودم بین دو تا گلدان لب پریده خالی و از پشت یكی از شیشه‌های شكسته، مثل همین امشب، برای تو جاسوسی می‌كردم. از آنجا فقط می‌شد در بزرگ باغ را دید و جاده سنگفرش پشت تاریك عمارت دو طبقه شما را و البته پنجره‌های قدی و بزرگی اتاقت را. برای تماشا كردن، جای خوبی نبود. قرار نبود این خریتم ادامه پیدا كند و امشب هم اینجا باشم؛ اینجا توی لانه سگ. فكر می‌كردم فوقش چند‌نفر را می‌بینیم كه می‌آیند توی باغ و می‌روند توی خانه شما و با آقاجانت صفا می‌كنند.
من هم آهسته از گلخانه بیرون می‌آمدم و فردا تلفن می‌زدم ریچموند و همه‌چیز را برایت تعریف می‌كردم و خلاص. نمی‌دانستم چیزی كه می‌بینم، من دیوانه را امشب هم می‌كشاند اینجا و می‌چپم توی لانه سگ تا بهتر ببینم و بعد هم سر از اتاق تو در می‌آورم و توی آن اتاق چیز دیگری می‌شوم.
پیدا بود كه عبدا... تازه آمده است، یا بعد از چپیدن من توی اتاق نازلی وارد باغ شده است و رفته است توی دخمه، بل جسدی دیگر یا تنها، یا تازه رسیده است همزمان با بیرون آمدن آنها از دخمه و حالا هرچه هست، عبدا... هم آنجاست، پشت در و معلوم نیست بعد از این،
«با اجازه» گفتنش، چه كار دارد می‌كند. باید باز هم می‌شنیدم تا بفهمم.
نگاه می‌كنم به جای خالی دست‌های نازلی روی میز و بیشتر می‌ترسم، از خسروخانی، از آدم‌های بیرون از این اتاق و حالا از عبدا... هم و دلم می‌زند، دلم مثل دل سگ می‌زند. فكر نمی‌كنم لازم باشد تغییری توی قرارمان ایجاد كنیم. دغدغه‌ای را كه قبلا از جهت باغ، همه ما داشتیم، مرتفع شده است،
عبدا... خان زحمت زیادی كشیدند البته كه یك محل مناسب تر پیدا كنند، چند تا را پیشنهاد كردند كه من گذاشتم به عهده خودتان. آن خانه توی شاه رضا بد نبود، ولی جمع بندی مان این بود كه موقعیتش ممكن است ما را ببرد زیر ذره بین. با وضعیت جدیدی كه اینجا پیدا كرده است و مزیت‌هایی كه دارد، بنده شخصا لزومی نمی‌بینم سراغ آنجا برویم. اینجا خاصیتش رفت و آمد خود من است و آشنایی تمام و كمالی كه به ساكنین محل دارم. اینجا به دلیل خانه باغ‌های بزرگی كه دارد، محله خلوتی است. ساكنین هم بیشتر از مسؤولان هستند و رفت و آمد ماشین‌ها و آدم‌هایی با وضعیت مشابه شما به هر تعداد و دفعات، اینجا طبیعی جلوه می‌كند. نه مغازه ای، نه مسجدی، نه بقال و چقالی داریم، نه آدمی كه جرأت كند تجسس كند به كار من؛ بنابراین طرح پیدا كردن مكان جدید برای امحای اجساد را منتفی اعلام می‌كنم.
راه می‌روم، هی راه می‌روم. چطور بریزم بیرون، چیزی را كه زیر پوستم جمع شده است؟ چطور نشتر بزنم به درد آبلمبویی كه زیر پوستم بو گرفته است؟ به همین زودی ول كنم و خلاص؟ بزنم خودم را به آن راه كه بله، رفتم دروغ گفت، نشد، گور پدرش؟ نشد كه بفهمم كی بوده‌ام. اصلا چرا باید بیایم اینجا؟ چرا باید اینجا دنبال خودم بگردم؟ چرا اینقدر از تو بدم آمده نازلی؟! چرا این همه وقت با تو حرف زدم؟ چرا مثل آن موقع‌ها دلم نمی‌خواهد جان بدهم، مثل آهو درون تو؟ چرا دلم نمی‌خواهد شیدای علیل تو باشم؟ چرا زنگ نزدم ریچموند؟
اگر زنگ بزنم، صدایم به تو دروغ نمی‌گوید. تو آن طرف دنیا هم كه باشی، می‌فهمی صدایم از تو خالی شده و لیز خورده‌ام از دست تو. می‌فهمی دیگر نمی‌خواهم بیفتم توی هوای تو. می‌فهمی كه دیگر نقاش علیل تو نیستم و نفست را نمی‌كشم. می‌فهمی نمی‌خواهم خرگوش تو باشم و نمی‌گذارم بمیرمت.
روایت این آدم، مثل روایت من،
اول شخص بود. من می‌دانم یك جایی، یك سوم شخصی وجود دارد؛ یك دانای كل نامحدودی كه می‌داند، همه چیز را می‌داند. چیزی را كه فقط او می‌داند، حقیقت است.
حتی اگر هیچ وقت هم روایت سوم‌شخصم را ندانم، حتی اگر هیچ‌وقت دانای كل‌ام را پیدا نكنم، باز می‌دانم حقیقتی وجود دارد ورای حقایقی كه من و اول شخص‌های دیگر می‌دانیم. فقط یك دانای كل نامحدود، پوست كندن یك نقاش را بلد است. فقط یك دانای‌كل می‌تواند مرا برای خودم روایت كند. می‌خواهم سرم را بلند كنم از روی بوم و بیرون خودم را تماشا كنم. از پیله تو كه بیرون بیایم، بال می‌زنم.
بله، بال می‌زنم. برمی‌دارم رنگ‌هایم را و بال می‌زنم. بال می‌زنم بالای سر تهران. می‌روم تهران، سه پایه و بومم را از باغ می‌برم به خیابان. هیچ دلم نمی‌خواهد گوستاو كلیمت تو باشم.
برمی‌گردم آنجا كه مردم دارند مشت می‌كوبند توی دهن گذشته‌شان. می‌خواهم بروم و یاد بگیرم كه چطور مشت بكوبم توی دهن گذشته‌ام. یاد بگیرم و نقاشی كنم كه چطور دخمه پای كاج‌های تهران هم نمی‌تواند جلوی عوض‌شدن را بگیرد. وقتی همه بخواهند چیزدیگری باشند، وقتی همه آن چیزی را كه بوده‌اند، نخواهند، كی می‌تواند جلویش را بگیرد؟ باید خودش بگذارد برود. می‌رود. شاه می‌رود نازلی و تو هیچ‌وقت، هیچ‌وقت نمی‌توانی برگردی و من به تو نمی‌اندیشم، نقاشی‌ات نمی‌كنم و علیل تو نمی‌شوم.
دیشب اما توی گلخانه بودم. كله‌ام را گذاشته بودم بین دو تا گلدان لب پریده خالی و از پشت یكی از شیشه‌های شكسته، مثل همین امشب، برای تو جاسوسی می‌كردم. از آنجا فقط می‌شد در بزرگ باغ را دید و جاده سنگفرش پشت تاریك عمارت دو طبقه شما را و البته پنجره‌های قدی و بزرگی اتاقت را. برای تماشا كردن، جای خوبی نبود. قرار نبود این خریتم ادامه پیدا كند و امشب هم اینجا باشم؛ اینجا توی لانه سگ. فكر می‌كردم فوقش چند‌نفر را می‌بینیم كه می‌آیند توی باغ و می‌روند توی خانه شما و با آقاجانت صفا می‌كنند.
من هم آهسته از گلخانه بیرون می‌آمدم و فردا تلفن می‌زدم ریچموند و همه‌چیز را برایت تعریف می‌كردم و خلاص. نمی‌دانستم چیزی كه می‌بینم، من دیوانه را امشب هم می‌كشاند اینجا و می‌چپم توی لانه سگ تا بهتر ببینم و بعد هم سر از اتاق تو در می‌آورم و توی آن اتاق چیز دیگری می‌شوم.
پیدا بود كه عبدا... تازه آمده است، یا بعد از چپیدن من توی اتاق نازلی وارد باغ شده است و رفته است توی دخمه، بل جسدی دیگر یا تنها، یا تازه رسیده است همزمان با بیرون آمدن آنها از دخمه و حالا هرچه هست، عبدا... هم آنجاست، پشت در و معلوم نیست بعد از این،
«با اجازه» گفتنش، چه كار دارد می‌كند. باید باز هم می‌شنیدم تا بفهمم.
نگاه می‌كنم به جای خالی دست‌های نازلی روی میز و بیشتر می‌ترسم، از خسروخانی، از آدم‌های بیرون از این اتاق و حالا از عبدا... هم و دلم می‌زند، دلم مثل دل سگ می‌زند. فكر نمی‌كنم لازم باشد تغییری توی قرارمان ایجاد كنیم. دغدغه‌ای را كه قبلا از جهت باغ، همه ما داشتیم، مرتفع شده است،
عبدا... خان زحمت زیادی كشیدند البته كه یك محل مناسب تر پیدا كنند، چند تا را پیشنهاد كردند كه من گذاشتم به عهده خودتان. آن خانه توی شاه رضا بد نبود، ولی جمع بندی مان این بود كه موقعیتش ممكن است ما را ببرد زیر ذره بین. با وضعیت جدیدی كه اینجا پیدا كرده است و مزیت‌هایی كه دارد، بنده شخصا لزومی نمی‌بینم سراغ آنجا برویم. اینجا خاصیتش رفت و آمد خود من است و آشنایی تمام و كمالی كه به ساكنین محل دارم. اینجا به دلیل خانه باغ‌های بزرگی كه دارد، محله خلوتی است. ساكنین هم بیشتر از مسؤولان هستند و رفت و آمد ماشین‌ها و آدم‌هایی با وضعیت مشابه شما به هر تعداد و دفعات، اینجا طبیعی جلوه می‌كند. نه مغازه ای، نه مسجدی، نه بقال و چقالی داریم، نه آدمی كه جرأت كند تجسس كند به كار من؛ بنابراین طرح پیدا كردن مكان جدید برای امحای اجساد را منتفی اعلام می‌كنم.
راه می‌روم، هی راه می‌روم. چطور بریزم بیرون، چیزی را كه زیر پوستم جمع شده است؟ چطور نشتر بزنم به درد آبلمبویی كه زیر پوستم بو گرفته است؟ به همین زودی ول كنم و خلاص؟ بزنم خودم را به آن راه كه بله، رفتم دروغ گفت، نشد، گور پدرش؟ نشد كه بفهمم كی بوده‌ام. اصلا چرا باید بیایم اینجا؟ چرا باید اینجا دنبال خودم بگردم؟ چرا اینقدر از تو بدم آمده نازلی؟! چرا این همه وقت با تو حرف زدم؟ چرا مثل آن موقع‌ها دلم نمی‌خواهد جان بدهم، مثل آهو درون تو؟ چرا دلم نمی‌خواهد شیدای علیل تو باشم؟ چرا زنگ نزدم ریچموند؟
اگر زنگ بزنم، صدایم به تو دروغ نمی‌گوید. تو آن طرف دنیا هم كه باشی، می‌فهمی صدایم از تو خالی شده و لیز خورده‌ام از دست تو. می‌فهمی دیگر نمی‌خواهم بیفتم توی هوای تو. می‌فهمی كه دیگر نقاش علیل تو نیستم و نفست را نمی‌كشم. می‌فهمی نمی‌خواهم خرگوش تو باشم و نمی‌گذارم بمیرمت.
روایت این آدم، مثل روایت من،
اول شخص بود. من می‌دانم یك جایی، یك سوم شخصی وجود دارد؛ یك دانای كل نامحدودی كه می‌داند، همه چیز را می‌داند. چیزی را كه فقط او می‌داند، حقیقت است.
حتی اگر هیچ وقت هم روایت سوم‌شخصم را ندانم، حتی اگر هیچ‌وقت دانای كل‌ام را پیدا نكنم، باز می‌دانم حقیقتی وجود دارد ورای حقایقی كه من و اول شخص‌های دیگر می‌دانیم. فقط یك دانای كل نامحدود، پوست كندن یك نقاش را بلد است. فقط یك دانای‌كل می‌تواند مرا برای خودم روایت كند. می‌خواهم سرم را بلند كنم از روی بوم و بیرون خودم را تماشا كنم. از پیله تو كه بیرون بیایم، بال می‌زنم.
بله، بال می‌زنم. برمی‌دارم رنگ‌هایم را و بال می‌زنم. بال می‌زنم بالای سر تهران. می‌روم تهران، سه پایه و بومم را از باغ می‌برم به خیابان. هیچ دلم نمی‌خواهد گوستاو كلیمت تو باشم.
برمی‌گردم آنجا كه مردم دارند مشت می‌كوبند توی دهن گذشته‌شان. می‌خواهم بروم و یاد بگیرم كه چطور مشت بكوبم توی دهن گذشته‌ام. یاد بگیرم و نقاشی كنم كه چطور دخمه پای كاج‌های تهران هم نمی‌تواند جلوی عوض‌شدن را بگیرد. وقتی همه بخواهند چیزدیگری باشند، وقتی همه آن چیزی را كه بوده‌اند، نخواهند، كی می‌تواند جلویش را بگیرد؟ باید خودش بگذارد برود. می‌رود. شاه می‌رود نازلی و تو هیچ‌وقت، هیچ‌وقت نمی‌توانی برگردی و من به تو نمی‌اندیشم، نقاشی‌ات نمی‌كنم و علیل تو نمی‌شوم.
