نگاهی به ویژه‌برنامه‌های سینمایی رسانه ملی در ایام جشنواره فیلم فجر
سینما به روایت سیما
جشنواره سینمایی فیلم فجر علاوه بر اهالی هنر هفتم و سینماگران، منتقدان و اصحاب رسانه، برای مردم عادی هم جذابیت دارد و به نوعی در طول ده شب برگزاری‌اش، بخش عمده‌ای از علاقه‌مندان به هنر تصویر را با خود همراه می‌كند. عده‌ای بلیت فیلم‌های مختلف را به دست می‌آورند یا در صف‌های طولانی سینماهای مردمی می‌ایستند و عده دیگر ترجیح می‌دهند از طریق رسانه‌های مختلف اخبار جشنواره را دنبال كنند و در جریان حال و هوایش قرار بگیرند. اینجاست كه وظیفه رسانه ملی سنگین‌تر می‌شود و به عنوان رسمی‌ترین رسانه كشور و از جمله حامیان فرهنگ و هنر، نقش برجسته پیدا می‌كند. برنامه‌سازان شبكه‌های مختلف می‌كوشند برنامه‌هایی ویژه را از سالن‌های نمایش فیلم‌ها روانه آنتن كنند و در انعكاس آن حس و حال بكوشند. جام‌جم در این گزارش از ویژه‌برنامه‌های سینمایی شبكه‌های مختلف و مختصاتشان می‌گوید.
دورهمی سینمایی هفتی‌ها
«هفت» اصلی‌ترین و شاخص‌ترین برنامه سینمایی این سال‌های رسانه ملی است. برنامه‌ای كه ابتدای كارش قرار بود یك نود سینمایی باشد و مسائل و مشكلات عالم سینما را شفاف‌سازی و دست‌اندركارانش را به چالش بكشد. برنامه‌ای كه فراز و فرودهای فراوانی را هم طی كرد و با توجه به چند مجری‌ای كه عوض كرد، در دوران حضور هر مجری مختصاتی دگرگونه پیدا كرد. شروع هفت با فریدون جیرانی بود و مختصات برنامه در آن دوره قوام پیدا كرد؛ بعدها محمود گبرلو رویكرد و نگاه برنامه را قدری محافظه‌كارانه و محتاطانه كرد و درعوض وقتی بهروز افخمی به جای گبرلو نشست، سعی كرد نگاه و نظر خودش را در برنامه بگنجاند و در این راه هفت با انتقادهایی هم همراه شد و شاید كمی افت پیدا كرد. البته در این میان، حضور كوتاه‌مدت رضا رشیدپور در طول ده شب برگزاری جشنواره فیلم فجر سال گذشته هم جای ذكر دارد؛ اجرایی كه با صراحت و كیفیتی بالاتر از دیگر دوره‌های برنامه همراه بود؛ اما این صراحت را خیلی از سینماگران برنتابیدندو رشیدپور هم تصمیم گرفت از خیر اجرای برنامه‌های سینمایی بگذرد.
حالا محمدحسین لطیفی، تازه‌ترین مجری این برنامه است و گرچه پیش از این در گفت‌وگو با جام‌جم گفته بود حضور منتقد ثابت در برنامه غلط است، در همراهی با منتقد ثابت و همیشگی هفت یعنی مسعود فراستی، از حضور مهمانان مختلف در هر شب از برنامه‌اش استفاده می‌كند. كارگردان مجموعه‌هایی چون سر دلبران، تنهایی لیلا و صاحبدلان روزگذشته در گفت‌وگویی با ایلنا با اشاره به رویكرد برنامه گفت: رویكرد ما خیلی ساده است. اگر كارگردان فیلم فرصت داشته باشد كه در برنامه ما حضور پیدا كند، من می‌توانم با او درباره فیلم گپ بزنم؛ ولی وقتی نیست، من فقط از فیلم خوب می‌گویم. اگر كارگردان باشد، با هم درباره فیلم تنها گپ می‌زنیم و نقد نمی‌كنیم. جای نقد فیلم‌ها در میز نقد برنامه است.
وی با اشاره به حضور فراستی در برنامه افزود: آقای فراستی و دیگر دوستان منتقد پذیرفتند كه تا قبل از این، برنامه نقد به صورت غلطی انجام می‌شد. از نظر من به طور كلی این‌كه در نقد جلوی دوربین زنده تلویزیون، فیلمساز را در یكسو قرار دهید و منتقد را در سوی دیگر، به جنجال كشیده شدن برنامه مشخص است. به همین دلیل این كار از نظر ما غلط است؛ چرا كه مردم هم در آن آموزشی نمی‌بینند و تنها ممكن است خدای نكرده در آن حرف نامربوطی بشنوند. لطیفی ادامه داد: به اعتقاد من میز نقد به این معناست كه یك منتقد مخالف و یك منتقد موافق فیلم دور میزی بنشینند و به نقد فیلم بپردازند، ولی فیلمساز در جمع آنها حضور ندارد. فیلمساز می‌تواند با منی كه با او هم‌حرفه هستم، بنشیند تا باهم صحبت كنیم. البته فیلمساز هر چیزی كه دلش بخواهد نیز می‌تواند در برنامه بگوید. سری جدید هفت ویژه جشنواره فیلم فجر هر شب ساعت 23 و 30 دقیقه به صورت زنده از استودیوی برنامه واقع در پردیس سینمایی ملت روانه آنتن می‌شود.
سینما در «سینماگرام»
شبكه چهار سیما ماموریت تولید و پخش برنامه‌هایی با رویكردهای علمی و فرهنگی را به عهده دارد و وقتی به ایام دهه فجر می‌رسیم، بسیاری از مخاطبانی كه نسبت به سینما نگاهی تخصصی‌تر دارند، دنبال كردن ویژه‌برنامه‌های سینمایی را از شبكه چهار ترجیح می‌دهند؛ چرا كه رویكرد بحث و نقد هم در این شبكه تخصصی‌تر است.
با این حال این شبكه تلویزیونی امسال برنامه‌ای ویژه این ایام تدارك ندیده است و فقط برنامه «سینماگرام» آن كه برنامه‌ای ویژه بررسی مسائل و موضوعات سینمای ایران است و پنجشنبه‌ها پخش می‌شود، ساختاری زنده و غیرتولیدی پیدا كرده است. در فصل جدید این برنامه شاهرخ دولكو، امیرحسن ندایی و فرزاد موتمن همچنان اجرای بخش‌های مختلف را بر عهده دارند و سیدامیر جاوید به عنوان مجری بخش مساله هفته سینما و همچنین خسرو نقیبی و سعید مستغاثی به عنوان منتقدان برنامه به سینماگرام اضافه شده‌اند.
میر محمدحسین رضوی، تهیه‌كننده سینماگرام به جام‌جم می‌گوید: سینماگرام در طول مدت برگزاری جشنواره روالش را تغییر نداده است و همچنان پخش هفتگی دارد. ما هر پنجشبه ساعت 23 روی آنتن می‌رویم و به موضوعات و بحث‌های خودمان می‌پردازیم؛ اما در این مدت با توجه به شروع جشنواره فیلم فجر، بخش كوتاهی را هم برای مرور فیلم‌های جشنواره و نقد و بررسی آن تشكیل داده‌ایم. در واقع ما در طول برگزاری جشنواره، فقط سه برنامه داریم و در هر برنامه هم یك فیلم را بررسی می‌كنیم.
رضوی می‌افزاید: برای مثال در هفته‌ای كه گذشت به عنوان فیلم خبرساز هفته، «دیدن این فیلم جرم است» را انتخاب كردیم كه برای اولین بار در این دوره از جشنواره روی پرده رفته و خبرسازی كرده و با حاشیه همراه بوده است. باید ببینیم این هفته چه فیلمی سر و صدا می‌كند و منتقدها بیشتر در موردش صحبت می‌كنند تا این هفته در برنامه به آن بپردازیم.
یك برنامه با 3 مجری
در همین شب‌هایی كه اجرای «هفت» به محمدحسین لطیفی واگذار شده، بهروز افخمی مجری سابق این برنامه سینمایی به شبكه پنج سیما رفته و در این شبكه، برنامه‌ای تازه را روی آنتن دارد. «نقد سینما» نام این برنامه جدید است كه پخش‌اش همزمان با شروع جشنواره فیلم فجر آغاز شده و از حضور سه مجری در برنامه استفاده می‌كند. در واقع علاوه بر افخمی، امید روحانی منتقد شناخته‌شده سینما و میلاد دخانچی، مجری جوان كشور هم او را همراهی می‌كنند. محمدرضا رضاپور، سردبیر نقد سینما به جام‌جم می‌گوید: روال و رویكرد ما در طول این چند شب پخش برنامه به‌خوبی مشخص شده است. ما به نقد فیلم‌ها می‌پردازیم و در عین احترام به نقد مرسوم كلاسیك كه در طول این سال‌ها در سینمای ایران وجود داشته و نماینده‌اش هم در برنامه دكتر امید روحانی است، می‌كوشیم دریچه جدیدی هم رو به صنعت سینما باز كنیم.
او می‌افزاید: در همه‌جای دنیا مرسوم است كه نقد سینما توسط چهره‌های آكادمیك هم صورت می‌گیرد؛ اما در ایران انگار هیچ‌كس جز سینمایی‌ها اجازه صحبت در موضوع سینما را ندارد. ما در این برنامه می‌كوشیم از حضور صاحب‌نظران حوزه علوم انسانی كه دكتر میلاد دخانچی نمایندگی‌شان می‌كند هم استفاده كنیم و در واقع حضور این افراد، فضایی از جنس سواد رسانه‌ای رقم بزنند. رضاپور با اشاره به انتخاب افخمی به عنوان مجری اصلی برنامه توضیح می‌دهد: افخمی به طور مشخص یك برند است و نوع نگاه مخصوص به خود را دارد. او فرزند جریانی است كه در سوره، تحت‌تاثیر شهید آوینی به وجود آمد و از جمله جوانان انقلابی است و اكثر آثار بعد از انقلابش هم شاخص بوده‌اند. طبیعی بود بین گزینه‌های مختلف، دوست داشته باشیم با ایشان همكاری كنیم. انتخاب ایشان وقتی اتفاق افتاد كه پرونده هفت، هم در ذهن ایشان و هم مدیران سیما بسته شده بود و بعد ایشان به نقد سینما آمدند و باهم مذاكره كردیم.
نقد سینما هر شب ساعت 30 دقیقه بامداد از شبكه پنج سیما مهمان خانه‌هاست و به گفته سردبیر آن، بعد از پایان جشنواره، روال پخش هفتگی ادامه خواهد داشت.
«هفت» اصلی‌ترین و شاخص‌ترین برنامه سینمایی این سال‌های رسانه ملی است. برنامه‌ای كه ابتدای كارش قرار بود یك نود سینمایی باشد و مسائل و مشكلات عالم سینما را شفاف‌سازی و دست‌اندركارانش را به چالش بكشد. برنامه‌ای كه فراز و فرودهای فراوانی را هم طی كرد و با توجه به چند مجری‌ای كه عوض كرد، در دوران حضور هر مجری مختصاتی دگرگونه پیدا كرد. شروع هفت با فریدون جیرانی بود و مختصات برنامه در آن دوره قوام پیدا كرد؛ بعدها محمود گبرلو رویكرد و نگاه برنامه را قدری محافظه‌كارانه و محتاطانه كرد و درعوض وقتی بهروز افخمی به جای گبرلو نشست، سعی كرد نگاه و نظر خودش را در برنامه بگنجاند و در این راه هفت با انتقادهایی هم همراه شد و شاید كمی افت پیدا كرد. البته در این میان، حضور كوتاه‌مدت رضا رشیدپور در طول ده شب برگزاری جشنواره فیلم فجر سال گذشته هم جای ذكر دارد؛ اجرایی كه با صراحت و كیفیتی بالاتر از دیگر دوره‌های برنامه همراه بود؛ اما این صراحت را خیلی از سینماگران برنتابیدندو رشیدپور هم تصمیم گرفت از خیر اجرای برنامه‌های سینمایی بگذرد.
حالا محمدحسین لطیفی، تازه‌ترین مجری این برنامه است و گرچه پیش از این در گفت‌وگو با جام‌جم گفته بود حضور منتقد ثابت در برنامه غلط است، در همراهی با منتقد ثابت و همیشگی هفت یعنی مسعود فراستی، از حضور مهمانان مختلف در هر شب از برنامه‌اش استفاده می‌كند. كارگردان مجموعه‌هایی چون سر دلبران، تنهایی لیلا و صاحبدلان روزگذشته در گفت‌وگویی با ایلنا با اشاره به رویكرد برنامه گفت: رویكرد ما خیلی ساده است. اگر كارگردان فیلم فرصت داشته باشد كه در برنامه ما حضور پیدا كند، من می‌توانم با او درباره فیلم گپ بزنم؛ ولی وقتی نیست، من فقط از فیلم خوب می‌گویم. اگر كارگردان باشد، با هم درباره فیلم تنها گپ می‌زنیم و نقد نمی‌كنیم. جای نقد فیلم‌ها در میز نقد برنامه است.
وی با اشاره به حضور فراستی در برنامه افزود: آقای فراستی و دیگر دوستان منتقد پذیرفتند كه تا قبل از این، برنامه نقد به صورت غلطی انجام می‌شد. از نظر من به طور كلی این‌كه در نقد جلوی دوربین زنده تلویزیون، فیلمساز را در یكسو قرار دهید و منتقد را در سوی دیگر، به جنجال كشیده شدن برنامه مشخص است. به همین دلیل این كار از نظر ما غلط است؛ چرا كه مردم هم در آن آموزشی نمی‌بینند و تنها ممكن است خدای نكرده در آن حرف نامربوطی بشنوند. لطیفی ادامه داد: به اعتقاد من میز نقد به این معناست كه یك منتقد مخالف و یك منتقد موافق فیلم دور میزی بنشینند و به نقد فیلم بپردازند، ولی فیلمساز در جمع آنها حضور ندارد. فیلمساز می‌تواند با منی كه با او هم‌حرفه هستم، بنشیند تا باهم صحبت كنیم. البته فیلمساز هر چیزی كه دلش بخواهد نیز می‌تواند در برنامه بگوید. سری جدید هفت ویژه جشنواره فیلم فجر هر شب ساعت 23 و 30 دقیقه به صورت زنده از استودیوی برنامه واقع در پردیس سینمایی ملت روانه آنتن می‌شود.
سینما در «سینماگرام»
شبكه چهار سیما ماموریت تولید و پخش برنامه‌هایی با رویكردهای علمی و فرهنگی را به عهده دارد و وقتی به ایام دهه فجر می‌رسیم، بسیاری از مخاطبانی كه نسبت به سینما نگاهی تخصصی‌تر دارند، دنبال كردن ویژه‌برنامه‌های سینمایی را از شبكه چهار ترجیح می‌دهند؛ چرا كه رویكرد بحث و نقد هم در این شبكه تخصصی‌تر است.
با این حال این شبكه تلویزیونی امسال برنامه‌ای ویژه این ایام تدارك ندیده است و فقط برنامه «سینماگرام» آن كه برنامه‌ای ویژه بررسی مسائل و موضوعات سینمای ایران است و پنجشنبه‌ها پخش می‌شود، ساختاری زنده و غیرتولیدی پیدا كرده است. در فصل جدید این برنامه شاهرخ دولكو، امیرحسن ندایی و فرزاد موتمن همچنان اجرای بخش‌های مختلف را بر عهده دارند و سیدامیر جاوید به عنوان مجری بخش مساله هفته سینما و همچنین خسرو نقیبی و سعید مستغاثی به عنوان منتقدان برنامه به سینماگرام اضافه شده‌اند.
میر محمدحسین رضوی، تهیه‌كننده سینماگرام به جام‌جم می‌گوید: سینماگرام در طول مدت برگزاری جشنواره روالش را تغییر نداده است و همچنان پخش هفتگی دارد. ما هر پنجشبه ساعت 23 روی آنتن می‌رویم و به موضوعات و بحث‌های خودمان می‌پردازیم؛ اما در این مدت با توجه به شروع جشنواره فیلم فجر، بخش كوتاهی را هم برای مرور فیلم‌های جشنواره و نقد و بررسی آن تشكیل داده‌ایم. در واقع ما در طول برگزاری جشنواره، فقط سه برنامه داریم و در هر برنامه هم یك فیلم را بررسی می‌كنیم.
رضوی می‌افزاید: برای مثال در هفته‌ای كه گذشت به عنوان فیلم خبرساز هفته، «دیدن این فیلم جرم است» را انتخاب كردیم كه برای اولین بار در این دوره از جشنواره روی پرده رفته و خبرسازی كرده و با حاشیه همراه بوده است. باید ببینیم این هفته چه فیلمی سر و صدا می‌كند و منتقدها بیشتر در موردش صحبت می‌كنند تا این هفته در برنامه به آن بپردازیم.
یك برنامه با 3 مجری
در همین شب‌هایی كه اجرای «هفت» به محمدحسین لطیفی واگذار شده، بهروز افخمی مجری سابق این برنامه سینمایی به شبكه پنج سیما رفته و در این شبكه، برنامه‌ای تازه را روی آنتن دارد. «نقد سینما» نام این برنامه جدید است كه پخش‌اش همزمان با شروع جشنواره فیلم فجر آغاز شده و از حضور سه مجری در برنامه استفاده می‌كند. در واقع علاوه بر افخمی، امید روحانی منتقد شناخته‌شده سینما و میلاد دخانچی، مجری جوان كشور هم او را همراهی می‌كنند. محمدرضا رضاپور، سردبیر نقد سینما به جام‌جم می‌گوید: روال و رویكرد ما در طول این چند شب پخش برنامه به‌خوبی مشخص شده است. ما به نقد فیلم‌ها می‌پردازیم و در عین احترام به نقد مرسوم كلاسیك كه در طول این سال‌ها در سینمای ایران وجود داشته و نماینده‌اش هم در برنامه دكتر امید روحانی است، می‌كوشیم دریچه جدیدی هم رو به صنعت سینما باز كنیم.
او می‌افزاید: در همه‌جای دنیا مرسوم است كه نقد سینما توسط چهره‌های آكادمیك هم صورت می‌گیرد؛ اما در ایران انگار هیچ‌كس جز سینمایی‌ها اجازه صحبت در موضوع سینما را ندارد. ما در این برنامه می‌كوشیم از حضور صاحب‌نظران حوزه علوم انسانی كه دكتر میلاد دخانچی نمایندگی‌شان می‌كند هم استفاده كنیم و در واقع حضور این افراد، فضایی از جنس سواد رسانه‌ای رقم بزنند. رضاپور با اشاره به انتخاب افخمی به عنوان مجری اصلی برنامه توضیح می‌دهد: افخمی به طور مشخص یك برند است و نوع نگاه مخصوص به خود را دارد. او فرزند جریانی است كه در سوره، تحت‌تاثیر شهید آوینی به وجود آمد و از جمله جوانان انقلابی است و اكثر آثار بعد از انقلابش هم شاخص بوده‌اند. طبیعی بود بین گزینه‌های مختلف، دوست داشته باشیم با ایشان همكاری كنیم. انتخاب ایشان وقتی اتفاق افتاد كه پرونده هفت، هم در ذهن ایشان و هم مدیران سیما بسته شده بود و بعد ایشان به نقد سینما آمدند و باهم مذاكره كردیم.
نقد سینما هر شب ساعت 30 دقیقه بامداد از شبكه پنج سیما مهمان خانه‌هاست و به گفته سردبیر آن، بعد از پایان جشنواره، روال پخش هفتگی ادامه خواهد داشت.
