سخنگوی شورای نگهبان در پاسخ به «جام‌جم»:
تحقق سیاست‌های کلی انتخابات در گرو تناسبی شدن است
طرح تناسبی شدن انتخابات که با تایید شورای نگهبان، دو بار از جانب هیات عالی نظارت مجمع تشخیص رد شد اما با اصرار نمایندگان از هیات عالی نظارت خارج شده و به صحن مجمع رفت. در واقع با اصرار نمایندگان مجلس شورای اسلامی برمصوبه قبلی خود در ماده ۵۳ طرح اصلاح قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی، مبنی بر برگزاری انتخابات مجلس به صورت تناسبی در تهران، این بند از طرح به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع شد.
حالا دیروز طحان نظیف در نشست خبری با خبرنگاران در پاسخ به سؤال خبرنگار جام‌جم درباره انتخابات تناسبی و رابطه آن با مشارکت در انتخابات و شکل تایید صلاحیت نامزدها در این حالت، گفت: در مصوبه تناسبی شدن انتخابات در تهران احکام متعددی وجود دارد که قانونگذار سعی کرده حالات مختلف را پیش‌بینی کند، بعضی از موارد هم کامل‌تر شده‌است. مبنا در این قانون همان احزابی هستند که از قانون احزاب مجوز دارند و فهرست‌ها هم گویا باید به تأیید وزارت کشور برسد که تأیید شکلی است. وی افزود: البته ما نظر و تاکیدی بر اجرای انتخابات تناسبی در تهران نداریم، هرچند از نظر شرع و قانون مورد تایید است. این مصوبه را بر مبنای تحقق سیاست‌های کلی انتخابات و احقاق حقوق مردم و داوطلبان می‌دانیم. سخنگوی شورای نگهبان تصریح کرد: به‌نظرم آنچه در کاهش مشارکت مردم مؤثر است، این که عده‌ای مردم را دلسرد و ناامید و نسبت به سلامت صندوق رأی و انتخابات دچار تردید کنند که در کاهش مشارکت تأثیر دارد. چهره‌های سیاسی اگر دلشان برای نظام، مردم و انتخابات می‌سوزد، دنبال مشارکت حداکثری و پرشور باشند. طحان‌نظیف در پاسخ به پرسش دیگری مبنی بر این‌که با ایرادات هیأت عالی مجمع درباره مصوبه اصلاح قانون انتخابات، بالاخره تکلیف انتخابات پیش‌رو چه خواهدشد، گفت: تمام ایرادات و ابهامات این مصوبه از منظر شورای نگهبان برطرف شده‌است اما هیات عالی مجمع نسبت به تناسبی شدن انتخابات تهران ابهاماتی داشت که با اصرار مجلس و هیات عالی این مصوبه به مجمع رفته، امیدواریم بعد از هفت سال شاهد اجرایی شدن بخشی از سیاست‌های کلی انتخابات باشیم و انتخابات پیش رو بر اساس این مصوبه برگزار شود.
انتخابات تناسبی دقیقا چیست؟
براساس مصوبه مجلس در طرح اصلاح موادی از قانون انتخابات مجلس، در حوزه انتخابیه تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس، هر داوطلب تأیید صلاحیت شده فقط می‌تواند به صورت منفرد یا به عنوان عضوی از یک فهرست در انتخابات شرکت کند. جزئیات نحوه عضویت نامزدها در فهرست‌ها، یک ماه قبل از زمان شروع تبلیغات توسط هیات اجرایی مرکزی تهیه و به‌روز می‌شود و ابلاغ آن برعهده وزیر کشور است. یکی از نکات برگزاری انتخابات تناسبی مجلس در حوزه تهران این است که نامزد انتخاباتی می‌تواند یا منفرد به رقابت بپردازد یا در یک فهرست حضور پیدا کند و مانند ادوار گذشته نمی‌تواند در چند فهرست حاضر باشد؛ چرا که قرار است سهم فهرست‌ها برای داشتن کرسی در مجلس محاسبه شود.
مثلا فرض کنیم الگوی نظام تناسبی انتخابات مجلس برای تهران، از سوی شورای نگهبان تایید و انتخابات اسفند امسال برای مجلس دوازدهم در این حوزه انتخابیه به این نحو برگزار شود؛ در این صورت، ستاد انتخابات برای اعلام نتیجه انتخابات تهران، ابتدا مجموع آرای صحیح نامزدهایی را که به صورت منفرد در این کارزار حضور داشتند، جمع و بر مجموع کل آرای صحیح تهران تقسیم می‌کند و نتیجه این معادله، سهم نامزدهای منفرد در بین 30 کرسی تهران را مشخص می‌کند. به عبارتی در این الگو هم انتخابات حداکثری دیده شده هم انتخابات تناسبی. فرض کنیم مجموع آرای صحیح در تهران 50 میلیون رای باشد و فهرست اول 20 میلیون، فهرست دوم 17 میلیون، فهرست سوم 10 میلیون و نامزدهای منفرد در مجموع سه میلیون رأی کسب کنند. در این مثال که نامزدهای منفرد جمعا سه میلیون رای کسب کرده‌اند، 1.8کرسی به نامزدهای منفرد اختصاص پیدا می‌کند. طبق تبصره بعدی این ماده الحاقی، توضیح داده شده در صورتی که نتیجه این معادله عددی اعشاری شود، این عدد به بزرگ‌ترین عدد صحیح بعد از خودش گِرد می‌شود. بنابراین دو کرسی به نامزدهای منفرد داده می‌شود در نتیجه دو نفری که بیشترین رای را در میان دیگر نامزدهای منفرد کسب کرده‌اند از حوزه انتخابیه تهران به مجلس راه پیدا می‌کنند. با این الگو هم رقابت در فهرست‌ها انجام می‌شود و هم نامزدهای یک فهرست برای کسب رای بیشتر تلاش می‌کنند تا شانس حضور در پارلمان را پیدا کنند. در واقع تناسبی شدن انتخابات تهران کمک می‌کند دیدگاه‌های مختلف در مجلس حضور داشته‌باشند و هر چه نظرات و سلایق فکری بیشتری در مجلس باشد، این امر به نفع کشور است و نتیجه رأی نمایندگان هم به واقعیت نزدیک‌تر خواهدبود. همچنین یکی از مزیت‌های قانون تناسبی شدن این است، که صداهای مختلف سیاسی در قالب احزاب مختلف مطرح شده و هر صدایی که توانست یک نسبتی از آرا را به دست آورد، به همان نسبت یک کرسی در مجلس داشته‌باشد. از این رو در این طرح به کاندیداهای مستقل هم فکر شده که چگونه سهم داشته باشند و در کل ایده این قانون می‌تواند سهمی عمده در افزایش مشارکت مردم در انتخابات داشته‌باشد.
مریم عاقلی - گروه سیاسیانتخابات تناسبی دقیقا چیست؟
براساس مصوبه مجلس در طرح اصلاح موادی از قانون انتخابات مجلس، در حوزه انتخابیه تهران، ری، شمیرانات، اسلامشهر و پردیس، هر داوطلب تأیید صلاحیت شده فقط می‌تواند به صورت منفرد یا به عنوان عضوی از یک فهرست در انتخابات شرکت کند. جزئیات نحوه عضویت نامزدها در فهرست‌ها، یک ماه قبل از زمان شروع تبلیغات توسط هیات اجرایی مرکزی تهیه و به‌روز می‌شود و ابلاغ آن برعهده وزیر کشور است. یکی از نکات برگزاری انتخابات تناسبی مجلس در حوزه تهران این است که نامزد انتخاباتی می‌تواند یا منفرد به رقابت بپردازد یا در یک فهرست حضور پیدا کند و مانند ادوار گذشته نمی‌تواند در چند فهرست حاضر باشد؛ چرا که قرار است سهم فهرست‌ها برای داشتن کرسی در مجلس محاسبه شود.
مثلا فرض کنیم الگوی نظام تناسبی انتخابات مجلس برای تهران، از سوی شورای نگهبان تایید و انتخابات اسفند امسال برای مجلس دوازدهم در این حوزه انتخابیه به این نحو برگزار شود؛ در این صورت، ستاد انتخابات برای اعلام نتیجه انتخابات تهران، ابتدا مجموع آرای صحیح نامزدهایی را که به صورت منفرد در این کارزار حضور داشتند، جمع و بر مجموع کل آرای صحیح تهران تقسیم می‌کند و نتیجه این معادله، سهم نامزدهای منفرد در بین 30 کرسی تهران را مشخص می‌کند. به عبارتی در این الگو هم انتخابات حداکثری دیده شده هم انتخابات تناسبی. فرض کنیم مجموع آرای صحیح در تهران 50 میلیون رای باشد و فهرست اول 20 میلیون، فهرست دوم 17 میلیون، فهرست سوم 10 میلیون و نامزدهای منفرد در مجموع سه میلیون رأی کسب کنند. در این مثال که نامزدهای منفرد جمعا سه میلیون رای کسب کرده‌اند، 1.8کرسی به نامزدهای منفرد اختصاص پیدا می‌کند. طبق تبصره بعدی این ماده الحاقی، توضیح داده شده در صورتی که نتیجه این معادله عددی اعشاری شود، این عدد به بزرگ‌ترین عدد صحیح بعد از خودش گِرد می‌شود. بنابراین دو کرسی به نامزدهای منفرد داده می‌شود در نتیجه دو نفری که بیشترین رای را در میان دیگر نامزدهای منفرد کسب کرده‌اند از حوزه انتخابیه تهران به مجلس راه پیدا می‌کنند. با این الگو هم رقابت در فهرست‌ها انجام می‌شود و هم نامزدهای یک فهرست برای کسب رای بیشتر تلاش می‌کنند تا شانس حضور در پارلمان را پیدا کنند. در واقع تناسبی شدن انتخابات تهران کمک می‌کند دیدگاه‌های مختلف در مجلس حضور داشته‌باشند و هر چه نظرات و سلایق فکری بیشتری در مجلس باشد، این امر به نفع کشور است و نتیجه رأی نمایندگان هم به واقعیت نزدیک‌تر خواهدبود. همچنین یکی از مزیت‌های قانون تناسبی شدن این است، که صداهای مختلف سیاسی در قالب احزاب مختلف مطرح شده و هر صدایی که توانست یک نسبتی از آرا را به دست آورد، به همان نسبت یک کرسی در مجلس داشته‌باشد. از این رو در این طرح به کاندیداهای مستقل هم فکر شده که چگونه سهم داشته باشند و در کل ایده این قانون می‌تواند سهمی عمده در افزایش مشارکت مردم در انتخابات داشته‌باشد.
