فلسفه شکل‌گیری این مفهوم را می‌توان با انقلاب صنعتی، پیشرفت‌های تکنولوژیکی و افزایش جمعیت شهرها و به تبع آن پاسخگو نبودن بافت‌های ناکارآمد شهری به نیاز شهروندان، مرتبط دانست؛ مفهومی که در آن اصولی نظیر نقش حمایتگر و تسهیل‌گر دولت، توجه به محوریت مدیریت شهری، رویکرد چند‌وجهی، رویکرد محله‌محور، رویکرد تقاضا‌محور، توجه به بستر فعالیت، مشارکت مردمی، تأکید بر توسعه درونی و پایدار، اولویت‌بندی محلات و همچنین توجه توأمان به پیشگیری و حل مسأله، حاکم است.
در میان بافت‌های فرسوده بافت‌های ارزشمند تاریخی هم وجود دارند که باید مورد توجه ویژه قرار گیرند. حریم بناهای میراثی باید حفظ شود اما واحدهای مسکونی که در بافت‌های تاریخی بوده و افرادی در آنها ساکن هستند، باید مقاوم‌سازی شوند. حوادث غیرمترقبه در بازسازی‌ها باید مورد توجه باشد. مثلا اصفهان سابقه زلزله کمی دارد اما تبریز و قزوین و سایر شهرها زلزله‌های مهیب را تجربه کرده‌اند و به‌راستی اگر زلزله رخ داد در بافت تاریخی چه اتفاقی می‌افتد؟ از این‌رو برای مقاوم‌سازی بناهای بافت تاریخی، بسته‌های تشویقی شهرسازانه نیاز است و باید توجه داشت که اگر سازه دارای چهارچوب باشد، فرونشست زمین کشته ندارد و سازه باید به‌گونه‌ای باشد که در صورت وقوع زلزله، فرصت فرار به ساکنان را بدهد.
بر‌اساس آمارها، استان اصفهان به تنهایی نزدیک به ۲۰درصد بافت تاریخی کشور را در دل خود جای داده است. در بافت تاریخی شهر اصفهان بر‌اساس آخرین سرشماری نفوس و مسکن، ۱۱هزار و ۱۵۰واحد بنای ناپایدار و در سراسر این استان ۴۷هزار واحد بنای ناپایدار وجود دارد.
وقتی بسته تشویقی ۱۹گانه مقاوم‌سازی بافت تاریخی ارائه شد، بر‌اساس آن سال گذشته در ستاد ملی بازآفرینی شهری مصوبه‌ای وجود داشت مبنی بر این‌که بانک مرکزی با همکاری سازمان برنامه و بودجه، وزارت میراث فرهنگی و دبیرخانه ستاد ملی و شرکت بازآفرینی شهری ظرف سه ماه تسهیلات مرمت و مقاوم‌سازی واحدهای مسکونی بافت‌های تاریخی را تهیه و به شورای پول و اعتبار ارائه کنند. این کار مورد موافقت قرار گرفته و به تصویب رسید. بر‌اساس این مصوبه معادل ۸۰ درصد تسهیلات نوسازی برای مرمت و مقاوم‌سازی بافت‌های تاریخی تعلق می‌گیرد و این در‌حالی است که پیش از این مصوبه سیستم بانکی کشور وامی برای مرمت و بازسازی بافت تاریخی نداشت. پیشنهاد دوم این‌که ودیعه اسکان موقت به ساکنان واحدهای مسکونی بافت‌های تاریخی پرداخت شود که آن هم مصوب شد و برای اسکان موقت این طرح، وام ودیعه مسکن در تهران ۱۰۰میلیون تومان، در شهر اصفهان ۷۰میلیون تومان و سایر کلانشهرها ۴۰میلیون تومان قرض‌الحسنه بدون سپرده‌گذاری با بازپرداخت پنج‌ساله تعیین گردید.
میزان تسهیلات مرمت و مقاوم‌سازی بنا در بافت تاریخی نیز در تهران ۳۶۰میلیون تومان، شهر اصفهان ۳۲۰میلیون تومان، سایر مراکز استان‌ها ۲۸۰میلیون تومان، در سایر شهرها ۲۴۰میلیون تومان و در روستاها ۲۰۰میلیون تومان به‌ازای هر واحد مسکونی در‌نظر گرفته شده که بازپرداخت آن نیز پنج ساله خواهد بود.
ارائه تسهیلات برای مرمت و مقاوم‌سازی بافت تاریخی می‌تواند گامی بزرگ در دولت سیزدهم باشد. مقاوم‌سازی بافت تاریخی نیاز به کار تخصصی و همکاری بیش از پیش وزارت میراث فرهنگی دارد زیرا باید شاخص‌ها و نمادهای بافت تاریخی و ساختار و هویت آنها حفظ شود اما معتقد هستیم سازه‌ها باید چهارچوب‌دار باشد که در صورت رخدادهایی چون زلزله، تلفات جانی نداشته باشد.