گرچه این افراد تنها 5درصد از جمعیت جهان را تشکیل می‌دهند اما 15درصد از فقیرترین مردم جهان را شامل می‌شوند. مردم بومی به 7000زبان مختلف صحبت می‌کنند و 5000فرهنگ متنوع را نمایندگی می‌کنند. به منظور افزایش آگاهی نسبت به نیازهای این گروه‌های جمعیتی، روز جهانی مردمان بومی هر ساله در نهم آگوست(18مرداد) گرامی داشته می‌شود. این روز به‌دنبال حمایت از حقوق این افراد و جلوگیری از به حاشیه رفتن آنهاست. مردم بومی وارثان فرهنگ‌ها و شیوه‌های گوناگون ارتباطات انسانی و محیط‌زیست هستند. آنها ویژگی‌های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی خود را در طول قرن‌ها در برابر اثرات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی استعمار، صنعتی‌شدن و اخیرا جهانی‌شدن حفظ کرده‌اند؛ ویژگی‌هایی که از جوامع مسلطی که در آن زندگی می‌کنند متمایز است. با وجود گوناگونی فرهنگی این قشر، مردم بومی در سراسر جهان مشکلات مشترکی در رابطه با حمایت از حقوق خود به‌عنوان مردمی متمایز دارند. مردم بومی سال‌هاست که دنبال به رسمیت شناختن هویت، شیوه زندگی و حق خود بر سرزمین‌های اجدادی و منابع طبیعی بوده‌اند. با این حال همواره در طول تاریخ، حقوق آنها نقض شده و هویت، اموال و حتی جان‌شان به تاراج رفته است. مردم بومی امروز، مسلما در میان محروم‌ترین و آسیب‌پذیرترین گروه‌های جمعیتی در جهان هستند. جامعه بین‌المللی با ایجاد یک روز جهانی برای این افراد سعی دارد که اقدامات ویژه‌ای برای حمایت از حقوق آنها و حفظ فرهنگ‌ها و شیوه زندگی متمایزشان انجام دهد.
     
نمایندگان تغییر و تعیین سرنوشت
نقض حقوق مردمان بومی جهان گاهی به‌دلیل بار تاریخی ناشی از پیشینه استعماری آنها و گاه به دلیل تضاد‌های مختلف با دنیای امروز که دائما در حال تغییر است، به یک مشکل اساسی و همیشگی تبدیل شده است. برای حل این مشکلات و تضادها مردم بومی حق دارند خود تصمیم بگیرند و تغییرات لازم جهت رفاه و سازگاری بیشتر با روزگار فعلی را به‌طور معنادار و متناسب با فرهنگ خود انجام دهند. در زمینه تقاضا برای تعیین سرنوشت، جوانان بومی به‌عنوان نمایندگان اصلی تغییر در خط مقدم برخی از مبرم‌ترین بحران‌های پیش روی بشریت امروزی کار می‌کنند. به‌عنوان مثال جوانان بومی در حال بهره‌برداری از فناوری‌های پیشرفته و توسعه مهارت‌های جدید برای ارائه راه‌حل‌ها و کمک به آینده‌ای پایدارتر و صلح‌آمیز برای مردم خویش و سیاره ما هستند. اما آینده آنها به تصمیماتی که امروز گرفته می‌شود نیز بستگی دارد. نمایندگی و مشارکت آنها در تلاش‌های جهانی برای کاهش تغییرات آب‌و‌هوایی، ایجاد صلح و همکاری دیجیتال برای اجرای مؤثر حقوق آنها به‌عنوان بومی بسیار مهم است. به همین دلیل سازمان ملل روز جهانی مردم بومی در سال 2023 را تحت عنوان «جوانان بومی نمایندگان تغییر برای تعیین سرنوشت خویش» برگزار می‌کند. نقش مؤثر جوانان در تصمیم‌گیری‌ها و تلاش‌های متعهدانه‌ آنها در دستیابی به عدالت برای مردم‌شان و ایجاد یک ارتباط بین نسلی که فرهنگ‌ها و سنت‌های آنها را زنده نگه می‌دارد، بسیار مهم است.

گردشگری شمشیر دو لبه
گردشگری می‌تواند راهی مؤثر در جهت شناساندن فرهنگ مردم بومی به جهان باشد و از طرفی دیگر با افزایش درآمد و فروش محصولات بومی به گردشگران به تحول اقتصادی و بهبود معیشت مردم بومی کمک شایانی کند اما این نظریه ویترین زیبایی بیش نیست. حضور گردشگران در جوامع بکر بومی می‌تواند اثرات مخرب و جبران‌ناپذیری به‌دنبال داشته باشد. هر چند که فعالان گردشگری طی چند دهه گذشته تلاش کردند تا با ابداع «گردشگری بومی»، تشکیل گروه‌های متخصص بوم‌گردی و خلق اصطلاحاتی چون گردشگری سبز و... از میزان اثرات منفی حضور گردشگران بکاهند اما آمارها نشان می‌دهند که هنوز باید پژوهش‌های بیشتر با مشورت گرفتن از مردم بومی و مشارکت دادن آنها در تصمیم‌گیری‌ها صورت گیرد. مخالفان توسعه گردشگری در مناطق بومی کم نیستند. این افراد حضور گردشگران در محیط‌های بکر بومی را با باغ‌‌وحش‌های انسانی که زمانی وجود داشتند و مایه سرگرمی مردم بودند و امروز به‌عنوان ننگ تاریخی از آنها نام برده می‌شود، مقایسه می‌کنند. آنها به نمونه‌هایی اشاره می‌کنند که می‌توانند بسیار تامل‌برانگیز باشند. به عنوان مثال گردشگرانی که با دیدن لباس مردم بومی، خوراک‌های‌شان یا برخی سنت‌های متفاوت و منحصر به فردشان با تمسخر و خندیدن به آنها غرور بومیان را جریحه‌دار کرده‌اند.برخی مخالفان پا را فراتر گذاشته و گردشگری بومی را شکل دیگری از امپریالیسم فرهنگی می‌دانند. موارد زیادی در طول تاریخ وجود دارد که ثابت شده گردشگری برای جوامع و به‌ویژه گروه‌های بومی فاجعه‌بار بوده و به درگیری، خشونت و حتی آوارگی منجر شده است.

آیسا اسدی - روزنامه‌نگار