کارکرد بازنمایی رنگین‌کمان اقوام در صداوسیما
بعد از پخش مجموعه «سوران» با قصه‌ای واقعی در دل کردستان، پیمان جبلی، رئیس سازمان صداوسیما خبر داد که یک سریال دیگر با محوریت قهرمانی از قوم کرد نیز در آینده پخش خواهد شد.
حسین سلطان‌محمدی، کارشناس رسانه و منتقد سینما و تلویزیون نظر خودش را در رابطه با بازنمایی اقوام در صداوسیما در اختیار «قاب کوچک» قرار داد که می‌خوانید.
رسانه‌ملی یعنی بازتاب همه ایران. ایران کشوری است که تشکیل شده از اقوام و طوایف گوناگون. درست است که در صداوسیما هر استانی شبکه مختص خودش را دارد اما وقتی درباره شبکه‌های سراسری صحبت می‌کنیم، یعنی این‌که باید تلاش شود تا همه اقوام در آنها دیده شوند. این کمک می‌کند تا مخاطب و همه مردم سهم خودشان را در تصویر رسانه‌ملی ببینند.
یکی از نکات مهم درباره راهپیمایی اربعین هم این است که ظاهرا یک آیین متعلق به شیعیان است اما می‌بینیم هموطنان اهل سنت کرد و آذری ما در برخی گذرگاه‌های مرزی، به پذیرایی از زائران مشغول هستند. یعنی اقوام ما هم رفتارهای محلی دارند و هم رفتارهای ملی. هم زیبایی‌های خاص خودشان را دارند و هم در طول تاریخ با مشکلاتی مثل گروهک‌های تروریستی مواجه شده‌اند.
صداوسیما باید به همه این جنبه‌ها بپردازد. طی سال‌های اخیر هم دیده‌ایم که این اتفاق درباره قوم کرد در تلویزیون رخ داده است. یعنی از یک طرف می‌بینیم که در سریال «نون خ» رفتارهای صمیمانه و بی‌کینه این قوم به نمایش درآمده و حتی در تیتراژ این مجموعه هم زیبایی‌های حیرت‌انگیز مناطق کردنشین ایران به تصویر کشیده‌شده و از طرفی هم در سوران بحث سیاسی و انقلابی کردستان به نمایش درآمده است.
همچنین می‌توان در سریال‌ها هم به موضوعاتی مثل کولبرها و مشکلات آنها در آن مناطق پرداخت و هم پیشرفت‌ها و اتفاقات مثبت را دید. همچنان که در بلوچستان نیز در کنار همه خلل‌ها و مشکلات اما طی چهاردهه اخیر، فعالیت‌های بزرگ عمرانی و رفاهی برای مردم انجام شده است که باید اینها در رسانه معرفی شود. یعنی نباید اجازه داد که جریان‌های ضدملی، تصویری یکجانبه از اقوام و اقلیم‌های ایران ارائه دهند.
سوران، یک نقطه عطف در بازنمایی قوم کرد و استان کردستان است. این سریال با نمایش مظلومیت مردم آن منطقه در مواجهه با گروهک‌های ضدانقلاب و تروریستی همچون کومله دیده شد و مخالف هیاهوی رسانه‌های بیگانه که سعی داشته‌اند کرد را به همین چند گروهک محدود کنند، عمل کرد و تصویر واقعی قوم کرد که بسیار خونگرم، اصیل و مهمان‌نواز هستند را نمایش داد.
از این رو باید مطالبه کرد تا هم تولید آثار مشابه درباره قوم کرد بیشتر شود و هم این‌که درباره سایر اقوام ایرانی نیز این‌گونه آثار تولید شود. این‌گونه نشان داده می‌شود که ایران چقدر رنگ‌های زیبا از اقوام دارد و کمک می‌کند تا بدانیم چطور این رنگین‌کمان، استوار باقی مانده است. آمیختن شبکه‌های سراسری با اقوام، به پربارترشدن ویترین رسانه‌ملی منجر می‌شود.
حسین سلطان‌محمدی - کارشناس رسانه و منتقد سینما و تلویزیون
رسانه‌ملی یعنی بازتاب همه ایران. ایران کشوری است که تشکیل شده از اقوام و طوایف گوناگون. درست است که در صداوسیما هر استانی شبکه مختص خودش را دارد اما وقتی درباره شبکه‌های سراسری صحبت می‌کنیم، یعنی این‌که باید تلاش شود تا همه اقوام در آنها دیده شوند. این کمک می‌کند تا مخاطب و همه مردم سهم خودشان را در تصویر رسانه‌ملی ببینند.
یکی از نکات مهم درباره راهپیمایی اربعین هم این است که ظاهرا یک آیین متعلق به شیعیان است اما می‌بینیم هموطنان اهل سنت کرد و آذری ما در برخی گذرگاه‌های مرزی، به پذیرایی از زائران مشغول هستند. یعنی اقوام ما هم رفتارهای محلی دارند و هم رفتارهای ملی. هم زیبایی‌های خاص خودشان را دارند و هم در طول تاریخ با مشکلاتی مثل گروهک‌های تروریستی مواجه شده‌اند.
صداوسیما باید به همه این جنبه‌ها بپردازد. طی سال‌های اخیر هم دیده‌ایم که این اتفاق درباره قوم کرد در تلویزیون رخ داده است. یعنی از یک طرف می‌بینیم که در سریال «نون خ» رفتارهای صمیمانه و بی‌کینه این قوم به نمایش درآمده و حتی در تیتراژ این مجموعه هم زیبایی‌های حیرت‌انگیز مناطق کردنشین ایران به تصویر کشیده‌شده و از طرفی هم در سوران بحث سیاسی و انقلابی کردستان به نمایش درآمده است.
همچنین می‌توان در سریال‌ها هم به موضوعاتی مثل کولبرها و مشکلات آنها در آن مناطق پرداخت و هم پیشرفت‌ها و اتفاقات مثبت را دید. همچنان که در بلوچستان نیز در کنار همه خلل‌ها و مشکلات اما طی چهاردهه اخیر، فعالیت‌های بزرگ عمرانی و رفاهی برای مردم انجام شده است که باید اینها در رسانه معرفی شود. یعنی نباید اجازه داد که جریان‌های ضدملی، تصویری یکجانبه از اقوام و اقلیم‌های ایران ارائه دهند.
سوران، یک نقطه عطف در بازنمایی قوم کرد و استان کردستان است. این سریال با نمایش مظلومیت مردم آن منطقه در مواجهه با گروهک‌های ضدانقلاب و تروریستی همچون کومله دیده شد و مخالف هیاهوی رسانه‌های بیگانه که سعی داشته‌اند کرد را به همین چند گروهک محدود کنند، عمل کرد و تصویر واقعی قوم کرد که بسیار خونگرم، اصیل و مهمان‌نواز هستند را نمایش داد.
از این رو باید مطالبه کرد تا هم تولید آثار مشابه درباره قوم کرد بیشتر شود و هم این‌که درباره سایر اقوام ایرانی نیز این‌گونه آثار تولید شود. این‌گونه نشان داده می‌شود که ایران چقدر رنگ‌های زیبا از اقوام دارد و کمک می‌کند تا بدانیم چطور این رنگین‌کمان، استوار باقی مانده است. آمیختن شبکه‌های سراسری با اقوام، به پربارترشدن ویترین رسانه‌ملی منجر می‌شود.
حسین سلطان‌محمدی - کارشناس رسانه و منتقد سینما و تلویزیون
ضمیمه ویژه نامه
