بیماری فوق حاد و كشنده شاربن

بیماری فوق حاد و كشنده شاربن


باكتری باسیلوس آنتراسیس عامل بیماری فوق حاد و كشنده شاربن بوده كه بین انسان و دام مشترک است. شاربن در اكثر كشورهای
توسعه یافته ریشه كن شده است، اما هنوز در آفریقا و آسیا قربانی می‌گیرد. طی اپیدمی شاربن در سال 1303 حدود یك میلیون راس گوسفند در ایران تلف شدند. اگرچه در ایران اكنون حدود 85 درصد جمعیت گوسفند و بز و 50 درصد گاوها تحت پوشش واكسیناسیون شاربن هستند، اما معضل قاچاق دام كنترل بیماری را مشكل كرده است. ابتلای انسانی در ایران قابل توجه است؛ به عنوان مثال بین سال‌های 1391 تا 1394 تعداد 117 نفر از ساكنان استان اصفهان مبتلا شدند.
  بیماری از طریق پوستی، تنفسی و گوارشی به انسان منتقل می‌شود. البته راه تزریقی در معتادان به هروئین نیز رخ می‌دهد كه موجب آبسه در محل تزریق و عفونت در خون می‌شود. حدود 95 درصد موارد ابتلای انسان به صورت پوستی بوده و از راه تماس مستقیم با دام آلوده رخ می‌دهد. در فرم پوستی موسوم به سیاه زخم، زخم‌های شدید سیاه رنگی در پوست به ویژه سر و گردن ایجاد می‌شود.  به‌ندرت فرم تنفسی در اثر استنشاق ذرات هوای آلوده به باكتری رخ می‌دهد و علائم آن نظیر سرفه، تب، گلو درد و ضعف است. فرم گوارشی نیز به‌ندرت در اثر مصرف گوشت نیم پخته دام آلوده رخ می‌دهد. علائم فرم گوارشی به دو شكل است؛ یكی علائم روده‌ای شامل اسهال، استفراغ و دل‌درد بوده و دیگری علائم حلقی شامل گلو درد و اختلال در بلع است. طی چند دهه اخیر شاربن گوارشی منجر به فوت 16 نفر از ساكنان استان‌های تهران، فارس، خوزستان، مازندران و كرمانشاه شده است. سیلاب و گل و لای خطر شاربن را افزایش داده و مناطق سیل زده باید با آهك و فرمالدئید ضدعفونی شوند. مرگ ناگهانی، نفخ لاشه و خونریزی از منافذ طبیعی بدن نظیر بینی، گوش و مقعد از علائم آلودگی حیوانات است. جابه‌جایی لاشه حیوانات آلوده باید با وسایل حفاظت فردی انجام گیرد.  سوزاندن لاشه یا دفن آن در گودالی به عمق دو متر و ضدعفونی با آهك ضروری است. برای دفن لاشه حیوانات تلف شده در سیلاب، بهتر است اكیپ‌های دامپزشكی را با شماره تلفن 1512 مطلع كنید.