مروری بر چند برنامه نوستالژیك
با بیش از نیم قرن تجربه
رادیو به عنوان قدیمیترین رسانه ارتباطجمعی غیرنوشتاری، در كشورمان به مرز 80 سالگی رسیده است. هشت دهه فعالیت مداوم و مستمر این رسانه صمیمی و همراه كه همیشه با صرف كمترین هزینه و بدون نیاز به امكانات فنی آنچنانی در دسترس مخاطبانش بوده، انبوهی از خاطرات ریز و درشت نوستالژیك را در ذهن نسلهای متمادی شنوندگان آن به یادگار گذاشته كه در این فرصت به چند عنوان از این برنامههای خاطرهانگیز نگاه مختصری داشتهایم.
تقویم تاریخ ( رادیو ایران/ 1346 تا كنون)
بدون هیچ شك و تردیدی «تقویم تاریخ» قدیمیترین برنامه نوستالژیك رادیوست. برنامهای كه از آغاز تولیدش، 52 سال میگذرد و گرچه طی این بازه زمانی طولانی، دو تعطیلی 9 و چهار ساله را هم تجربه كرده، ولی با پشت سر گذاشتن فراز و فرودها ادامه یافته و همچنان در كنداكتور قدیمیترین شبكه رادیویی كشور زمان ده دقیقهای
6 و 30 دقیقه تا 6 و 40 دقیقه بامداد را به خود اختصاص داده است. آهنگ تیتراژ هراسآور (ولی دوستداشتنی) برنامه كه مابین آیتمها پخش میشود و بخشی از یك موسیقی بیكلام اروپایی به حساب میآید در كنار تن صدا و لحن نوستالژیك مجریانش (عبدا... فجری و حسین توصیفیان) عناصر شاخص و ثابت برنامه را تشكیل میدهند. تقویم تاریخ كه نام زندهیاد منصور والامقام نیز در میان تهیهكنندگان نسلهای متعدد آن به چشم میخورد، زادروز و سالروز درگذشت شخصیتهای مختلف تاریخی، هنری، سیاسی، ورزشی و... همراه رخدادهای مهم حوزههای متفاوت را مطابق تقویمهای مختلف شمسی، قمری و میلادی تحتپوشش خود قرار میدهد؛ برنامهای مفید و مختصر كه به شكلی موجز ولی پُربار، شنونده سحرخیز رادیو را در جریان اهمیت روزی كه در حال آغاز كردن آن است قرار میدهد.
راه شب (رادیو ایران / 1353 تاكنون)
یكی دیگر از خاطرهانگیزترین برنامههای رادیو كه به لحاظ سابقه بعد از تقویم تاریخ قرار میگیرد؛ برنامهای كه همانگونه كه از عنوانش پیداست در ساعات پایانی شب (و در واقع ساعات ابتدایی بامداد روز بعد) كه سكوت و آرامش دوستداشتنی شب مستولی شده، با محتوایی متنوع، جذاب و شنیدنی كه با اتمسفر شب تناسب دارد همراه و همگام شنوندگان شب زندهدار رادیو بوده و هست. برنامهای كه با هر بار گوش كردنش سیلی از خاطرات دلنشین كه صداهای دلنشینتری آنها را برایمان خلق كردهاند به ذهن متبادر میشوند از زندهیادان منوچهر نوذری، حمید مصدق و حمید عاملی گرفته تا محمد صالح علاء، داوود حیدری، علیرضا جاویدنیا، شمسی فضلاللهی، ژاله صادقیان و... و البته بزرگانی نظیر زندهیاد عبدالحسین اسكندری، سعید توكل و احمد شیشهگران كه در پشت صحنه كار ایفای نقش میكردند.
صبح جمعه با شما
( رادیو ایران/ دهه 50 تاكنون)
بعید است كسی در جایگاه برنامه «صبح جمعه با شما» به عنوان یكی از پرشنوندهترین برنامههای كل تاریخ 80 ساله رادیو تردید داشته باشد.
در سالهای دشوار دفاع مقدس كه اضطراب و تلخی ناشی از جنگ و حملات ناجوانمردانه دشمن به شهرهای مهینمان، شادی و امید مردم را كمرنگتر كرده بود، یكی از مهمترین روزنههای امید و دریچههای رو به زندگی مردم همین برنامه شاد و مفرح بود. برنامهای با محوریت شادی و سرگرمی و در عین حال طنز انتقادی در حوزههای مختلف اجتماعی - اقتصادی و... كه در میان بنیانگذارانش دو نام آشنای صادق عبداللهی و احمد شیشهگران هم دیده میشود.
در طول چهاردهه و اندی عمر آن طیف گستردهای از بازیگران رادیویی و گویندكان به نام حرفه دوبلاژ با آن همكاری داشتهاند از زندهیاد منوچهر نوذری و دو نقش معروفش یعنی آقای ملون و آقای دست و دلباز گرفته تا زندهیادان عزتا... مقبلی، حسین عرفانی و بزرگانی نظیر شهلا ناظریان، مینو غزنوی، شهروز ملكآرایی و... كه در این برنامه نقشآفرینیهای خاطرهانگیزی از خود به جای گذاشتهاند.
(رادیو ایران/ 1369 تاكنون )
«شب بخیر كوچولو» گرچه قدمت چهار پنج دههای نداشته و شروع تولیدش به پیش از پیروزی انقلاب برنمیگردد، اما آنقدرها هم كم سن و سال نیست و برای درصد قابلتوجهی از متولدین نیمههای دهه 60 به این سو یك خاطره جذاب از دوران كودكی به حساب میآید. آهنگ تیتراژ برنامه هم حكایت جالبی دارد، آهنگی براساس سرودهای از استاد مصطفی رحماندوست كه تحت تاثیر جان باختن كودكی در جریان زلزله مهیب رودبار در سال 1369 برای تمام كودكان ایرانزمین سروده و به زیبایی اجرا شده تا دریچهای باشد برای ورود به یك دنیای قشنگ كودكانه. برنامهای كه معصومه ذباح فقید، اولین بار برای كودكان تدارك دید و آنچنان با صدای مهربان استاد مریم نشیبا عجین شد كه تصور اجرای آن توسط هر گوینده دیگری، محال به نظر میرسد. بسیاری از كودكان دیروز و امروز سرزمینمان با قصههای رنگارنگ این برنامه به خواب رفته و خاطرات خوبی از آن در ذهن دارند.
كافه رادیو ( رادیو جوان/ دهه 70 تاكنون)
برنامهای كه عنوان آن با نام گوینده و مجری فقید رادیو زندهیاد مهران دوستی پیوند خورده است. زندهیاد دوستی كه در خرداد 94 بر اثر عارضه قلبی چشم از جهان فروبست چندین و چند سال مجری ثابت این برنامه بود و بیتردید همان اندازه كه محتوای دلنشین برنامه در معرفی آثار و مشاهیر حوزه فرهنگ و ادب و ترویج فرهنگ كتاب و كتابخوانی در موفقیت «كافه كتاب» موثر بوده به همان اندازه نیز صدا و اجرای بینظیر مهران دوستی در توفیق و شنیده شدن آن نقش داشته است. این میزان اقبال و موفقیت برای برنامهای كه در طول هفته تنها 40 دقیقه پخش عصرگاهی داشته باشد بیش از هر مولفهای به كاربلدی و مهارت عوامل برنامه و در رأسشان گوینده از دست رفته آن بازمیگردد كه پس از درگذشتش، پخش برنامه تنها و تنها به خواست بینندگان بیشمار آن از سراسر كشور ادامه پیدا كرد.
بدون هیچ شك و تردیدی «تقویم تاریخ» قدیمیترین برنامه نوستالژیك رادیوست. برنامهای كه از آغاز تولیدش، 52 سال میگذرد و گرچه طی این بازه زمانی طولانی، دو تعطیلی 9 و چهار ساله را هم تجربه كرده، ولی با پشت سر گذاشتن فراز و فرودها ادامه یافته و همچنان در كنداكتور قدیمیترین شبكه رادیویی كشور زمان ده دقیقهای
6 و 30 دقیقه تا 6 و 40 دقیقه بامداد را به خود اختصاص داده است. آهنگ تیتراژ هراسآور (ولی دوستداشتنی) برنامه كه مابین آیتمها پخش میشود و بخشی از یك موسیقی بیكلام اروپایی به حساب میآید در كنار تن صدا و لحن نوستالژیك مجریانش (عبدا... فجری و حسین توصیفیان) عناصر شاخص و ثابت برنامه را تشكیل میدهند. تقویم تاریخ كه نام زندهیاد منصور والامقام نیز در میان تهیهكنندگان نسلهای متعدد آن به چشم میخورد، زادروز و سالروز درگذشت شخصیتهای مختلف تاریخی، هنری، سیاسی، ورزشی و... همراه رخدادهای مهم حوزههای متفاوت را مطابق تقویمهای مختلف شمسی، قمری و میلادی تحتپوشش خود قرار میدهد؛ برنامهای مفید و مختصر كه به شكلی موجز ولی پُربار، شنونده سحرخیز رادیو را در جریان اهمیت روزی كه در حال آغاز كردن آن است قرار میدهد.
راه شب (رادیو ایران / 1353 تاكنون)
یكی دیگر از خاطرهانگیزترین برنامههای رادیو كه به لحاظ سابقه بعد از تقویم تاریخ قرار میگیرد؛ برنامهای كه همانگونه كه از عنوانش پیداست در ساعات پایانی شب (و در واقع ساعات ابتدایی بامداد روز بعد) كه سكوت و آرامش دوستداشتنی شب مستولی شده، با محتوایی متنوع، جذاب و شنیدنی كه با اتمسفر شب تناسب دارد همراه و همگام شنوندگان شب زندهدار رادیو بوده و هست. برنامهای كه با هر بار گوش كردنش سیلی از خاطرات دلنشین كه صداهای دلنشینتری آنها را برایمان خلق كردهاند به ذهن متبادر میشوند از زندهیادان منوچهر نوذری، حمید مصدق و حمید عاملی گرفته تا محمد صالح علاء، داوود حیدری، علیرضا جاویدنیا، شمسی فضلاللهی، ژاله صادقیان و... و البته بزرگانی نظیر زندهیاد عبدالحسین اسكندری، سعید توكل و احمد شیشهگران كه در پشت صحنه كار ایفای نقش میكردند.
صبح جمعه با شما
( رادیو ایران/ دهه 50 تاكنون)
بعید است كسی در جایگاه برنامه «صبح جمعه با شما» به عنوان یكی از پرشنوندهترین برنامههای كل تاریخ 80 ساله رادیو تردید داشته باشد.
در سالهای دشوار دفاع مقدس كه اضطراب و تلخی ناشی از جنگ و حملات ناجوانمردانه دشمن به شهرهای مهینمان، شادی و امید مردم را كمرنگتر كرده بود، یكی از مهمترین روزنههای امید و دریچههای رو به زندگی مردم همین برنامه شاد و مفرح بود. برنامهای با محوریت شادی و سرگرمی و در عین حال طنز انتقادی در حوزههای مختلف اجتماعی - اقتصادی و... كه در میان بنیانگذارانش دو نام آشنای صادق عبداللهی و احمد شیشهگران هم دیده میشود.
در طول چهاردهه و اندی عمر آن طیف گستردهای از بازیگران رادیویی و گویندكان به نام حرفه دوبلاژ با آن همكاری داشتهاند از زندهیاد منوچهر نوذری و دو نقش معروفش یعنی آقای ملون و آقای دست و دلباز گرفته تا زندهیادان عزتا... مقبلی، حسین عرفانی و بزرگانی نظیر شهلا ناظریان، مینو غزنوی، شهروز ملكآرایی و... كه در این برنامه نقشآفرینیهای خاطرهانگیزی از خود به جای گذاشتهاند.
(رادیو ایران/ 1369 تاكنون )
«شب بخیر كوچولو» گرچه قدمت چهار پنج دههای نداشته و شروع تولیدش به پیش از پیروزی انقلاب برنمیگردد، اما آنقدرها هم كم سن و سال نیست و برای درصد قابلتوجهی از متولدین نیمههای دهه 60 به این سو یك خاطره جذاب از دوران كودكی به حساب میآید. آهنگ تیتراژ برنامه هم حكایت جالبی دارد، آهنگی براساس سرودهای از استاد مصطفی رحماندوست كه تحت تاثیر جان باختن كودكی در جریان زلزله مهیب رودبار در سال 1369 برای تمام كودكان ایرانزمین سروده و به زیبایی اجرا شده تا دریچهای باشد برای ورود به یك دنیای قشنگ كودكانه. برنامهای كه معصومه ذباح فقید، اولین بار برای كودكان تدارك دید و آنچنان با صدای مهربان استاد مریم نشیبا عجین شد كه تصور اجرای آن توسط هر گوینده دیگری، محال به نظر میرسد. بسیاری از كودكان دیروز و امروز سرزمینمان با قصههای رنگارنگ این برنامه به خواب رفته و خاطرات خوبی از آن در ذهن دارند.
كافه رادیو ( رادیو جوان/ دهه 70 تاكنون)
برنامهای كه عنوان آن با نام گوینده و مجری فقید رادیو زندهیاد مهران دوستی پیوند خورده است. زندهیاد دوستی كه در خرداد 94 بر اثر عارضه قلبی چشم از جهان فروبست چندین و چند سال مجری ثابت این برنامه بود و بیتردید همان اندازه كه محتوای دلنشین برنامه در معرفی آثار و مشاهیر حوزه فرهنگ و ادب و ترویج فرهنگ كتاب و كتابخوانی در موفقیت «كافه كتاب» موثر بوده به همان اندازه نیز صدا و اجرای بینظیر مهران دوستی در توفیق و شنیده شدن آن نقش داشته است. این میزان اقبال و موفقیت برای برنامهای كه در طول هفته تنها 40 دقیقه پخش عصرگاهی داشته باشد بیش از هر مولفهای به كاربلدی و مهارت عوامل برنامه و در رأسشان گوینده از دست رفته آن بازمیگردد كه پس از درگذشتش، پخش برنامه تنها و تنها به خواست بینندگان بیشمار آن از سراسر كشور ادامه پیدا كرد.




