«ه» یا «کسره»، مسأله این است!

«ه» یا «کسره»، مسأله این است!

مجموعه‌ای بود به نام ممیزی! به زبان طنز به ایرادهای عجیب و بنی‌اسرائیلی ممیزی‌های فرهنگی در حوزه شعر و ترانه می‌پرداخت. یکی از به یادماندنی‌ترین قسمت‌های این مجموعه، بررسی ترانه «هر بار این درو محکم نبند نرو» اثر ماکان‌بند بود. انگار این قسمت را ساخته بودند برای خالی کردن همه حرص‌های‌مان از ترانه‌های سخیف تخدیری که فقط به درد پخش در ماشین، مهمانی و پارتی می‌خورد تا دوبس دوبسی به موقعیت اضافه کند.

جناب ممیز تقریبا همه آن 15دقیقه را صرف این می‌کند تا اشکالات ویرایشی، ادبی و وزنی شعر را به یکی از خواننده‌ها حالی کند. وقتی همه اشکالات تمام می‌شود، تازه به محتوا و مفهوم شعر می‌رسد که در عملی متهورانه آن را کلا پاره می‌کند. بگذریم. خبری از شورای نگهبان آمد، مبنی بر این که یکی از لوایح 70ماده‌ای مجلس را با 232 ایراد به مجلس برگردانده است. بخشی از این ایرادها مربوط به ابهام موارد مطرح شده یا مغایرت با قانون اساسی بوده است. تا اینجا حرفی نیست اما آنچه مثل علامت خطری در جلوی چشمانم جلو و عقب می‌شد 116مورد ایراد شکلی و ویرایشی بود. به عبارت دیگر، نصف ایرادهای وارده شورای نگهبان شامل غلط‌های تایپی، املایی و ادبی نویسندگان لایحه است. یعنی در هر ماده این لایحه، حداقل یک غلط ویرایشی و شکلی را قرمز کرده‌اند! 
به این فکر می‌کنم که نماینده‌های نویسنده این لایحه چه کسانی بوده‌اند؟ سطح تحصیلات‌شان چقدر است؟ دیگر حداقل لیسانس را که دارند. قطعا فوق لیسانس و دکترا هم بین‌شان هست. همان عنوان‌هایی که موقع تبلیغات برای کسب رأی با درشت‌ترین اندازه خط بالای بنرها و پوسترهای‌شان می‌زنند. آیا بین این همه تحصیلکرده‌ به مجلس راه یافته یک نفر نبوده که بلد باشد یک متن ساده به زبان فارسی بنویسد؟ آیا بعد از نوشتن فرصت نداشته‌اند حداقل یک دور بازخوانی کنند؟ 
آن روزی که همه دل‌سوختگان زبان و ادبیات فارسی داد می‌زدند با گسترش شبکه‌های اجتماعی و افزایش تبادل پیام‌های متنی معلوم شده چقدر سواد نوشتاری ما ضعیف است، همه خندیدند. از صغیر و کبیر گفتند حالا این همه مشکل در این مملکت روی زمین مانده، شما مشکل‌تان این است که «ه‌»کسره رعایت نشده یا به جای «ذ» نوشته‌اند«ز». از همان روز اگر نسبت به درست‌نویسی و مهارت نوشتن دانش‌آموزان و حتی دانشجوها در همه سطوح توجه می‌شد، الان نگران بی‌سوادی در حد نماینده مجلس نبودیم. زمان کمی هم نیست. اگر از سال‌های رواج فیسبوک و وایبر هم حساب کنیم، 15سال است که ما با این معضل فرهنگی مهم و بزرگ روبه‌رو هستیم و هیچ متولی فرهنگی مربوطی برای حل این موضوع تلاشی نمی‌کند. 
به غیر ازاقدامات شخصی و خصوصی که ناشی از غیرت خود گویش‌وران زبان مظلوم فارسی بوده، می‌توان همه را محکوم کرد، بدون هیچ‌گونه خط‌کشی سیاسی و جناحی و فرهنگی. چه آن مسئول و چه آن جوان دهه هشتادی هرکدام به نوبه خود مقصر هستند. بی‌خیالی مسئولان فرهنگی نباید مجوزی باشد برای بی‌تفاوتی معلمان و حتی والدین. همه باید به این باور برسیم که حفظ همه ارکان زبان فارسی چه ظاهر و چه باطن آن پیوند مستقیم با حفظ عرق و علاقه همه ایرانی‌ها به وطن‌شان دارد. این زبان پل ارتباطی ما با گذشته، تاریخ و فرهنگ‌مان است. اگر قطع شود، بازسازی آن اگر محال نباشد، یکی از سخت‌ترین کارهاست. پس تا زمانی که هنوز فرصت هست با چند آجر درستش کرد، آستین‌ها را بالا بزنیم.
با آن نماینده‌های بی‌سواد چه کار کنیم؟ کاش در کنارهمه بررسی‌ها موقع رأی دادن به سوادشان هم می‌شد توجه کرد.

عطیه عیار | نویسنده و مترجم