«جامجم» از بحران کمآبی در کشور گزارش میدهد
بحران مدیریت خشکسالی
پایان پاییز و آغاز زمستان امسال چنان بود که نهفقط بارشها همچون سالهای گذشته به چشم نمیخورد، بلکه وضعیت آبوهوایی کشور نیز چندان شباهتی با سالهای گذشته نداشت. به همین سبب نظر کارشناسان این حوزه و مدیران آبی کشور بیش از پیش به این مسأله جلب شد. این در حالی بود که طی برآوردهای انجام شده، 70درصد دشتهای کشور در محدوده بحرانی قرار گرفته و چالشهای جدی را رقم زده است. در این گزارش قصد داریم به ابربحران کمآبی در کشور بپردازیم.
آمارها نشان میدهد که ایران وارد چهارمین سال خشکسالی شده وازآغازسالجاری تاکنون فقط 36میلیمتر بارندگی را تجربه کرده است. همچنین بررسی وضعیت بارندگی در سالهای گذشته خبر ازکاهش میزان بارندگی در کشور میدهد تا حدی که میانگین بارشهای بلندمدت 2.63میلیمتر و اختلاف بارش میان سال جاری با میانگین، حدود 2.42درصد است. این همان وضعیتی است که کارشناسان هواشناسی و زیستبوم کشور از آن بهعنوان فاجعه یاد میکنند.
ابربحرانی به نام خشکسالی
یکی ازابربحرانهایی که طی سالهای گذشته گریبانگیرکشور بوده وآن را با چالشهای گستردهای مواجه کرده، نابودی دشتها و منابع آبی زیرزمینی است. البته وجود اقلیم خشک و برخی بیمبالاتیها در مصرف آب بهخصوص بخش خانگی، صنعت و کشاورزی نیز عواملی بوده که به این بحران ضریب دادهاند. با این حال و بهرغم هشدارهای برخی کارشناسان این حوزه در سالهای گذشته، تاثیری بر روند مدیریتی مسئولان وقت و طریقه مصرف مردم رخ نداد و این بحران را به ابربحرانی در حوزه آب تبدیل کرد.روند این بحران طوری بوده که اکنون بسیاری از دریاچهها، رودها و نهرها از باتلاق گاوخونی تا دریاچه ارومیه به خشکی رسیده و فقط اقرار به نداشتن آب، باقی مانده است.
تاثیر بارش روزهای اخیر
وضعیت بارشی کشور با وجود بارشهایی که درروزهای اخیراتفاق افتاد، همچنان نامطلوب ارزیابی میشود و همین موضوع سبب شده روند آب ورودی به سدهای کشور ازهفته گذشته همچنان منفیباشد. برایناساس آمار تازهای که مرکز اطلاعات و دادههای آب کشور منتشر کرده، میزان خروجی آب برای مصارف نیز همچنان صعودی است. این موضوع در حالی است که امسال و ازابتدای مهرماه پنجمیلیارد و۶۶۰ میلیون مترمکعب آب وارد سدهای کشور شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته رشد منفی ۶ درصدی را به ثبت رساندهاست.
افزایش خروجی آب سدها
همچنین در همین مدت، میزان آب خروجی از سدها برای مصارف مختلف از رشد ۲۱درصدی برخوردار بوده که به معنای بروز ناترازی در آب ورودی و خروجی واحتمال افزایش مشکلات آبی است. برهمین اساس امسال و از ابتدای مهرماه، هفت میلیارد و ۲۳۰میلیون مترمکعب آب از سدها برای مصارف مختلف خارج شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۱درصد رشد داشته است.حجم آب موجود در سدهای کشور از ابتدای سال آبی جاری تا۲۳دی، ۲۰میلیارد و۱۳۰میلیون مترمکعب شده است. سال گذشته و درهمین بازه زمانی حجم آب موجود در سدها ۱۹میلیارد و ۱۸۰میلیون مترمکعب بوده که رشد 5درصدی دارد. در عین حال ۵۹درصد حجم سدهای کشور خالی است.
خشکی، تمام جهان را فراخوانده است
یکی از موضوعاتی که در مقالهها ونظر کارشناسان این حوزه به چشممیخورد، وضعیت کمآبی و کمبارشی در سراسر جهان است. درواقع این موضوع نشان میدهد وضعیت فعلی ایران در سایر کشورها نیز مشاهده شده و آنها نیز درگیر این مسائل هستند. البته ایران به دلیل اقلیم خشکی که دارد، بیشتر از سایرکشورها درگیر مسأله خشکسالی است.طبق گزارشهای جهانی، سال2023 یکی از خشکترین سالهای تاریخ جهان بوده است. گرمای زمین طی سالهای اخیر افزایش داشته و در برخی مناطق نیز یک تا 1.5درجه رشد داشته است. اینموضوع حتی یخچالهای طبیعی در جهان را نیز با مشکل مواجه کرده و چهبسا در برخی مناطق همچون عربستان، بارش برف دوامی نداشته و به سرعت آب میشوند. در پی این موضوع آب ناشی از برفها جذب زمین نشده و به تبع آن، منابع زیرزمینی غنی نخواهندشد.
مسکنهای موقت و راهکارهای عملیاتی
طی سالهای گذشته بسیاری از کارشناسان حوزه آب و آمایش سرزمین، راهکارهایی را برای بازچرخانی آب و بهرهگیری از امکانات اقلیمی همچون نمکزدایی از آب دریاها و انتقال آنها به مناطق کمبرخوردار کشور مطرح کردهاند. این راهکارها مدنظر قرار گرفت و اقداماتی در راستای آنها نیز انجام شد اما به حدی نبودکه در زمان کمبارشی وخشکسالی پاسخگوی نیاز آبی کشور باشد. البته همانطور که گفته شد، گرمای سراسری درکشورمان نمود بیشتری داشته و بیمبالاتی در مصرف و همچنین برداشتهای بیرویه از آبخوانها، دریاچهها، رودها ومنابع آبی زیرزمینی نیزبه این مسأله ضریب داده و چالشهای جدی را برای کشور به وجود آورده است.اکنون نیز اگر این وضعیت ادامهدار باشد و مسئولان ذیربط اهتمامی به آن نداشته باشند، با توجه به خالی شدن بیش از70درصد سدهای کشور و کمبارشیهای فعلی، وضعیت آبی کشور بیش از پیش با چالش مواجه خواهد بود. بر همین اساس مدیران آبی کشور باید به راهکارهای عملیاتی کوتاهمدت روی آورده و از اقدامات نمایشی خودداری کنند.
ابربحرانی به نام خشکسالی
یکی ازابربحرانهایی که طی سالهای گذشته گریبانگیرکشور بوده وآن را با چالشهای گستردهای مواجه کرده، نابودی دشتها و منابع آبی زیرزمینی است. البته وجود اقلیم خشک و برخی بیمبالاتیها در مصرف آب بهخصوص بخش خانگی، صنعت و کشاورزی نیز عواملی بوده که به این بحران ضریب دادهاند. با این حال و بهرغم هشدارهای برخی کارشناسان این حوزه در سالهای گذشته، تاثیری بر روند مدیریتی مسئولان وقت و طریقه مصرف مردم رخ نداد و این بحران را به ابربحرانی در حوزه آب تبدیل کرد.روند این بحران طوری بوده که اکنون بسیاری از دریاچهها، رودها و نهرها از باتلاق گاوخونی تا دریاچه ارومیه به خشکی رسیده و فقط اقرار به نداشتن آب، باقی مانده است.
تاثیر بارش روزهای اخیر
وضعیت بارشی کشور با وجود بارشهایی که درروزهای اخیراتفاق افتاد، همچنان نامطلوب ارزیابی میشود و همین موضوع سبب شده روند آب ورودی به سدهای کشور ازهفته گذشته همچنان منفیباشد. برایناساس آمار تازهای که مرکز اطلاعات و دادههای آب کشور منتشر کرده، میزان خروجی آب برای مصارف نیز همچنان صعودی است. این موضوع در حالی است که امسال و ازابتدای مهرماه پنجمیلیارد و۶۶۰ میلیون مترمکعب آب وارد سدهای کشور شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته رشد منفی ۶ درصدی را به ثبت رساندهاست.
افزایش خروجی آب سدها
همچنین در همین مدت، میزان آب خروجی از سدها برای مصارف مختلف از رشد ۲۱درصدی برخوردار بوده که به معنای بروز ناترازی در آب ورودی و خروجی واحتمال افزایش مشکلات آبی است. برهمین اساس امسال و از ابتدای مهرماه، هفت میلیارد و ۲۳۰میلیون مترمکعب آب از سدها برای مصارف مختلف خارج شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۱درصد رشد داشته است.حجم آب موجود در سدهای کشور از ابتدای سال آبی جاری تا۲۳دی، ۲۰میلیارد و۱۳۰میلیون مترمکعب شده است. سال گذشته و درهمین بازه زمانی حجم آب موجود در سدها ۱۹میلیارد و ۱۸۰میلیون مترمکعب بوده که رشد 5درصدی دارد. در عین حال ۵۹درصد حجم سدهای کشور خالی است.
خشکی، تمام جهان را فراخوانده است
یکی از موضوعاتی که در مقالهها ونظر کارشناسان این حوزه به چشممیخورد، وضعیت کمآبی و کمبارشی در سراسر جهان است. درواقع این موضوع نشان میدهد وضعیت فعلی ایران در سایر کشورها نیز مشاهده شده و آنها نیز درگیر این مسائل هستند. البته ایران به دلیل اقلیم خشکی که دارد، بیشتر از سایرکشورها درگیر مسأله خشکسالی است.طبق گزارشهای جهانی، سال2023 یکی از خشکترین سالهای تاریخ جهان بوده است. گرمای زمین طی سالهای اخیر افزایش داشته و در برخی مناطق نیز یک تا 1.5درجه رشد داشته است. اینموضوع حتی یخچالهای طبیعی در جهان را نیز با مشکل مواجه کرده و چهبسا در برخی مناطق همچون عربستان، بارش برف دوامی نداشته و به سرعت آب میشوند. در پی این موضوع آب ناشی از برفها جذب زمین نشده و به تبع آن، منابع زیرزمینی غنی نخواهندشد.
مسکنهای موقت و راهکارهای عملیاتی
طی سالهای گذشته بسیاری از کارشناسان حوزه آب و آمایش سرزمین، راهکارهایی را برای بازچرخانی آب و بهرهگیری از امکانات اقلیمی همچون نمکزدایی از آب دریاها و انتقال آنها به مناطق کمبرخوردار کشور مطرح کردهاند. این راهکارها مدنظر قرار گرفت و اقداماتی در راستای آنها نیز انجام شد اما به حدی نبودکه در زمان کمبارشی وخشکسالی پاسخگوی نیاز آبی کشور باشد. البته همانطور که گفته شد، گرمای سراسری درکشورمان نمود بیشتری داشته و بیمبالاتی در مصرف و همچنین برداشتهای بیرویه از آبخوانها، دریاچهها، رودها ومنابع آبی زیرزمینی نیزبه این مسأله ضریب داده و چالشهای جدی را برای کشور به وجود آورده است.اکنون نیز اگر این وضعیت ادامهدار باشد و مسئولان ذیربط اهتمامی به آن نداشته باشند، با توجه به خالی شدن بیش از70درصد سدهای کشور و کمبارشیهای فعلی، وضعیت آبی کشور بیش از پیش با چالش مواجه خواهد بود. بر همین اساس مدیران آبی کشور باید به راهکارهای عملیاتی کوتاهمدت روی آورده و از اقدامات نمایشی خودداری کنند.




