زمانی که صحبت از اشتغال به میان می‌آید، جمعیت فعال مدنظر است که سن آنها حداقل 15سال است که براساس آمارها این افراد در اقتصاد کشور فعال بوده‌‌اند. در این باره گزارشی تهیه کرده‌ایم که جزئیات آن در ادامه آمده است.نتایج طرح آمارگیری نیروی‌کار بهار ۱۴۰۳ازسوی مرکز آمار ایران منتشر شد.بررسی نرخ بیکاری افراد ۱۵ساله و بیشتر نشان می‌دهد که7.7درصد از جمعیت فعال (شاغل و بیکار)، بیکار بوده‌اند. بررسی روند تغییرات نرخ بیکاری حاکی از آن است که این شاخص، نسبت به فصل مشابه در سال قبل (بهار۱۴۰۲)، 0.5درصد کاهش یافته است.دربهارسالجاری،به میزان 41.2درصدجمعیت ۱۵ساله و بیش‌تر ازنظر اقتصادی فعال بوده‌اند، به این معنا که در گروه شاغلان یا بیکاران قرار گرفته‌اند. البته نرخ مشارکت اقتصادی حاکی از آن است که این نرخ نسبت به فصل مشابه در سال قبل (بهار ۱۴۰۲) تغییر نیافته است.جمعیت شاغلین ۱۵ساله و بیشتر در این فصل ۲۴میلیون و ۷۴۶ هزار نفر بوده که نسبت به فصل مشابه سال قبل ۴۴۰ هزار نفر افزایش داشته است. همچنین جمعیت غیرفعال از نظر اقتصادی (اعم از افراد محصل، خانه‌دار، دارای درآمد بدون کار مانند بازنشستگان و …) ۳۸میلیون و ۲۲۸هزارنفر بوده که نسبت به فصل مشابه سال قبل ۴۳۱ هزار نفر افزایش داشته است. بررسی اشتغال در بخش‌های عمده اقتصادی نشان می‌دهدکه دربهار۱۴۰۳، بخش خدمات با 52.4درصد بیشترین سهم اشتغال را به خود اختصاص داده است. در مراتب بعدی بخش‌های صنعت با 33 درصد و کشاورزی با 14.5درصد قرار دارد.نرخ بیکاری جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله حاکی از آن است که 20 درصد از فعالان این گروه سنی در بهار ۱۴۰۳ بیکار بوده‌اند. بررسی تغییرات فصلی نرخ بیکاری این افراد نشان می‌دهد، این نرخ نسبت به فصل مشابه در سال قبل (بهار ۱۴۰۲) 6/1 درصد کاهش یافته است.بررسی نرخ بیکاری گروه سنی ۱۸ تا ۳۵ ساله نیز نشان می‌دهد که در بهار ۱۴۰۳، 15درصد از جمعیت فعال این گروه سنی بیکار بوده‌اند. این در حالی است که تغییرات فصلی نرخ بیکاری این افراد نشان می‌دهد این نرخ نسبت به بهار ۱۴۰۲، به میزان 0.5درصد کاهش یافته است.بررسی سهم جمعیت دارای اشتغال ناقص جمعیت ۱۵ ساله و بیشتر نشان می‌دهد که در بهار ۱۴۰۳، 7.9درصد جمعیت شاغل، به دلایل اقتصادی (فصل غیرکاری،رکود کاری، پیدا نکردن کار با ساعت بیشتر و…) کمتر از ۴۴ساعت درهفته کار کرده و آماده برای انجام کار اضافی بوده‌اند. این در حالی است که 38.5درصد از شاغلان ۱۵ ساله و بیشتر، بیش از۴۹ساعت در هفته کار کرده‌اند.
 
جزئیات اشتغال در بخش‌های مختلف
سهم شاغلان بخش کشاورزی و بخش صنعت در بهار ۱۴۰۳ نسبت به فصل مشابه سال قبل به ترتیب 1 و 0.1درصد کاهش و سهم شاغلان بخش خدمات 1.1درصد افزایش داشته است. بررسی نرخ بیکاری جمعیت 15ساله و بیشتر نشان می‌دهد که 7.7درصد از جمعیت فعال، بیکار بوده‌اند. تعداد افراد شاغل در بهار1403 در بخش کشاورزی حدود 3 میلیون و 595 هزار و 370 نفر و تعداد افراد شاغل در بخش صنعت حدود 8 میلیون و 173هزارو126نفر و تعداد افراد شاغل در بخش خدمات نیز حدود 12میلیون و 961 هزار و 250 نفر بوده است.
 
نرخ بیکاری تک‌رقمی
در مجموع در بین ۳۱ استان کشور، نرخ بیکاری در ۲۴ استان تک‌رقمی و هفت استان دورقمی است. کمترین نرخ بیکاری متعلق به استان‌های زنجان 4.9درصد، مرکزی 5.8درصد، گیلان 6.1درصد، ایلام 6.8درصد، بوشهر 6.9درصد، آذربایجان غربی 6.7 درصد، سمنان 6.7درصد، فارس 6.9درصد، کهگیلویه و بویر احمد 6.9درصد و یزد 7.2درصد است. بیشترین نرخ بیکاری هم متعلق به استان‌های سیستان و بلوچستان 12.5درصد، لرستان 12.4درصد، هرمزگان 12.1درصد، چهارمحال و بختیاری 11.9 درصد، خوزستان 11.2درصد، کردستان 10.4درصد و در کرمانشاه 10.2درصد است. البته استان‌هایی که بالاترین نرخ بیکاری را دارا هستند، در بهار امسال در مقایسه با بهار سال گذشته، کاهش محسوسی در نرخ بیکاری داشته‌اند. به عنوان مثال نرخ بیکاری در استان هرمزگان از 15.3درصد به 12.1درصد، استان کرمانشاه از 15.4درصد به 10.2درصد و استان خوزستان از 14.1 درصد به 11.2درصد کاهش یافته است.

توجه به اقتصاد فناوری
حمید حاج‌اسماعیلی کارشناس بازار کار می‌گوید: دولت چهاردهم باید سیاست‌های اشتغالی خود را به صورت مدون تهیه کند و تمرکز خود را بر اشتغال خالص بگذارد. بحث آمایش سرزمینی و همچنین ایجاد اشتغال در روستاها می‌تواند از مهاجرت این مناطق به شهرها بکاهد و نرخ اشتغال کشور را افزایش دهد. وی افزود: نکته‌ مهمی که دولت چهاردهم باید در نظر بگیرد ثبات و امنیت شغلی است که رشد تولید و صادرات و همچنین رفع تحریم‌ها می‌تواند این مسیر را آسان‌تر کند. حاجی‌اسماعیلی معتقد است، توجه به اقتصاد فناوری و همچنین بهره‌گیری از سکوهای اینترنتی می‌تواند افرادی که تاکنون شاغل  نبوده اند واردبازار کار کند. در این زمینه زیرساخت‌هایی نیاز است که دولت چهاردهم باید به آن توجه کند. اکنون در اغلب کشورها فعالیت‌های اقتصادی در این حوزه قرار گرفته است.