چند خط برای روایت «سور سوریه» به قلم محمد قائمخانی
کاویدن تاریخ سوریه
کتاب «سور سوریه» یک سفرنامه تحلیلی و پژوهشگرانه از سفر چند تن از اهالی فرهنگ (که انگار همگی شهرستان ادبی هستند)، به سوریه است. متاسفانه ما کتابهایی مانند سور سوریه درباره سوریه خیلی کم داریم. بعد از حدود یک دهه حضور فعال و نزدیک ایران در سوریه، ما به تعداد انگشتان یک دست هم کتاب درجه یک و تبیینی درباره ماجرای سوریه و حضور ما در آنجا نداریم.
وقتی اسم تبیین میآید، لزوما نباید فکرمان به سمت کتابهای خاص کَت وکلفت وپیچیده برود.کتاب تبیینی میتواند مثل همین سور سوریه باشد؛ در قالب یک سفرنامه، جذاب، دلنشین، تحلیلی، برخواسته ازفکر ومسأله، با یک نثر ادبی تمیز.آقای محمد قائمخانی، در سفرنامهاش فقط به ذکر کجا رفتیم و چه کردیم و چه دیدیم و چه خوردیم و چه گفتیم نپرداخته. یک سفرنامه خوب، گرچه اینها هم هست اما «فقط» اینها نیست. او در سفرنامهاش تاریخ سوریه را کاویده، آداب و سنن مردم را بررسی کرده، دلایلی که فکر میکند زمینهساز جنگ سوریه بوده را برشمرده، از تفاوت زندگی مردم قبل از جنگ و ورود داعش و پس از آن گفته، ابنیه تاریخی سوریه مانند قلعه حلب و مسجد اموی را از لحاظ ظاهری، تاریخی و رویدادی بررسی کرده و خلاصه یک سفرنامه تحلیلی و در عین حال جذاب ارائه داده. کتاب در یکسوم ابتدایی بسیار سرحال و خواندنی است اما در یکسوم میانی کتاب دچار یک رخوت نسبی میشود. ذکر جزئیات بهدردنخور و غیرلازم از بعضی درگیریهای جنگ، بدون نقشههای جغرافیایی، آن هم در چندین صفحه پشت سر هم، خواننده را خسته میکند.سور سوریه یک کمبود اساسی دارد و آن غیبت عکسهای مرتبط با متن سفرنامه است. این مورد گرچه ساده به نظر میرسد اما هنگام مطالعه کتاب، کمبود آن خیلی احساس میشود. نویسنده هنر خیلی خوبی در توصیف مکانهایی که دیده دارد. او مشاهداتش را خیلی ادبی، تاریخی و هنری بیان میکند و همین هم باعث میشود خواننده خیلی بیشتر دلش بخواهد عکسهای مرتبط با آن توصیفات را ببیند. جالب اینکه خود نویسنده در قسمتهای مختلف کتاب درباره عکاسی ازهمان مکانها سخن گفته است اما برخلاف تمام کتابهای سفرنامه، نه در خلال کتاب و نه در انتها، حتی یک عکس از سفر وجود ندارد. ناشر محترم میتواند درچاپهای بعدی کتاب، عکسهای مرتبط با متن از دوربین خود نویسنده را اضافه کند.فارغ از این نکات، سور سوریه یک سفرنامه جذاب پژوهشگرانه است که هم علاقهمندان به مسأله سوریه و هم علاقهمندان به خود ژانر سفرنامه قطعا از مطالعه آن پشیمان نخواهند شد. این کتاب را نشر بینالملل چاپ کرده است.




