حمایت از تولیدات کشاورزی در حد حرف!

حمایت از تولیدات کشاورزی در حد حرف!

در ایران به دلیل تفاوت‌های زمانی و مکانی در سیستم توزیع و بازاررسانی مواد غذایی و تغییر در عرضه و تقاضا در اعیاد و مراسم مذهبی،آمار دقیقی از ضایعات و تلفات مواد غذایی وجود ندارد.

هر چند برخی معتقدند به دلیل افزایش قیمت غذا و تورم مواد غذایی و آشامیدنی میزان ضایعات در این بخش کاهش یافته اما هنوز هم هدررفت محصولات کشاورزی از زمان کاشت تا رسیدن به سفره مردم بسیار بالاست.با این‌که رقم وآمار هدررفت تولیدات کشاورزی در اعداد مختلف متغیر است، اما جدیدترین برآورد‌ها در مورد میزان ضایعات محصولات در ایران نشان می‌دهد، بیش از ۵۰درصد آن قبل ازرسیدن به دست مصرف کننده از بین می‌رود. البته همین نبود آمار دقیق نیز خود سندی بر آشفته و بی سروسامان بودن این حوزه است.نتایج یک پژوهش در رابطه با موادغذایی و میزان هدر رفت آن نشان می‌دهد، عواملی همچون عدم آگاهی کشاورزان، نبود الگوی کشت مناسب، استفاده از کود‌ها و سموم شیمیایی نامناسب، نگهداری و انبار غیر اصولی محصولات کشاورزی، فرسایش ماشین آلات و ادوات کشاورزی و بی‌توجهی دولت به همراهی با کشاورزان و خرید تضمینی محصولات از مهم ترین دلایل تبدیل محصولات کشاورزی به ضایعات است. طبق داده‌های سازمان خواربار و کشاورزی سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۱، اگرچه دور ریز غذا در جهان کاهشی است؛ اما هنوز سالانه ۵۴۰ میلیون تن غذا توسط خانوار‌ها در جهان تبدیل به ضایعات می‌شود. در واقع ۶۰ درصد محصولات غذایی در مقیاس جهانی ضایع می‌شود. طبق برآورد‌های انجام شده، سالانه ۱۷ تا ۲۵ درصد غذای جهان معادل حدود ۹۰۰میلیون تن هدررفته وبه مرحله عدم امکان مصرف می‌رسد.البته برخی گزارش‌ها هم نشان می‌دهد، میانگین ضایعات و تلفات مواد غذایی در طول سال در کل کشورها مجموعا ثلث غذای دنیاست.با توجه به آمار‌های بالای هدر رفت مواد غذایی در ایران و کل دنیا و اهمیت این موضوع در تأمین غذای مورد نیاز جوامع، سرمایه‌گذاری‌هایی برای کاهش هدر رفت در مراحل مختلف کشاورزی انجام شده است که یکی از موفق‌ترین روش‌ها بهره‌گیری از سیستم‌های ایجاد زنجیره هوشمند در کشاورزی است. از جمله راهکار‌های دیگر ارائه شده می‌توان به اصلاح ژنتیکی و افزایش ماندگاری محصولات، مکانیزاسیون، حمل‌و‌نقل تخصصی محصولات کشاورزی، ارتقای توان فرآوری، بسته‌بندی صحیح، توزیع هوشمند محصولات و روش‌های فرهنگ‌سازی خانگی اشاره کرد که همه این روش‌ها از طریق اجرای «زنجیره هوشمند» تحت لقای این سیستم قرار می‌گیرد. براساس آمار فائو، حجم بالای ضایعات محصولات کشاورزی آن‌قدر اهمیت دارد که هیچ کشوری نسبت به آن بی‌تفاوت نیست چرا که کنترل این امر در کاهش هزینه‌های تولید، افزایش درآمد کشاورزان و رغبت به سرمایه‌گذاری در این بخش تاثیر بسزایی دارد. متاسفانه در ایران زنجیره‌های ارزش در حوزه کشاورزی در مرحله پس از تولید به هم پیوسته نیست. پس از مرحله برداشت هم سیستم حمل و نقل مناسبی برای توزیع و انتقال آن به سردخانه و انبارها وجود ندارد که درنهایت همین امردرکنارسایرعوامل، افزایش ضایعات محصولات کشاورزی را در این بخش تشدید می‌کند. با توجه به نبود تجهیز سردخانه و انبار در مراکز تولید، ضعف در بسته بندی، کمبود مراکز فرآوری و صنایع تبدیلی مناسب در قطب‌های تولید، فزونی فساد پذیری محصول در این بخش را رقم زده است.

رضا نقیلو | کارشناس کشاورزی