گزارشی از شرایط بد شهرستان جوشقانقالی و کوههای کرکس
کرکس در حال موت
«اینجا جوشقان قالی، بهشتی در دامان كركس كوه استوار، منطقهای بكر و سخاوتمند كه با جور آدمی در حال تخریب است.» این یكی از جملههایی است كه گروهی از جوانان جوشقانی، یكی از شهرهای كاشان؛ شهر قالی، گل و گلاب نوشته و در شبكههای اجتماعی منتشر كرده. شهری كه به دلیل داشتن منابع بسیار در دل كوههایش سالهاست مورد بهرهبرداری بیرویه قرار گرفته به طوری كه دیگر محیطزیست این منطقه از كشور را در معرض خطر قرار داده. آلودگی هوا، گرد و غبار، از بین رفتن چشمانداز شهری، نابودی مراتع دامی، كوچ اجباری حیوانات، از بین رفتن رشته كوه كركس، افزایش میزان نخالهها، خطر بروز سیل و... از جمله اتفاقاتی است كه دست به دست هم داده تا دیگر این منطقه ییلاقی خوش آب و هوا زیباییاش را به فراموشی بسپارد. برای همین است كه این روزها تعدادی از جوانان جوشقانی كه نگران محیطزیست و منابع باارزش شهرشان هستند، پویشهایی راه انداختهاند تا به این وسیله صدای خود را به گوش مسؤولان برسانند. پویش مردمی «جوانان عدالتخواه شهر جوشقان قالی» با هشتكهای «حفظ زیباییهای طبیعت»، «حفاظت محیطزیست»، «كركس را دریابید»، «صیانت از طبیعت بكر جوشقان»، «كاوش باید برود» و... این روزها در فضاهای مجازی در حال چرخیدن است تا از این طریق جلوی استخراجهای بیرویه از این طبیعت زیبا گرفته شود. مهدی گلشن، جوان 28 سالهای است كه با تلاش دیگر جوانان جوشقانی سعی دارند این پویش را به جریان بیندازند تا از این طریق بتوانند از میزان چنین خرابیهایی كه به محیطزیست شهرشان وارد شده كم كنند.
آزاده باقری
او به این نكته اشاره میكند از زمانی كه بحث خصوصیسازی به میان آمد، برداشت بیرویه سنگ از این معادن بیشتر شده كه این اتفاق باعث تخریب بخش زیادی از محیطزیستشان هم شده است: طبیعت زیبای جوشقان وجهه تاریخی دارد؛ اما برداشتهای بیرویه باعث شده تا مردم از وجود گرد و غبار نتوانند نفس بكشند و دیگر خبری از آب و هوای خوش در این منطقه كه طی سالها گردشگران بسیاری را جذب میكرد،
نیست.
گلشن با انتقاد از اقدام اخیری كه صورت گرفته شده ادامه میدهد: متاسفانه در حال حاضر این شركت پروانه بهرهبرداری از محدوده شهری و چشمانداز شهری صادر كرده و مدعی است كه این محدوده نیز جزو 40 كیلومتر مربعی است كه 20 سال پیش در مزایده در اختیار گرفتند. اتفاقی كه موجب شد اصالت، فرهنگ، گردشگری، آب و هوای ییلاقی، كشاورزی، دامپروری و... تحت تاثیر قرار گیرد.
بیكاری در شهری ثروتمند موج میزند
به همین منظور هم جمعی از جوانان جوشقانی با راهاندازی پویشی كه از حدود دو ماه پیش راهاندازی شد در تلاش هستند تا چنین روندی متوقف شود: چند وقتی میشود كه به صورت جسته و گریخته اعتراضاتی در این زمینه صورت میگیرد؛ اما از آنجا كه به صورت منسجم نبود بخشی از جوانان تصمیم گرفتند اعتراضات را به ساماندهی كنند. گلشن انتقاد میكند در این 20 سال منابع بسیاری از این شهر استخراج شده است بدون آنكه كمكی به آبادانی، پیشرفت، توسعه صنعت و سرمایهگذاری در این منطقه شود: «باوجود آنكه این منطقه بسیار غنی است؛ اما جوانان این شهر به دلیل نبود كار از بیكاری رنج میبرند. این شهر از نظر اشتغال و صنعت بسیار عقب است و تمام سنگهایی كه از این منطقه استخراج میشود چه داخل كشور چه صادرات خامفروشی میشود. این یعنی آنكه هیچ ارزشافزودهای نه تنها برای مردم جوشقان كه برای كشور هم ندارد.»
مهدی گلشن از جوانهایی است كه به دلیل نبود شغل و با آنكه مهندس مكانیك است مجبور به مهاجرت شده و در حال حاضر در اصفهان و در یك شركت خودروسازی مشغول به كار است. او درباره جرقه شروع این پویش میگوید: «ما یك گروه تلگرامی با عنوان «شهیدان» داشتیم كه تقریبا هزار نفر از همشهریهایمان در آن عضو هستند و در آنجا مباحث گوناگونی در این زمینه مطرح شد. یكی از این موارد توافقی بود كه در سال 82 مطرح شد. در این توافق قرار بود هر تن سنگی كه استخراج میشود 300 تومان به شهرداری جوشقان تعلق بگیرد تا خود ممری باشد برای سرمایهگذاری در این شهر و ایجاد اشتغالزایی كه متاسفانه تا به امروز عملی نشده. طوری كه طی محاسبات صورت گرفته شده كه مورد تایید چند نفر از حسابرسان دیوان عدالت اداری نیز قرار دارد؛ حداقل نزدیك به 15 میلیارد و 400 میلیون تومان برآورد معوقات شده كه این مبلغ برای شهر كوچكی مانند جوشقان مبلغ قابل توجهی است كه اگر طی این سالها به شهرداری پرداخت میشد شاید شرایط این شهر بهتر از آنچه هست بود و بسیاری از مشكلاتی كه با آن مواجهایم شاید دیگر وجود نداشت.»
كسی به داد محیطزیست جوشقان نمیرسد
در معرض خطر قرار داشتن محیطزیست منطقه جوشقان نیز موضوع مهمی است كه گلشن به آن نیز اشاره میكند و معتقد است اگر روند بیرویه استخراج ادامه پیدا كند قطعا محیطزیست جوشقان با این همه قدمت و تاریخچه از بین خواهد رفت: «قانون معادن یك پیوست محیطزیستی دارد كه بهرهبرداران ملزم به رعایت آن هستند. از جمله این قوانین باطلهبرداری معادن در ایران است. اینكار به هیچعنوان انجام نمیگیرد و به همین دلیل باعث شده فضا كاملا نازیبا شود و محیط زندگی جانورانی را كه در منطقه شكار ممنوع قرار دارند در معرض خطر قرارداده طوری كه به عنوان مثال بسیاری از قوچهای این منطقه از محل زندگی خود كوچ كردهاند.» او مبلغ جریمهای را كه بابت رعایت نكردن قوانین محیطزیستی درنظر گرفته شده است، مبلغ قابل توجهی ندانسته تا مانع فعالیتهای غیرقانونی متخلفان شود: «متاسفانه باوجود قانون محیطزیست در صورت تخلف، تذكر میدهد و درصورت بیتوجهی به تذكر، جریمهای برای آنها بریده میشود كه نهایت 50 تا صد میلیون تومان است كه در برابر اكتشافات و بهرهبرداریهایی كه انجام میدهند مبلغ اندكی است.»
گلشن همچنین خطر سیلاب در این منطقه را بسیار بالا میداند چون جادههایی كه در دو طرف شیب كوه ساخته و پس از بهرهبرداری و انجام فعالیتها رها میشود سیلخیز است: «علاوه بر ایجاد سیل كه فرسایش خاك را منجر میشود در این منطقه مراتع را نیز از بین میبرد كه باعث آسیب به دامداران میشود.»
مهدی گلشن به همراه اعضا و همراهان این پویش امیدوارند در صورت رسانهای شدن چنین اتفاق ناگواری در منطقه زندگیشان بتوانند مانع این فرآیند از بینبرنده طبیعت و محیطزیست شهرشان شود. اتفاقی كه دیگر كمر رشته كوه كركس را خم كرده و برای همین امیدوارند به مرحله نابودی نرسیده است كسی به فریاد آن برسد.




