خرانق که در گذشته خورانق یا خورنق نیز نامیده می‌شد، به معنای محل برآمدن خورشید یا محل تولد خور است.برای ورود به این شهر کوچک کویری باید از دل مناطق بیابانی عبور کرد که منظره چشمگیری ندارد اما مهم‌ترین نکته قدمت چندهزار ساله آن است.
چرا این منطقه دورافتاده و کویری باید دارای چنین قدمتی باشد و چه چیزی موجب سکونت در آن شده است.
   
بوی خشت و گل 
معماری این شهر که متشکل ازخشت‌و‌گل با خانه‌هایی از جنس طاق ضربی است اولین منظره‌ای است که در کنار درختان بادام و باغ‌هایی کوچک به همراه سرسبزی ناشی اززمین‌های کوچک زراعی خودنمایی می‌کند. یکی ازویژگی‌های کویرهای ایران این است که فقط پوشیده از ماسه و شن نیست و بنابر شرایط جغرافیایی واقلیمی ایران حتی درمناطق کویری هم کوه، دره، رودخانه فصلی، قنات، چشمه‌سار، باغات متعددی متشکل از درختان گرمسیری مثل نخل، کنار، زرشک و درختان سردسیری نظیر بادام، سیب، زردآلو وجود دارد.خرانق هم از این قاعده مستثنی نیست و بنابر شرایط اقلیمی خاص خودش همه این موارد را در خود جای داده است.در دل این شهر یک پل تاریخی مربوط به دوره ساسانی و به تعبیر بسیاری دیگر از مورخان، مربوط به دوره اشکانی وجود دارد که طول آن 40متر و ارتفاعش هفت‌متر‌ و30 سانتی‌متر است. این پل یکی از قدیمی‌ترین پل‌های آبراه ایران به‌شمار می‌آید که برای انتقال آب از یک سمت «کال» یا همان رودخانه به مزارع طرف دیگر بوده، معماری این پل هم ترکیبی از معماری ساسانی و رومی محسوب می‌شود.مسجد جامع خرانق وسط ده و در کنار حسینیه کوچکی قرار دارد که از یک شبستان و یک صحن کوچک چند‌ضلعی تشکیل شده. از تاریخ بنای مسجد اطلاعات زیادی در دست نیست. هر چقدر داخل مسجد ساده است، اما خارج از آن مناره نسبتا قطور و بلندی تعبیه شده که از نظر معماری و ساخت بنا نظرها را به خود جلب می‌کند. مناره‌ای که حتما قدمتش از خود مسجد بیشتر است  بی‌شک اگر این مناره عظیم دریکی ازشهرهای بزرگ ایران قرار داشت، حتما رقیب قدری برای منار‌جنبان اصفهان بود؛ چراکه یکی از سه منارجنبان  با قابلیت تکان خوردن در کشور است.آنچه باعث شگفتی همگان می‌شود لرزیدن آن است که به وضوح مشاهده می‌شود، البته این منارجنبان کاربرد دفاعی نیز داشته، از این مناره که مرتفع‌ترین بنای منطقه است و از چند کیلومتری دیده می‌شود در قدیم به‌عنوان فانوس‌خانه یا برج دیده‌بانی استفاده می‌شده.
   
دیدنی‌هایی در دل تاریخ
مسجد‌جامع در خارج از قلعه بنا شده اما در جلوی در ورودی قلعه، مسجد دیگری وجود دارد که کوچک‌تر است و سابقه آن به دوران اسلامی و حداقل دوران قاجار باز‌می‌گردد و با‌توجه به مرمت صورت‌‌‌‌‌گرفته همچنان پابرجاست.صحن این مسجد چند‌ضلعی از جنوب شرقی به حسینیه متصل است. شبستان اکنون مورداستفاده ساکنان روستاست. پشت منبر مسجد سنگ قبر رسوبی به تاریخ ۴۹۹ه‍.ق به‌چشم می‌خورد که اداره میراث فرهنگی استان یزد از آن نگهداری می‌کند. روی این سنگ نام علی بن محمد اسحاق نوشته شده ‌است.«بقعه گلین» که به مشهدک هم مشهور است، به همراه قلعه ۱۸۰۰ساله خرانق که تا سه دهه قبل هم محل سکونت مردم بوده، حمام، آب انبار و کاروانسرا از دیگر مکان‌های دیدنی این منطقه هستند که در هوای‌مطبوع پاییز و زمستان می‌توانند پذیرای مسافران و گردشگران باشند.