تماشای خلاقیت و چالاکی
تغییرات و تحولات پرشتاب فرهنگی، اجتماعی و ظهور و بروز تکنولوژی‌های جدید، برنامه‌سازی کودک را بیش‌از پیش نیازمند نوآوری و خلاقیت کرده است. با توجه به این‌که رادیو و تلویزیون، در دسترس‌ترین رسانه عمومی است، وظیفه دارد با ایجاد فضایی برای تعامل و فعالیت اشتراکی بین کودکان و والدین، شکاف‌های بین‌نسلی را تعدیل کند.
یکی از برنامه‌های پرکار حوزه کودک «بچه‌ها بیایید تماشا» است که با استفاده از طراحی بخش‌های تعاملی و درگیری والدین با برنامه، سعی کرده این فضا را در حد امکان فراهم کند.بچه‌ها بیایید تماشا یک برنامه شاد و آموزشی برای خردسالان و کودکان است که در روزهای شنبه تا چهارشنبه هرهفته،ساعت ۱۸:۳۰ ازشبکه تهران پخش می‌شود.این برنامه باهدف یادگیری مهارت‌های زندگی و تقویت خلاقیت درکودکان طراحی شده که با شخصیت عروسکی جدیدی به نام «لاکی» و با رویکردی نوآورانه به دنیای کودکانه وارد شده است. به این بهانه گفت‌وگوهایی با آسیه زارعی مدیر گروه خانواده وکودک شبکه تهران،زهرا حق‌جویی کارگردان هنری، فاطمه شیرازی‌مقدم تهیه‌کننده و دیگر عوامل این برنامه داشته و به بررسی جزئیات بیشتر، اهداف برنامه و چگونگی تعامل با مخاطبان پرداخته‌ایم.
واکنش مناسب به اقتضائات
آسیه زارعی، مدیر گروه خانواده و کودک شبکه تهران درباره این برنامه به جام‌جم گفت: برنامه «بچه‌ها بیایید تماشا» عنوانی دارد که برای بینندگان قدیمی شبکه تهران آشناست و برای معرفی یک برنامه روزانه کودکان هم ایده روشن و صریحی دارد، اما در داستان و ماجرا از محتوایی ساده به محتوایی پیچیده اما با تجهیزات دکور حداقلی رسید. وی داستان لاکی چالاکی را مثل یک کوه یخ توصیف کرد و ادامه داد: داستان لاکی چالاکی فقط بخش کوچکی از خیالستان رانشان می‌دهد. در حالی‌که درباره انواع لاک‌پشت‌های قصه‌ها و مناطق مختلف ایران، پیش از آن قصه‌سازی‌ها و طنزپردازی‌هایی شد. جالب است بدانید که اقوام و دوستان «لاکی» در خیالستان حتی پیش از خود او طراحی شدند و هویت هر یک شکل گرفت که خیلی از آنها هنوز بازنمایی روی آنتن نداشته‌اند. پس وقتی لاکی چالاکی از خواهر و برادر یا دایی و خاله‌اش حرف می‌زند یا حتی در شعر می‌گوید «از تنب بزرگ، تنب کوچیک خاطره دارم» حرف بی‌ربطی نمی‌زند. این ظرفیت که با زحمات و تعامل هر روز تیم نویسندگی و اجرا به‌دست آمده، به برنامه بچه‌ها بیایید تماشا امکان واکنش مناسب به اقتضائات را می‌دهد.
پیام ارزشمند بودن
مدیر گروه خانواده و کودک یکی دیگر ازابداعات این برنامه رابخش خبری خیالستان دانست واضافه کرد:بخش خبر با اجرای خبری لاکی واستفاده بهینه ازویدئووال درتصویری کردن محتوابرای کودکان، علاوه برحساس بودن به اتفاقات جاری مثل بارندگی، حوادث معمول در مدرسه و تعاملات خواهر و برادری خبرهای خیالی و فانتزی را برای کودکان نقل می‌کند.
زارعی تکمیل کرد:با وجود داشتن شبکه‌ای تمام‌وقت برای کودکان، وجود مستمر بخش کودک در دیگر شبکه‌ها که محتوای خانوادگی دارند، به کودکان پیام ارزشمند بودن درساختارهای رسمی‌تررامی‌دهد وکمک می‌کندهمراهی آنها باخانواده در مصرف رسانه افزایش یابد؛همچنان که درپیام‌هایی که برای برنامه می‌رسد،همراهی مادرومادربزرگ‌با کودکان وخوشحالی ازاین همراهی به چشم می‌خورد.
تمام فرصت‌ها در خدمت محتوای مناسب
زهرا حق‌جویی ، کارگردان هنری، سردبیر و شاعر ترانه‌های برنامه است. وی درباره بچه‌ها بیایید تماشا گفت: این برنامه، با هدف بهره‌گیری از تمامی فرصت‌ها برای ارائه محتوایی مناسب برای خردسالان، طراحی وتولید شده است. استودیوی ما با فضایی محدود و کوچک، از فناوری ویدئووال بهره برده تا عمق بیشتری به صحنه ببخشد. بک‌گراند برنامه، نمایی فانتزی از شهر تهران است که در آن نمادهای برج میلاد و برج آزادی دیده می‌شود؛ شهری کودکانه و زنده که با رنگ‌ها و فرم‌های متنوع، محیطی پرنشاط را برای کودکان خلق می‌کند.
این کارگردان حوزه کودک ادامه داد: یکی از اجزای مهم بک‌گراند برنامه، بیلبورد شهری است که علاوه بر پوشش مناسبت‌های مختلف، ارتباط‌های تصویری را نیز فراهم می‌آورد. عروسک «لاکی چالاکی» که یک لاک‌پشت است، پس ازجلسات متعدد وبا دقت بسیار طراحی شده است. او با توجه به ویژگی‌های لاک‌پشتی خود، در موقعیت‌های مختلف رفتاری از خود نشان می‌دهد که اغلب به موقعیت‌های کمدی منجر می‌شود. منطق او بر پایه سادگی و طبعی کودکانه است که با جهان لاک‌پشتی تطابق دارد.
حالا با فرمی جدید
فاطمه شیرازی‌مقدم، تهیه‌کننده این برنامه با اشاره به پیشینه بچه‌ها بیایید تماشا گفت: برای اولین بار سال ۹۱ برنامه‌ای با نام بچه‌های بیایید تماشا آغاز به کار کرد. بعد ازحدود ۳۶۰ برنامه و شاید بیشتر که باحضور عروسک چراغ اجرا می‌شد، متناسب با تغییرات شبکه تصمیم بر حذف برنامه از کنداکتور گرفته شد. البته پس ازتغییر مجددماموریت وتغییرات ساختاری شبکه، بعد از مدتی مدیران تصمیم گرفتند نام این برنامه را با فرمت جدید احیا کنند. اما این وقفه حدود۱۱سال به طول انجامید.هرچند در این مدت همچنان با برنامه‌های دیگری مثل «رنگین‌کمان»، «قصه‌های خورشید» و دیگر برنامه‌ها در حوزه کودک فعالیت‌داشتیم.
همه برنامه‌ها در قالب یک نام
تهیه‌کننده «بچه‌ها بیایید تماشا» ادامه داد: شبکه تهران نیاز به یک برنامه زنده کودک داشت، تا مجموع آثاری مثل برنامه‌های کودک و پویانمایی را که به طور پراکنده پخش می‌شدند در قالب یک نام ارائه دهد. ما پیشنهاد دادیم در قالب یک برنامه با محتوای مناسب برای کودکان و نوجوانان در تعامل با والدین برنامه‌سازی شود، با توجه به آیتم‌های برنامه، هدف این بود که والدین هم درگیر برنامه شوند. هر چند برنامه‌مان کودک و نوجوان است. یکی از ایده‌هامان این بود که اولین برنامه‌ای باشیم که مجری‌اش یک عروسک است. در واقع، مجری ما یک عروسک به نام لاکی است که کاراکتری بامزه و جدید دارد و ارتباط خوبی که با بچه‌ها دارد به لاکی چالاکی معروف شده است. احتمال می‌دهم بعد از پنگول و در رابطه با بچه‌های نسل فعلی در همین مدت کم لاکی توانسته جایگاه خوبی پیدا کند. در بازخوردهایی که از بچه‌ها می‌گیریم برداشت‌مان این است که بچه‌ها با لاکی احساس دوستی دارند؛ چرا که در پیامک‌هایشان، درخواست‌هایی از لاکی دارند. وی درباره نوآوری‌های دیگر این برنامه اضافه کرد: تیتراژ جدیدی ساخته‌ایم که در آن بچه‌ها مشاغل را معرفی می‌کنند و در هر قسمت لاکی از لوکیشنی که قرار است اجرا داشته باشد با تمرکز بر شهر تهران، سر در می‌آورد. تیتراژ ترجیع‌بندی دارد که می‌گوید: «اینجا تهرانه، دست دست دست، پا پا پا، می‌چرخه پاها، می‌خندیم‌ها‌ها‌ها، می‌چرخیم لا لا لا، بچه‌ها بیاید تماشا.» این تیتراژ بین بچه‌ها بسیار محبوب شده و باعث شده بچه‌ها یا معلمان از مدارس فیلم‌هایی با اجرای همین تیتراژ برای ما بفرستند.
جوانب مختلف یک انتخاب
شیرازی‌مقدم با اشاره به چرایی انتخاب لاک‌پشت به‌عنوان عروسک مجری برنامه عنوان کرد: در انتخاب کاراکتر لاک‌پشت امکان انتخاب‌های دیگری هم داشتیم. دراتاق فکربه کاراکترهایی مثل حلزون هم رسیدیم اما نتیجه گرفتیم با توجه به این‌که کاراکتر لاک‌پشت به محیط‌زیست کمک می‌کند و از انواع اقسام این جانور درسراسر ایران داریم، لاک‌پشت می‌تواند گزینه مناسبی باشد اما نکته این است که این جانور روبه انقراض است.سازمان‌هایی که برای همکاری با برنامه پیشقدم شده‌اند مثل محیط‌زیست ومدیریت پسماند، همه با همین ایده حفظ و نگهداری لاک‌پشت‌ها پای کار هستند. لاک‌پشت رابا این ایده انتخاب کردیم که درپس‌زمینه ذهنی، تبلیغ چیزی را نکرده‌ایم و بدآموزی‌ندارد.
در معرفی مشاغل نترسیدیم
این تهیه‌کننده تلویزیونی ضمن بیان رویکرد برنامه تشریح کرد: دربچه‌ها بیایید تماشا مشاغل را با زبان ساده به بچه‌ها معرفی می‌کنیم و هیچ ترسی از آموزش مفاهیم پیچیده به آنها نداریم. ما به بچه‌ها از باتری ماشین و پمپ روغن‌کش گفتیم و اصلا از این نترسیدیم که برنامه وجهه خشک پیدا کندیابگوییم این شغل به بچه‌ها مربوط نمی‌شود.مامشاغل راکامل والبته به زبان بچه‌هابه آنها آموزش داده‌ایم.
تمایل به تعامل با والدین
وی اضافه کرد: نگاه ما متمرکز بر بچه‌های دهه‌های90و1400 شکل گرفته است.البته ما بسیار دوست داریم تعاملاتی هم با بچه‌های دیروز داشته باشیم و این طرح را با خاطره‌نویسی والدین از دوران کودکی‌شان در برنامه پیگیری می‌کنیم. خیلی واکنش‌های خوبی هم داشته‌ایم. والدین می‌نویسند آن زمان‌ها زیر کرسی می‌نشستیم یا با بچه‌های همسایه فلان بازی را انجام می‌دادیم. این کار باعث شده تا بچه‌ها با خاطرات زیبای والدین‌شان آشنا شوند.
نوآوری در موضوع و فرم ارائه
شیرازی‌مقدم با اشاره به اولویت‌ها در تعیین موضوع هر قسمت از برنامه بیان کرد: مابه موضوعات مختلف فکر می‌کنیم و تلاش‌مان این است که نوآورانه‌ترین حالت ممکن پیاده شود. دراین راستا از ظرفیت طراحی گرافیکی و هوش مصنوعی بهره‌برداری کرده‌ایم تا با روش‌های نوین و موزیکال مهارت‌ها را به بچه‌ها آموزش دهیم. درهر برنامه، با توجه به موضوع، موزیک‌هایی تولید می‌شود که به صورت خاص شعرش از قبل برای کودکان طراحی شده است. رویا‌حق‌جو از بهترین‌های حوزه کودک در شعر، مهرداد صباحی آهنگساز و کیوان رجبی، ترانه‌سرای برنامه هستند. همه این دوستان از افراد شاخص حوزه خود هستند.
رعایت چهارچوب‌های فرهنگی و اجتماعی
وی تیم برنامه‌سازی بچه‌ها بیایید تماشا را والدین نسل جدید معرفی کرد و ادامه داد: دست‌اندرکاران این برنامه اغلب والدین نسل جدید هستند و چهارچوب‌ها و خط‌قرمزهایی دارندکه متناسب با فرهنگ وجامعه ایرانی است.باوجود آن‌که گفته شددرطرح موضوعات محدودیت نداریم قطعا رعایت خط قرمزها برای تیم برنامه به عنوان والدین درگیر با این نسل لحاظ می‌شود. برنامه‌های ما از چند فیلتر عبور می‌کند و با تمام ملاحظات لازم تلاش می‌کنیم بچه‌ها از اطلاعاتی که نیاز دارند، دور نمانند. ماهیچ ابایی ازآموزش مفاهیم علمی به بچه‌ها نداریم و می‌دانیم که بچه‌های مخاطب ما باهوش هستند. ما باید با احتیاط به خط قرمزها نزدیک شویم و از این جهت، در طراحی محتوای برنامه دقت لازم را داریم.
ایجاد فعالیت‌های مشترک والد و فرزندی
شیرازی‌مقدم درباره هدف همراهی والدین و کودکان در این برنامه افزود: یکی از اهداف ما در همراهی والدین با بچه‌ها تدبیر و مدیریت والدین در ارتباط‌گیری با فرزندان و ایجاد اشتراکات ذوقی با همدیگر بوده. در مورد تعامل با والدین، ما طراحی کردیم که از کیوآرکد استفاده کنیم. بچه‌ها می‌توانند با اجازه والدین، گوشی آنها را بردارند و کد را اسکن کنند تا به سایت بچه‌ها بیایید تماشا دسترسی پیدا کنند و موسیقی‌های برنامه را دانلود کنند. این کار فضای شادی را ایجاد می‌کند و سوالات چهار گزینه‌ای بامزه‌ای نیز برای بچه‌ها طراحی شده است که هر هفته به‌روز می‌شوند. این بخش باعث شده بتوانیم از میزان رضایت‌مندی و مخاطبان برنامه تا حد مقبولی اطلاع پیدا کنیم. در بخش پیامک برنامه از والدین می‌خواهیم خاطرات دوران کودکی و بچه‌ها خاطرات مدرسه خود را برای ما بفرستند و بازخوردهای مثبتی از این پیام‌ها دریافت کرده‌ایم. از بهترین خاطراتی که برای ما ارسال شده ناهار خوردن همزمان بچه‌ها با پدر و مادرها و تماشای بچه‌ها بیایید تماشا بوده است.
خندان و لاکی متفاوتند
امیرحسین انصافی، بازیگر نقش خندان هم در گفتوگو با ما بیان کرد: بچه‌ها بیایید تماشا مجموعه برنامه جذابی است که بچه‌های نسل نو را با خود همراه می‌کند. البته این همراهی توام با پذیرفتن همه مسائلی است که با آنها روبه‌رو هستیم و نه مسائل کلیشه‌ای که تحت چهارچوبی به عنوان برنامه ویژه کودک از آن صحبت می‌شود. شخصیت‌های اصلی برنامه، لاکی و آقای خندان هستند. آنها هر‌دو با همه چهارچوب‌ها و معیارهایی که در ذهن عموم هست، متفاوتند. لاکی، یک لاک‌پشت سبز و کند نیست. او لاک‌پشتی است که با همه ابعادش با لاک‌پشت‌های دیگر متفاوت است. لاکی یک مجری است که شبیه مجریان دیگر نیست. سعی کردیم لاکی شبیه بچه‌ها باشد که فقط ظاهر فیزیکیش بزرگ شده.
شخصیت‌های مکمل لاکی
مهیار مجیب، بازیگر نقش فرفره نیز در گفتوگو با جام‌جم عنوان کرد: بچه‌ها بیایید تماشا یک برنامه مهارت‌محور است که تلاش می‌کند ذهن کودک را به سمت طرح سوالات پیرامون یک یا چند مهارت ببرد. شخصیت لاکی چالاکی محور اصلی این برنامه است که به‌نظر کودکی با اندیشه‌های کودکانه و به‌نوعی نماینده کودکان مخاطب این برنامه است. کودکان دنیای اطراف‌شان را با بازی کشف می‌کنند و لاکی هم از عنصر بازی و خیال استفاده می‌کند و با مسأله یا مسائل مختلف روبه‌رو می‌شود. این کشف نیاز به عناصری دارد که به روند داستان او کمک می‌کند. خندان و پریماه و فرفره شخصیت‌هایی هستند که هرکدام به شکلی طراحی شدند تا به تکمیل لاکی منجر شود.بازیگر فرفره در توضیح نقشش در برنامه ادامه داد: فرفره یک پسر خیالی است که از سرزمین خیالستان وارد برنامه می‌شود تا به لاکی کمک کند و همین‌طور داستان را پیش ببرد. فرفره همه‌کار بلد است اما این مهارت را با کمک یک دستگاه کنترل انجام می‌دهد. او کافی است که دکمه شغل مورد نظر را بفشارد تا فرفره بتواند آن شغل یا مهارت را انجام بدهد. البته گاهی با اشتباه‌های لاکی، دکمه‌ها جابه‌جا می‌شود و موقعیت خنده‌داری به‌وجود می‌آید که برای بچه‌ها جالب و خنده‌دار است.
دعوت به همراهی
مهدی قاسمی، صداپیشه شخصیت لاکی در گفتوگو با جام‌جم اظهار کرد:عنوان برنامه این احساس را منتقل می‌کندکه تمام عوامل در حال دعوت از بچه‌ها برای تماشا هستند و این دعوت،صمیمیت را بیشتر می‌کند.به‌عنوان صداپیشه لاکی چالاکی(عروسک)، با توجه به توضیحات نویسنده، تهیه‌کننده و سایر عوامل، سعی کردم تمرکزم راروی خودعروسک و ارتباط او با مجری، بازیگران، نوازنده، آهنگساز و همچنین نگاه بچه‌ها معطوف کنم. مضمون یادگیری و آموزش برای کودکان درتمامی قسمت‌ها به‌وضوح قابل مشاهده است و علاوه بر آموزش‌های موجود در متن، یکی از نکات بسیار مثبت این برنامه، ترانه‌هایی با مضامین آموزشی است که حال‌وهوای کودکان را به سمت شادی و نشاط سوق می‌دهد. چون لاکی چالاکی از سرزمینی به‌نام «خیالستان» آمده، گاهی رفتارهایی متفاوت از فرهنگ ما دارد و تلاش او در راستای همسان‌سازی فرهنگش با محیط پیرامونی جدید است. این موضوع حتی در گفتار، و خانواده و دوستانی که تلفنی صدای آنها را شنیدیم لحاظ می‌شود، چراکه به احتمال زیاد در آینده این شخصیت‌ها در برنامه حضور پیدا می‌کنند.
بیلبورد در کمک به انعطاف گرافیکی
محمدجواد عباسی، طراح و گرافیست برنامه، در پاسخ به این‌که بچه‌هادر این برنامه چه چیزی را تماشا می‌کنند، گفت: اولین برخورد و مواجهه مخاطب کودک با یک برنامه، هویت بصری آن است و طراحی دکور و پس‌زمینه‌ای که کودک را درگیر خود می‌کند، در رأس این هویت قرار دارد. با توجه به فضای کوچک استودیو، برای ویدئووال باید طراحی‌ای انجام می‌شد که بتواند به دکور عمق ببخشد. علاوه‌برآن استفاده از نمادهای شهر تهران مثل برج میلاد و میدان آزادی مد نظر بود. وجود یک تلویزیون شهری (بیلبورد) به ما کمک می‌کرد تا با توجه به موضوعات مختلف در هر قسمت در پس‌زمینه تغییر جزئی ایجاد کنیم. برای به‌کارگیری همه این موضوعات همفکری و گفت‌وگوهای زیادی با تهیه‌کننده و کارگردان انجام شد و خدا را شکر در نهایت به نتایج خوبی رسیدیم.
طراحی لباس نامتقارن
الهام شمس، طراح لباس وصحنه بچه‌ها بیایید تماشا گفت:به نظر من، این برنامه ازخیال ودنیای درونی کودکان الهام گرفته است. تمامی اجزا، ازجمله دکور، لباس، شخصیت‌ها، قصه‌هاوشعرها،همگی از دید یک کودک خیال‌پرداز طراحی شده‌اند.درطراحی لباس شخصیت‌ها، تلاش کردیم تا رنگ‌آمیزی‌ها ومدل‌ها هیچ‌گونه قاعده‌ای از تقارن نداشته باشند و طراحی‌ها به‌طور کامل آزادانه، مانند ذهن یک کودک انجام شوند. مثل تابه‌تا بودن رنگ عینک یا رنگ لباس.نکته دیگری که روی لباس اجراشداین بودکه کاراکتر بازیگر به‌صورت عروسک نمدی روی قسمتی از لباسش دیده شود. مثل خندان که کاراکترش به‌صورت ایموجی خنده روی لباس وصل شده یا فرفره از آنجا که همه‌کاره است و همه شغل‌ها را بلد است روی کلاهش چند نوع شخصیت شغلی به‌صورت عروسک نمدی وصل شده و ابزار هر شغل را با خودش دارد. برای این‌که فرفره بتواند شغل جدیدی را تجربه کند، کنترل خاصی طراحی کرده‌ایم که با فشردن دکمه‌ها، شخصیتش دگرگون می‌شود. من به دنیای کودکان ارادت دارم و با تمام وجود برای این برنامه و ایده‌ام تلاش می‌کنم.
جذاب برای بچه‌ها
مهرداد صباحی، نوازنده و آهنگساز این برنامه عنوان کرد: بچه‌ها بیایید تماشا مخاطبان را به تماشاودقت درگوش‌دادن دعوت می‌کند. برای درک بیشتر و بهتر، مکمل دیدن، خوب شنیدن است. موسیقی جزء جدایی‌ناپذیر یک برنامه تلویزیونی است. مخصوصا وقتی که مخاطب هدف، کودک و خردسال باشد. برای کودک و خردسال رنگ و موسیقی تواما می‌تواند به جذب و برقراری ارتباط منجر شود. به‌عنوان کسی که حدود ۳۰ سال در حوزه موسیقی کودک فعالیت کرده‌ام، حال‌وهوای برنامه را بسیار دوست دارم و مطمئنم که برای بچه‌ها نیز جذاب و دوست‌داشتنی است.
نگاه «بچه‌ها بیایید تماشا» به آینده
تهیه‌کننده «بچه‌ها بیایید تماشا» در توضیح ایده برنامه برای آینده تکمیل کرد: در این مرحله و فصل اول تلاش کرده‌ایم برنامه‌ای را که حدود یک سال است جایگزین برنامه کودک شبکه تهران شده، به خوبی معرفی کنیم. بچه‌ها بیایید تماشا تنها برنامه کودک فعال در شبکه تهران است که تا اینجا سعی کرده کاراکترهای برنامه را در ذهن بچه‌ها نهادینه کند. از آنجا که ذهن بچه‌ها توانایی تحلیل مسائل پیچیده را ندارد، از تعدد کاراکترها پرهیز کرده‌ایم تا بتوانند کاراکترها را به خوبی بشناسند. در هر قسمت، هر کاراکتر با یک موسیقی مشخص وارد برنامه می‌شود و بچه‌ها می‌دانند که هر کاراکتر چه نقشی دارد. هدف ما این است که بچه‌ها را به یک فضای ثابت عادت دهیم تا ان‌شاءا… در مراحل بعد بتوانیم از حضور بچه‌ها در برنامه استفاده کنیم. امیدواریم بتوانیم دکور و بخش‌های نمایشی را وسعت بدهیم تا در بهبود برنامه کارساز باشد. درغیر این‌صورت با توجه به تیم پرتلاش این برنامه که جزو 10 رتبه اول حوزه کودک هستند، همچنان معتقدم ارتباط موفق برنامه با بچه‌ها از نقط قوت این برنامه خواهد بود. ما برنامه را صرفا به عنوان یک کار سطحی نمی‌بینیم؛ بلکه به دنبال پرداختن به تمام جوانب زندگی کودک هستیم. خوشحالیم که مخاطبان زیادی از نقاط مختلف ایران داریم و هر روز پیام‌هایی از روستاهایی که حتی در برخی موارد نامشان را هم نشنیده‌ایم‌دریافت می‌کنیم.
زهرا عباسی - گروه رسانه
واکنش مناسب به اقتضائات
آسیه زارعی، مدیر گروه خانواده و کودک شبکه تهران درباره این برنامه به جام‌جم گفت: برنامه «بچه‌ها بیایید تماشا» عنوانی دارد که برای بینندگان قدیمی شبکه تهران آشناست و برای معرفی یک برنامه روزانه کودکان هم ایده روشن و صریحی دارد، اما در داستان و ماجرا از محتوایی ساده به محتوایی پیچیده اما با تجهیزات دکور حداقلی رسید. وی داستان لاکی چالاکی را مثل یک کوه یخ توصیف کرد و ادامه داد: داستان لاکی چالاکی فقط بخش کوچکی از خیالستان رانشان می‌دهد. در حالی‌که درباره انواع لاک‌پشت‌های قصه‌ها و مناطق مختلف ایران، پیش از آن قصه‌سازی‌ها و طنزپردازی‌هایی شد. جالب است بدانید که اقوام و دوستان «لاکی» در خیالستان حتی پیش از خود او طراحی شدند و هویت هر یک شکل گرفت که خیلی از آنها هنوز بازنمایی روی آنتن نداشته‌اند. پس وقتی لاکی چالاکی از خواهر و برادر یا دایی و خاله‌اش حرف می‌زند یا حتی در شعر می‌گوید «از تنب بزرگ، تنب کوچیک خاطره دارم» حرف بی‌ربطی نمی‌زند. این ظرفیت که با زحمات و تعامل هر روز تیم نویسندگی و اجرا به‌دست آمده، به برنامه بچه‌ها بیایید تماشا امکان واکنش مناسب به اقتضائات را می‌دهد.
پیام ارزشمند بودن
مدیر گروه خانواده و کودک یکی دیگر ازابداعات این برنامه رابخش خبری خیالستان دانست واضافه کرد:بخش خبر با اجرای خبری لاکی واستفاده بهینه ازویدئووال درتصویری کردن محتوابرای کودکان، علاوه برحساس بودن به اتفاقات جاری مثل بارندگی، حوادث معمول در مدرسه و تعاملات خواهر و برادری خبرهای خیالی و فانتزی را برای کودکان نقل می‌کند.
زارعی تکمیل کرد:با وجود داشتن شبکه‌ای تمام‌وقت برای کودکان، وجود مستمر بخش کودک در دیگر شبکه‌ها که محتوای خانوادگی دارند، به کودکان پیام ارزشمند بودن درساختارهای رسمی‌تررامی‌دهد وکمک می‌کندهمراهی آنها باخانواده در مصرف رسانه افزایش یابد؛همچنان که درپیام‌هایی که برای برنامه می‌رسد،همراهی مادرومادربزرگ‌با کودکان وخوشحالی ازاین همراهی به چشم می‌خورد.
تمام فرصت‌ها در خدمت محتوای مناسب
زهرا حق‌جویی ، کارگردان هنری، سردبیر و شاعر ترانه‌های برنامه است. وی درباره بچه‌ها بیایید تماشا گفت: این برنامه، با هدف بهره‌گیری از تمامی فرصت‌ها برای ارائه محتوایی مناسب برای خردسالان، طراحی وتولید شده است. استودیوی ما با فضایی محدود و کوچک، از فناوری ویدئووال بهره برده تا عمق بیشتری به صحنه ببخشد. بک‌گراند برنامه، نمایی فانتزی از شهر تهران است که در آن نمادهای برج میلاد و برج آزادی دیده می‌شود؛ شهری کودکانه و زنده که با رنگ‌ها و فرم‌های متنوع، محیطی پرنشاط را برای کودکان خلق می‌کند.
این کارگردان حوزه کودک ادامه داد: یکی از اجزای مهم بک‌گراند برنامه، بیلبورد شهری است که علاوه بر پوشش مناسبت‌های مختلف، ارتباط‌های تصویری را نیز فراهم می‌آورد. عروسک «لاکی چالاکی» که یک لاک‌پشت است، پس ازجلسات متعدد وبا دقت بسیار طراحی شده است. او با توجه به ویژگی‌های لاک‌پشتی خود، در موقعیت‌های مختلف رفتاری از خود نشان می‌دهد که اغلب به موقعیت‌های کمدی منجر می‌شود. منطق او بر پایه سادگی و طبعی کودکانه است که با جهان لاک‌پشتی تطابق دارد.
حالا با فرمی جدید
فاطمه شیرازی‌مقدم، تهیه‌کننده این برنامه با اشاره به پیشینه بچه‌ها بیایید تماشا گفت: برای اولین بار سال ۹۱ برنامه‌ای با نام بچه‌های بیایید تماشا آغاز به کار کرد. بعد ازحدود ۳۶۰ برنامه و شاید بیشتر که باحضور عروسک چراغ اجرا می‌شد، متناسب با تغییرات شبکه تصمیم بر حذف برنامه از کنداکتور گرفته شد. البته پس ازتغییر مجددماموریت وتغییرات ساختاری شبکه، بعد از مدتی مدیران تصمیم گرفتند نام این برنامه را با فرمت جدید احیا کنند. اما این وقفه حدود۱۱سال به طول انجامید.هرچند در این مدت همچنان با برنامه‌های دیگری مثل «رنگین‌کمان»، «قصه‌های خورشید» و دیگر برنامه‌ها در حوزه کودک فعالیت‌داشتیم.
همه برنامه‌ها در قالب یک نام
تهیه‌کننده «بچه‌ها بیایید تماشا» ادامه داد: شبکه تهران نیاز به یک برنامه زنده کودک داشت، تا مجموع آثاری مثل برنامه‌های کودک و پویانمایی را که به طور پراکنده پخش می‌شدند در قالب یک نام ارائه دهد. ما پیشنهاد دادیم در قالب یک برنامه با محتوای مناسب برای کودکان و نوجوانان در تعامل با والدین برنامه‌سازی شود، با توجه به آیتم‌های برنامه، هدف این بود که والدین هم درگیر برنامه شوند. هر چند برنامه‌مان کودک و نوجوان است. یکی از ایده‌هامان این بود که اولین برنامه‌ای باشیم که مجری‌اش یک عروسک است. در واقع، مجری ما یک عروسک به نام لاکی است که کاراکتری بامزه و جدید دارد و ارتباط خوبی که با بچه‌ها دارد به لاکی چالاکی معروف شده است. احتمال می‌دهم بعد از پنگول و در رابطه با بچه‌های نسل فعلی در همین مدت کم لاکی توانسته جایگاه خوبی پیدا کند. در بازخوردهایی که از بچه‌ها می‌گیریم برداشت‌مان این است که بچه‌ها با لاکی احساس دوستی دارند؛ چرا که در پیامک‌هایشان، درخواست‌هایی از لاکی دارند. وی درباره نوآوری‌های دیگر این برنامه اضافه کرد: تیتراژ جدیدی ساخته‌ایم که در آن بچه‌ها مشاغل را معرفی می‌کنند و در هر قسمت لاکی از لوکیشنی که قرار است اجرا داشته باشد با تمرکز بر شهر تهران، سر در می‌آورد. تیتراژ ترجیع‌بندی دارد که می‌گوید: «اینجا تهرانه، دست دست دست، پا پا پا، می‌چرخه پاها، می‌خندیم‌ها‌ها‌ها، می‌چرخیم لا لا لا، بچه‌ها بیاید تماشا.» این تیتراژ بین بچه‌ها بسیار محبوب شده و باعث شده بچه‌ها یا معلمان از مدارس فیلم‌هایی با اجرای همین تیتراژ برای ما بفرستند.
جوانب مختلف یک انتخاب
شیرازی‌مقدم با اشاره به چرایی انتخاب لاک‌پشت به‌عنوان عروسک مجری برنامه عنوان کرد: در انتخاب کاراکتر لاک‌پشت امکان انتخاب‌های دیگری هم داشتیم. دراتاق فکربه کاراکترهایی مثل حلزون هم رسیدیم اما نتیجه گرفتیم با توجه به این‌که کاراکتر لاک‌پشت به محیط‌زیست کمک می‌کند و از انواع اقسام این جانور درسراسر ایران داریم، لاک‌پشت می‌تواند گزینه مناسبی باشد اما نکته این است که این جانور روبه انقراض است.سازمان‌هایی که برای همکاری با برنامه پیشقدم شده‌اند مثل محیط‌زیست ومدیریت پسماند، همه با همین ایده حفظ و نگهداری لاک‌پشت‌ها پای کار هستند. لاک‌پشت رابا این ایده انتخاب کردیم که درپس‌زمینه ذهنی، تبلیغ چیزی را نکرده‌ایم و بدآموزی‌ندارد.
در معرفی مشاغل نترسیدیم
این تهیه‌کننده تلویزیونی ضمن بیان رویکرد برنامه تشریح کرد: دربچه‌ها بیایید تماشا مشاغل را با زبان ساده به بچه‌ها معرفی می‌کنیم و هیچ ترسی از آموزش مفاهیم پیچیده به آنها نداریم. ما به بچه‌ها از باتری ماشین و پمپ روغن‌کش گفتیم و اصلا از این نترسیدیم که برنامه وجهه خشک پیدا کندیابگوییم این شغل به بچه‌ها مربوط نمی‌شود.مامشاغل راکامل والبته به زبان بچه‌هابه آنها آموزش داده‌ایم.
تمایل به تعامل با والدین
وی اضافه کرد: نگاه ما متمرکز بر بچه‌های دهه‌های90و1400 شکل گرفته است.البته ما بسیار دوست داریم تعاملاتی هم با بچه‌های دیروز داشته باشیم و این طرح را با خاطره‌نویسی والدین از دوران کودکی‌شان در برنامه پیگیری می‌کنیم. خیلی واکنش‌های خوبی هم داشته‌ایم. والدین می‌نویسند آن زمان‌ها زیر کرسی می‌نشستیم یا با بچه‌های همسایه فلان بازی را انجام می‌دادیم. این کار باعث شده تا بچه‌ها با خاطرات زیبای والدین‌شان آشنا شوند.
نوآوری در موضوع و فرم ارائه
شیرازی‌مقدم با اشاره به اولویت‌ها در تعیین موضوع هر قسمت از برنامه بیان کرد: مابه موضوعات مختلف فکر می‌کنیم و تلاش‌مان این است که نوآورانه‌ترین حالت ممکن پیاده شود. دراین راستا از ظرفیت طراحی گرافیکی و هوش مصنوعی بهره‌برداری کرده‌ایم تا با روش‌های نوین و موزیکال مهارت‌ها را به بچه‌ها آموزش دهیم. درهر برنامه، با توجه به موضوع، موزیک‌هایی تولید می‌شود که به صورت خاص شعرش از قبل برای کودکان طراحی شده است. رویا‌حق‌جو از بهترین‌های حوزه کودک در شعر، مهرداد صباحی آهنگساز و کیوان رجبی، ترانه‌سرای برنامه هستند. همه این دوستان از افراد شاخص حوزه خود هستند.
رعایت چهارچوب‌های فرهنگی و اجتماعی
وی تیم برنامه‌سازی بچه‌ها بیایید تماشا را والدین نسل جدید معرفی کرد و ادامه داد: دست‌اندرکاران این برنامه اغلب والدین نسل جدید هستند و چهارچوب‌ها و خط‌قرمزهایی دارندکه متناسب با فرهنگ وجامعه ایرانی است.باوجود آن‌که گفته شددرطرح موضوعات محدودیت نداریم قطعا رعایت خط قرمزها برای تیم برنامه به عنوان والدین درگیر با این نسل لحاظ می‌شود. برنامه‌های ما از چند فیلتر عبور می‌کند و با تمام ملاحظات لازم تلاش می‌کنیم بچه‌ها از اطلاعاتی که نیاز دارند، دور نمانند. ماهیچ ابایی ازآموزش مفاهیم علمی به بچه‌ها نداریم و می‌دانیم که بچه‌های مخاطب ما باهوش هستند. ما باید با احتیاط به خط قرمزها نزدیک شویم و از این جهت، در طراحی محتوای برنامه دقت لازم را داریم.
ایجاد فعالیت‌های مشترک والد و فرزندی
شیرازی‌مقدم درباره هدف همراهی والدین و کودکان در این برنامه افزود: یکی از اهداف ما در همراهی والدین با بچه‌ها تدبیر و مدیریت والدین در ارتباط‌گیری با فرزندان و ایجاد اشتراکات ذوقی با همدیگر بوده. در مورد تعامل با والدین، ما طراحی کردیم که از کیوآرکد استفاده کنیم. بچه‌ها می‌توانند با اجازه والدین، گوشی آنها را بردارند و کد را اسکن کنند تا به سایت بچه‌ها بیایید تماشا دسترسی پیدا کنند و موسیقی‌های برنامه را دانلود کنند. این کار فضای شادی را ایجاد می‌کند و سوالات چهار گزینه‌ای بامزه‌ای نیز برای بچه‌ها طراحی شده است که هر هفته به‌روز می‌شوند. این بخش باعث شده بتوانیم از میزان رضایت‌مندی و مخاطبان برنامه تا حد مقبولی اطلاع پیدا کنیم. در بخش پیامک برنامه از والدین می‌خواهیم خاطرات دوران کودکی و بچه‌ها خاطرات مدرسه خود را برای ما بفرستند و بازخوردهای مثبتی از این پیام‌ها دریافت کرده‌ایم. از بهترین خاطراتی که برای ما ارسال شده ناهار خوردن همزمان بچه‌ها با پدر و مادرها و تماشای بچه‌ها بیایید تماشا بوده است.
خندان و لاکی متفاوتند
امیرحسین انصافی، بازیگر نقش خندان هم در گفتوگو با ما بیان کرد: بچه‌ها بیایید تماشا مجموعه برنامه جذابی است که بچه‌های نسل نو را با خود همراه می‌کند. البته این همراهی توام با پذیرفتن همه مسائلی است که با آنها روبه‌رو هستیم و نه مسائل کلیشه‌ای که تحت چهارچوبی به عنوان برنامه ویژه کودک از آن صحبت می‌شود. شخصیت‌های اصلی برنامه، لاکی و آقای خندان هستند. آنها هر‌دو با همه چهارچوب‌ها و معیارهایی که در ذهن عموم هست، متفاوتند. لاکی، یک لاک‌پشت سبز و کند نیست. او لاک‌پشتی است که با همه ابعادش با لاک‌پشت‌های دیگر متفاوت است. لاکی یک مجری است که شبیه مجریان دیگر نیست. سعی کردیم لاکی شبیه بچه‌ها باشد که فقط ظاهر فیزیکیش بزرگ شده.
شخصیت‌های مکمل لاکی
مهیار مجیب، بازیگر نقش فرفره نیز در گفتوگو با جام‌جم عنوان کرد: بچه‌ها بیایید تماشا یک برنامه مهارت‌محور است که تلاش می‌کند ذهن کودک را به سمت طرح سوالات پیرامون یک یا چند مهارت ببرد. شخصیت لاکی چالاکی محور اصلی این برنامه است که به‌نظر کودکی با اندیشه‌های کودکانه و به‌نوعی نماینده کودکان مخاطب این برنامه است. کودکان دنیای اطراف‌شان را با بازی کشف می‌کنند و لاکی هم از عنصر بازی و خیال استفاده می‌کند و با مسأله یا مسائل مختلف روبه‌رو می‌شود. این کشف نیاز به عناصری دارد که به روند داستان او کمک می‌کند. خندان و پریماه و فرفره شخصیت‌هایی هستند که هرکدام به شکلی طراحی شدند تا به تکمیل لاکی منجر شود.بازیگر فرفره در توضیح نقشش در برنامه ادامه داد: فرفره یک پسر خیالی است که از سرزمین خیالستان وارد برنامه می‌شود تا به لاکی کمک کند و همین‌طور داستان را پیش ببرد. فرفره همه‌کار بلد است اما این مهارت را با کمک یک دستگاه کنترل انجام می‌دهد. او کافی است که دکمه شغل مورد نظر را بفشارد تا فرفره بتواند آن شغل یا مهارت را انجام بدهد. البته گاهی با اشتباه‌های لاکی، دکمه‌ها جابه‌جا می‌شود و موقعیت خنده‌داری به‌وجود می‌آید که برای بچه‌ها جالب و خنده‌دار است.
دعوت به همراهی
مهدی قاسمی، صداپیشه شخصیت لاکی در گفتوگو با جام‌جم اظهار کرد:عنوان برنامه این احساس را منتقل می‌کندکه تمام عوامل در حال دعوت از بچه‌ها برای تماشا هستند و این دعوت،صمیمیت را بیشتر می‌کند.به‌عنوان صداپیشه لاکی چالاکی(عروسک)، با توجه به توضیحات نویسنده، تهیه‌کننده و سایر عوامل، سعی کردم تمرکزم راروی خودعروسک و ارتباط او با مجری، بازیگران، نوازنده، آهنگساز و همچنین نگاه بچه‌ها معطوف کنم. مضمون یادگیری و آموزش برای کودکان درتمامی قسمت‌ها به‌وضوح قابل مشاهده است و علاوه بر آموزش‌های موجود در متن، یکی از نکات بسیار مثبت این برنامه، ترانه‌هایی با مضامین آموزشی است که حال‌وهوای کودکان را به سمت شادی و نشاط سوق می‌دهد. چون لاکی چالاکی از سرزمینی به‌نام «خیالستان» آمده، گاهی رفتارهایی متفاوت از فرهنگ ما دارد و تلاش او در راستای همسان‌سازی فرهنگش با محیط پیرامونی جدید است. این موضوع حتی در گفتار، و خانواده و دوستانی که تلفنی صدای آنها را شنیدیم لحاظ می‌شود، چراکه به احتمال زیاد در آینده این شخصیت‌ها در برنامه حضور پیدا می‌کنند.
بیلبورد در کمک به انعطاف گرافیکی
محمدجواد عباسی، طراح و گرافیست برنامه، در پاسخ به این‌که بچه‌هادر این برنامه چه چیزی را تماشا می‌کنند، گفت: اولین برخورد و مواجهه مخاطب کودک با یک برنامه، هویت بصری آن است و طراحی دکور و پس‌زمینه‌ای که کودک را درگیر خود می‌کند، در رأس این هویت قرار دارد. با توجه به فضای کوچک استودیو، برای ویدئووال باید طراحی‌ای انجام می‌شد که بتواند به دکور عمق ببخشد. علاوه‌برآن استفاده از نمادهای شهر تهران مثل برج میلاد و میدان آزادی مد نظر بود. وجود یک تلویزیون شهری (بیلبورد) به ما کمک می‌کرد تا با توجه به موضوعات مختلف در هر قسمت در پس‌زمینه تغییر جزئی ایجاد کنیم. برای به‌کارگیری همه این موضوعات همفکری و گفت‌وگوهای زیادی با تهیه‌کننده و کارگردان انجام شد و خدا را شکر در نهایت به نتایج خوبی رسیدیم.
طراحی لباس نامتقارن
الهام شمس، طراح لباس وصحنه بچه‌ها بیایید تماشا گفت:به نظر من، این برنامه ازخیال ودنیای درونی کودکان الهام گرفته است. تمامی اجزا، ازجمله دکور، لباس، شخصیت‌ها، قصه‌هاوشعرها،همگی از دید یک کودک خیال‌پرداز طراحی شده‌اند.درطراحی لباس شخصیت‌ها، تلاش کردیم تا رنگ‌آمیزی‌ها ومدل‌ها هیچ‌گونه قاعده‌ای از تقارن نداشته باشند و طراحی‌ها به‌طور کامل آزادانه، مانند ذهن یک کودک انجام شوند. مثل تابه‌تا بودن رنگ عینک یا رنگ لباس.نکته دیگری که روی لباس اجراشداین بودکه کاراکتر بازیگر به‌صورت عروسک نمدی روی قسمتی از لباسش دیده شود. مثل خندان که کاراکترش به‌صورت ایموجی خنده روی لباس وصل شده یا فرفره از آنجا که همه‌کاره است و همه شغل‌ها را بلد است روی کلاهش چند نوع شخصیت شغلی به‌صورت عروسک نمدی وصل شده و ابزار هر شغل را با خودش دارد. برای این‌که فرفره بتواند شغل جدیدی را تجربه کند، کنترل خاصی طراحی کرده‌ایم که با فشردن دکمه‌ها، شخصیتش دگرگون می‌شود. من به دنیای کودکان ارادت دارم و با تمام وجود برای این برنامه و ایده‌ام تلاش می‌کنم.
جذاب برای بچه‌ها
مهرداد صباحی، نوازنده و آهنگساز این برنامه عنوان کرد: بچه‌ها بیایید تماشا مخاطبان را به تماشاودقت درگوش‌دادن دعوت می‌کند. برای درک بیشتر و بهتر، مکمل دیدن، خوب شنیدن است. موسیقی جزء جدایی‌ناپذیر یک برنامه تلویزیونی است. مخصوصا وقتی که مخاطب هدف، کودک و خردسال باشد. برای کودک و خردسال رنگ و موسیقی تواما می‌تواند به جذب و برقراری ارتباط منجر شود. به‌عنوان کسی که حدود ۳۰ سال در حوزه موسیقی کودک فعالیت کرده‌ام، حال‌وهوای برنامه را بسیار دوست دارم و مطمئنم که برای بچه‌ها نیز جذاب و دوست‌داشتنی است.
نگاه «بچه‌ها بیایید تماشا» به آینده
تهیه‌کننده «بچه‌ها بیایید تماشا» در توضیح ایده برنامه برای آینده تکمیل کرد: در این مرحله و فصل اول تلاش کرده‌ایم برنامه‌ای را که حدود یک سال است جایگزین برنامه کودک شبکه تهران شده، به خوبی معرفی کنیم. بچه‌ها بیایید تماشا تنها برنامه کودک فعال در شبکه تهران است که تا اینجا سعی کرده کاراکترهای برنامه را در ذهن بچه‌ها نهادینه کند. از آنجا که ذهن بچه‌ها توانایی تحلیل مسائل پیچیده را ندارد، از تعدد کاراکترها پرهیز کرده‌ایم تا بتوانند کاراکترها را به خوبی بشناسند. در هر قسمت، هر کاراکتر با یک موسیقی مشخص وارد برنامه می‌شود و بچه‌ها می‌دانند که هر کاراکتر چه نقشی دارد. هدف ما این است که بچه‌ها را به یک فضای ثابت عادت دهیم تا ان‌شاءا… در مراحل بعد بتوانیم از حضور بچه‌ها در برنامه استفاده کنیم. امیدواریم بتوانیم دکور و بخش‌های نمایشی را وسعت بدهیم تا در بهبود برنامه کارساز باشد. درغیر این‌صورت با توجه به تیم پرتلاش این برنامه که جزو 10 رتبه اول حوزه کودک هستند، همچنان معتقدم ارتباط موفق برنامه با بچه‌ها از نقط قوت این برنامه خواهد بود. ما برنامه را صرفا به عنوان یک کار سطحی نمی‌بینیم؛ بلکه به دنبال پرداختن به تمام جوانب زندگی کودک هستیم. خوشحالیم که مخاطبان زیادی از نقاط مختلف ایران داریم و هر روز پیام‌هایی از روستاهایی که حتی در برخی موارد نامشان را هم نشنیده‌ایم‌دریافت می‌کنیم.
زهرا عباسی - گروه رسانه
