تا قبل‌از اعمال تحریم‌های آمریکاعلیه صادرات نفت ایران درسال2018،کشورمان یکی ازعرضه‌کنندگان بزرگ نفت به هند (سومین واردکننده بزرگ نفت دنیا) بود.از آن زمان تاکنون عمده نفت ایران به چین صادر می‌شود؛ چون پالایشگاه‌های مستقل آن تحت تأثیر تحریم‌های آمریکا علیه صادرات نفت ایران قرار نگرفته‌اند.ازسوی دیگر داده‌های آماری نشان می‌دهد تجارت دوجانبه بین ایران و هند در سال مالی 2019-2018 به 17میلیارددلارمی‌رسید اما این رقم در2023-2022 به 2.3میلیارد دلار رسیده است.به گفته یکی از مقامات ایرانی در این هیات نمایندگی، ایران محدودیت‌های هند در رعایت تحریم‌ها را درک می‌کند ولی باید راه مقابله با این مسأله پیدا شود.درحال حاضر هند حدود 85 درصد نفت خود را وارد می‌کند و نیازمند نفت ارزان‌قیمت است تا ارزبری واردات خود را کاهش دهد، از این رو یکی از خریداران بزرگ نفت خام روسیه است که به‌ دلیل تحریم‌ها به‌دنبال حمله به اوکراین، با قیمت پایینی عرضه می‌شود.یک مقام آگاه هندی گفت:ماهمیشه درحال نظارت برجریان نفت خام جهان هستیم.با این حال، پیشنهادهایی برای از سرگیری واردات نفت خام از ایران وجود دارد.همچنین داده‌های ردیابی نفتکش‌ها از منابع در9 ماه اخیر نشان می‌دهد واردات نفت خام هند از صادرکنندگان خاورمیانه در نوامبرامسال به بالاترین حدخوددر۹ماه اخیررسید.روسیه همچنان بزرگ‌ترین تأمین‌کننده نفت به هند بوده و پس از آن عراق و عربستان قرار دارند. اما افزایش خرید نفت خاورمیانه، سهم نفت اوپک در مصرف نفت خام هند را به بالاترین سطح در هشت ماه گذشته یعنی ۵۳ درصد رساند.
   
برای سرمایه‌گذاری مشترک تلاش می‌کنیم
رودرا گاوراو شرست، سفیر هند در ایران در خصوص اهمیت مراودات ایران و هند می‌گوید: سال۲۰۱۸،هندوستان حدود۱۱ میلیارد دلار از ایران نفت خریداری کرده بود ولی باشروع تحریم‌ها درسال۲۰۱۹این رقم کاهش یافت.‌به گفته سفیرهندوستان در ایران، یکی از مهم‌ترین مشکلات درمسیر تجارت دوکشور،نبود تعاملات بانکی وسازوکارپرداخت است.قبلا سیستم روپیه-ریال خوب کار می‌کرد. هند نفت می‌خریدوروپیه دربانک هندسپرده‌گذاری می‌شدوایران برنج،موز،شکروکالای دارویی وارد می‌کرد ولی با شروع تحریم‌های ثانویه این وضعیت تغییر کرد. هنوز هم تلاش می‌کنیم سراغ کالای غیرتحریمی برویم و حتی می‌توانیم روی نفت هم تمرکز کنیم.
   
تجارت 4 میلیارد دلاری دو کشور
جزئیات تجارت ایران با هند در سال گذشته نشان می‌دهد 8 میلیون و439 هزارتن کالا به ارزش چهارمیلیارد و91 میلیون دلار بین دو کشور رد و بدل شده، درحالی که سال1401این میزان چیزی حدودهفت میلیون و386 هزارتن به ارزش پنج میلیاردو69 میلیون دلار بود.به همین دلیل می‌توان گفت تجارت مابین این دوکشوربه لحاظ وزنی با رشدی حدودا15درصدی وبه لحاظ ارزشی با کاهشی حدودا 20 درصدی روبرو بوده که دلیل این کاهش واردات ایران از هند،افزایش تولید برخی محصولات درکشورمان بود.به عبارت دیگر ایران سال گذشته شش میلیون و962 هزار تن کالا به ارزش دومیلیارد و 175میلیون دلار به هند صادر کرد، درحالی که سال 1401 این میزان پنج میلیون و 460 هزار تن کالای ایرانی به ارزش دو میلیارد و 127 میلیون دلار بود. 

کاهش یک میلیارد دلاری واردات از هند
صادرات ایران به هند به لحاظ وزنی با رشدی حدودا 30 درصدی به لحاظ وزنی و رشدی 2 درصدی به لحاظ ارزشی روبه‌رو بوده است.اما از سوی دیگر میزان واردات ایران از هند سال گذشته به یک میلیون و477هزارتن کالا به ارزش یک میلیارد و916 هزار دلار رسید؛ در حالی که سال 1401 این میزان یک میلیون و926 هزار تن به ارزش دو میلیارد و 942 هزار دلار بود.به همین دلیل واردات از هند به لحاظ ارزشی با کاهشی 35 درصدی یا یک میلیارد دلاری و به لحاظ وزنی با کاهشی 2 درصدی روبه‌رو بوده است.داده‌های گمرک‌همچنین نشان می‌دهدارزش هرتن کالای صادراتی312 دلاروهرتن کالای وارداتی1772دلار بوده است.از طرف دیگر می‌توان گفت تراز تجاری ایران با هندوستان مثبت بوده و این قرارداد در سال‌های آینده می‌تواند این امر را تداوم بخشد.

زینب صفری - گروه اقتصاد