اقتباس؛ نوش‌داروی سینمای ایران
پیش از این در گزارشی درباره اهمیت اقتباس و حضور یک جایزه ثابت برای این گونه مهم سینمایی صحبت کردیم. حال پس از انتشار اسامی فیلم‌های چهل‌و‌سومین جشنواره فیلم فجر، مشخص شد که سینما و سینماگران همچنان روی خوشی به ادبیات و اقتباس ادبی نشان نمی‌دهند. در جشنواره امسال تنها فیلمی که براساس یک کتاب ساخته شده، فیلم «زیبا صدایم کن» به‌کارگردانی رسول صدرعاملی، کارگردان کارکشته سینماست.
درآمیختن نام صدرعاملی با عنوان اقتباس، این نکته را یادآوری می‌کند که ظاهرا اقتباس را باید در میان قدیمی‌های سینما جست‌وجو کرد و قریب به اتفاق کارگردانان جوان با آن بیگانه هستند. این فیلم که به سفارش کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ساخته شده، اقتباسی از کتابی به همین نام نوشته فرهاد حسن‌‌زاده که از بازیگران آن تنها امین حیایی معرفی شده است. به غیر از فیلم زیبا صدایم کن وقتی اسامی آثار را بالا و پایین کنیم یک اسم بیشتر از بقیه خودنمایی می‌کند؛ «ناتور دشت» به‌کارگردانی محمدرضا خردمندان که نویسندگی آن هم بر‌عهده خردمندان و حمید اکبری‌خامنه بوده. این فیلم که نام خود را از رمان معروف جروم دیوید سلینجر وام گرفته است، در نگاه اول این گمانه را تقویت می‌کند که با اقتباسی از این رمان معروف روبه‌رو هستیم اما طبق آنچه در اخبار پیرامون این فیلم آمده، فقط اسم این اثر است که اشاره به آن دارد و در حقیقت فیلمنامه این فیلم با الهام از داستانی واقعی نگارش شده است. این فیلم که تازه‌ترین محصول سازمان سینمایی سوره به‌حساب می‌آید تاکنون زوج اصلی خود را معرفی کرده که هادی حجازی‌فر و میرسعید مولویان است. گفتنی است این‌دو برای نخستین‌بار است که کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و باید دید که نتیجه کار چه از آب در می‌آید. بدون شک این نامگذاری بی‌علت نبود و باید دید که هدف محمدرضا خردمندان در استفاده از این اسم چه‌چیزی بوده است.چهل‌و‌سومین جشنواره فیلم فجر در زمینه اقتباس‌های سینمایی نسبت به دوره قبل شاهد افت بوده است. در دوره قبل در میان آثار حاضر در جشنواره، شاهد دو اقتباس بودیم؛ یکی باغ کیانوش به کارگردانی رضا کشاورزحداد و دیگری آپاراتچی به کارگردانی قربانعلی طاهرفر. گفتنی است که از این فیلم، باغ کیانوش در مقام ماحاصل همکاری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و سازمان سینمایی سوره توانست نه فقط در جشنواره که در اکران عمومی هم با استقبال خوبی روبه‌رو شود که این نکته نشان می‌دهد یک اقتباس سینمایی قابل قبول ظرفیت بالایی برای جذب مخاطب دارد.اقتباس ادبی به این خاطر در سینمای ایران اهمیت زیادی دارد که یکی از انتقادهای اساسی به فیلم‌های ایرانی، ضعف در فیلمنامه‌نویسی است؛ ضعفی که به‌اذعان اهالی فن با رفتن به‌سمت اقتباس از آثار ادبی تا حدود زیادی برطرف خواهد شد اما فیلمسازان خیلی علاقه‌ای به این کار نشان نمی‌دهند تا ضعف‌های فیلم‌های ایرانی در فیلمنامه مشهود و پررنگ باشد.
امیرحسین حیدری - گروه فرهنگ و هنر
