رونمایی از کتابی که صدای امید را از رادیو به گوش می‌رساند
مراسم رونمایی کتاب «رادیو و سرمایه اجتماعی در ایران» به قلم دکتر ظهیر احمدی، پژوهشگر برتر رادیو فرهنگ دوشنبه 8 بهمن1403درسالن جلسات ساختمان شهدای رادیو برگزار شد. دراین مراسم،علی بخشی‌زاده، معاون صدای رسانه‌ملی؛ حسن خجسته، استاد و عضو هیات علمی دانشگاه صداوسیما؛ سید‌مرتضی کاظمی‌دینان، مدیر رادیو فرهنگ و جمعی از مدیران و اهالی رادیو حضور داشتند.
بخشی‌زاده ضمن خوشامدگویی به حاضران و گرامی‌داشت یاد امام و تمامی شهدا انقلاب در آستانه دهه فجر، به اهمیت موضوع کتاب اشاره کرد و گفت: این کتاب درباره یکی از مهم‌ترین واژه‌هایی است که این روزها به دغدغه و نقطه کانونی بحران در حوزه رسانه تبدیل شده است. وی افزود: هر فردی تعریفی از این واژه دارد و مجموعه‌ای از مولفه‌ها را برای آن متصور است، از جمله دین، اعتقاد به رسالت پیامبر، قلمرو سرزمینی، زبان و خط مشترک، فرهنگ و آداب و رسوم، و دوران دفاع مقدس. بخشی‌زاده در ادامه عنوان کرد: وسعت مفهوم سرمایه اجتماعی ظرفیت تهیه و تدوین جلد دوم این کتاب را دارد. وی همچنین به مولفه‌هایی چون انسجام اجتماعی، امید و نقش رسانه در تقویت سرمایه اجتماعی اشاره کرد و گفت: اگر رسانه بتواند امید را به مخاطبان خود به‌طور منطقی و درست ارائه کند، در تقویت سرمایه اجتماعی موثر خواهد بود.وی با اشاره به پارامترهای دیگر افزایش سرمایه اجتماعی، افزود: نشاط اجتماعی، اعتماد به حوزه کلان کشور، امنیت، رضایتمندی و مشارکت از جمله مواردی هستند که می‌توانند به افزایش سرمایه اجتماعی کمک کنند. بخشی‌زاده همچنین بر لزوم توجه به «انسان رسانه» تاکید کرد و گفت: در دنیای امروز باید به این مقوله توجه ویژه‌ای داشت.
سید مرتضی کاظمی دینان، مدیر رادیو فرهنگ، با تبریک عید مبعث و اشاره به اهمیت پژوهش، عنوان کرد: اهمیت پژوهش در رسانه بر هیچ‌کس پوشیده نیست و رسانه‌ای که از پشتوانه پژوهشی و تحقیقی برخوردار نباشد، نمی‌تواند به اهدافش برسد.
وی افزود: در رادیو فرهنگ، پژوهش نه تنها برای پژوهش بلکه برای آنتن و برنامه‌ها نیز مورد توجه قرار دارد. تحقیق‌هایی که انجام می‌شود، در همین راستاست و طراحی‌های پژوهشی که با تیم پژوهش انجام می‌شود، به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که به برنامه‌سازی و روی آنتن رفتن کمک کنند. در این خصوص، پژوهشگران در اتاق فکر برنامه‌ها در کنار برنامه‌سازان قرار دارند و در ارزیابی برنامه‌ها نیز یاری‌گر هستند.
کاظمی دینان ادامه داد: کتاب رادیو و سرمایه اجتماعی در ایران نیز بر اساس همین دغدغه رسانه و سند تحول شکل گرفته است. نقطه قوت این اثر، روش گردآوری مطالب علمی و مستندات کاملا دقیق آن است. علاوه بر این، پیشنهاداتی که در کتاب آمده، منطبق بر سند تحول سازمان است و بر این اساس می‌تواند دستمایه خوبی برای برنامه‌سازان حوزه صدا باشد.
مدیر رادیو فرهنگ به بخش‌هایی از این کتاب اشاره کرد و مطالعه آن را به برنامه‌سازان توصیه کرد و گفت: توجه به فرهنگ و آداب و رسوم اقوام، تمرکززدایی از پایتخت و توجه به خرده‌فرهنگ‌ها از جمله پیشنهادات برنامه‌سازی است که در این کتاب آمده است.ایشان همچنین از برنامه‌سازان معاونت صدا و همکاران دیگر مراکز استان‌ها دعوت کردند که حتما این کتاب را مطالعه کنند، چرا که ایده‌های نو و نکات دقیق و ظریفی دارد که می‌تواند به خلاقیت هر چه بیشتر در برنامه‌ها کمک کند.
حسن خجسته، عضو هیات علمی دانشگاه صداوسیما و مهمان ویژه این مراسم نیز با قدردانی از دکتر ظهیر احمدی، در تعریف سرمایه اجتماعی اظهار کرد: مجموع بردارهای ارتباطی که به سمت شما یا سازمان‌تان و یا از شما و سازمان‌تان به سمت بیرون است، مشخصه میزان سرمایه اجتماعی شما محسوب می‌شود.
این استاد دانشگاه ادامه داد: تأمین سرمایه اجتماعی ساده نیست، اما از دست دادن آن به‌سرعت اتفاق می‌افتد. در غرب، مبنای ارتباطات اجتماعی رقابت است. در تفکر ما نیز مبنای ارتباطات اجتماعی رقابت است، اما این تفکر بر این مبناست که باید در کارهای خیر از یکدیگر سبقت بگیریم. به همین دلیل، کسی که ایمان به قلبش وارد شده، از موفقیت رفیقش نیز خوشحال می‌شود و این موضوع به‌عنوان عاملی مؤثر برای تقویت سرمایه اجتماعی خود و سازمان مربوطه عمل می‌کند.
ظهیر احمدی، نویسنده کتاب رادیو و سرمایه اجتماعی در ایران، در بخشی از این مراسم با اشاره به جایگاه رسانه‌ای کتاب بیان کرد: کتاب، مهم‌ترین، قدیمی‌ترین و مقدس‌ترین رسانه است که ارتباط خالق و مخلوق را از طریق این ابزار رسانه‌ای برقرار می‌کند و در طول تاریخ، برای ارتقای جوامع بشری، این کتاب بوده که تعالی جوامع را رقم زده است. وی افزود: سرمایه اجتماعی از جمله اصطلاحاتی است که به‌تازگی وارد حوزه مطالعات اجتماعی و ارتباطات شده است. پس از بررسی این اصطلاح در منابع لاتین، چندین مولفه در جهت قوام‌بخشی سرمایه اجتماعی شناسایی کردیم که آگاهی‌بخشی، اعتماد متقابل، عدالت و انصاف و مشارکت از جمله آنها هستند. بنابراین، سراغ منابع بومی رفتیم تا نزدیک‌ترین منابع به این مفهوم اجتماعی را جستجو کنیم.
احمدی ادامه داد: منظور از سرمایه اجتماعی در این کتاب، اموالی غیر از دارایی مالی است؛ یعنی هر آنچه درباره ارتباط سازمان و مردم و … است و این دارایی مبتنی بر آگاهی، اعتماد و مشارکت است. حسن ظن، وحدت و انسجام، اعتماد به یکدیگر، تعاون، شورا و مشورت در منابع اسلامی از مواردی هستند که جزو سرمایه‌های اجتماعی برشمرده شده‌اند.وی افزود: پس از معادل‌یابی مفاهیم سرمایه اجتماعی در منابع اسلامی، سراغ سند تحول سازمان رفتیم. هویت ملی، توجه به تنوع فرهنگی در جامعه ایرانی و مولفه‌های تنوع فرهنگی، مرکزگریزی و توجه به تنوع فرهنگی اقوام، ملل و مذاهب از جمله مواردی بودند که در این سند به آنها اشاره شده است. به جهت جامعیت سوژه مورد مطالعه، در مرحله بعدی سراغ بیانیه گام دوم انقلاب رفتیم که در این بیانیه، رهبری به نکاتی چون مردمی بودن انقلاب و به اوج رسیدن مشارکت مردم در فرآیندهای انقلاب اشاره کرده‌اند. پس از شناسایی عناوین و مولفه‌هایی که در اسناد وجود داشت، به استخراج محورهای موضوعی در حوزه برنامه‌سازی رسانه‌ای پرداختیم.
نویسنده کتاب رادیو و سرمایه اجتماعی در ایران در پایان افزود: در بخش نتیجه‌گیری کتاب، مجموعه‌ای از سیاست‌های پیشنهادی و موضوعات برنامه‌سازی را ارائه کردیم. از ابتدا تا انتها، سه مرحله در کتاب مدنظر قرار گرفت: سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و برنامه‌سازی. سعی کردیم تمام این مراحل را در گردآوری کتاب لحاظ کنیم تا کتابی جامع به برنامه‌سازان تقدیم شود.
این جلسه با رونمایی کتاب رادیو و سرمایه اجتماعی در ایران و امضای پوستر این مراسم به پایان رسید.
زهرا عباسی - گروه رسانه
سید مرتضی کاظمی دینان، مدیر رادیو فرهنگ، با تبریک عید مبعث و اشاره به اهمیت پژوهش، عنوان کرد: اهمیت پژوهش در رسانه بر هیچ‌کس پوشیده نیست و رسانه‌ای که از پشتوانه پژوهشی و تحقیقی برخوردار نباشد، نمی‌تواند به اهدافش برسد.
وی افزود: در رادیو فرهنگ، پژوهش نه تنها برای پژوهش بلکه برای آنتن و برنامه‌ها نیز مورد توجه قرار دارد. تحقیق‌هایی که انجام می‌شود، در همین راستاست و طراحی‌های پژوهشی که با تیم پژوهش انجام می‌شود، به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که به برنامه‌سازی و روی آنتن رفتن کمک کنند. در این خصوص، پژوهشگران در اتاق فکر برنامه‌ها در کنار برنامه‌سازان قرار دارند و در ارزیابی برنامه‌ها نیز یاری‌گر هستند.
کاظمی دینان ادامه داد: کتاب رادیو و سرمایه اجتماعی در ایران نیز بر اساس همین دغدغه رسانه و سند تحول شکل گرفته است. نقطه قوت این اثر، روش گردآوری مطالب علمی و مستندات کاملا دقیق آن است. علاوه بر این، پیشنهاداتی که در کتاب آمده، منطبق بر سند تحول سازمان است و بر این اساس می‌تواند دستمایه خوبی برای برنامه‌سازان حوزه صدا باشد.
مدیر رادیو فرهنگ به بخش‌هایی از این کتاب اشاره کرد و مطالعه آن را به برنامه‌سازان توصیه کرد و گفت: توجه به فرهنگ و آداب و رسوم اقوام، تمرکززدایی از پایتخت و توجه به خرده‌فرهنگ‌ها از جمله پیشنهادات برنامه‌سازی است که در این کتاب آمده است.ایشان همچنین از برنامه‌سازان معاونت صدا و همکاران دیگر مراکز استان‌ها دعوت کردند که حتما این کتاب را مطالعه کنند، چرا که ایده‌های نو و نکات دقیق و ظریفی دارد که می‌تواند به خلاقیت هر چه بیشتر در برنامه‌ها کمک کند.
حسن خجسته، عضو هیات علمی دانشگاه صداوسیما و مهمان ویژه این مراسم نیز با قدردانی از دکتر ظهیر احمدی، در تعریف سرمایه اجتماعی اظهار کرد: مجموع بردارهای ارتباطی که به سمت شما یا سازمان‌تان و یا از شما و سازمان‌تان به سمت بیرون است، مشخصه میزان سرمایه اجتماعی شما محسوب می‌شود.
این استاد دانشگاه ادامه داد: تأمین سرمایه اجتماعی ساده نیست، اما از دست دادن آن به‌سرعت اتفاق می‌افتد. در غرب، مبنای ارتباطات اجتماعی رقابت است. در تفکر ما نیز مبنای ارتباطات اجتماعی رقابت است، اما این تفکر بر این مبناست که باید در کارهای خیر از یکدیگر سبقت بگیریم. به همین دلیل، کسی که ایمان به قلبش وارد شده، از موفقیت رفیقش نیز خوشحال می‌شود و این موضوع به‌عنوان عاملی مؤثر برای تقویت سرمایه اجتماعی خود و سازمان مربوطه عمل می‌کند.
ظهیر احمدی، نویسنده کتاب رادیو و سرمایه اجتماعی در ایران، در بخشی از این مراسم با اشاره به جایگاه رسانه‌ای کتاب بیان کرد: کتاب، مهم‌ترین، قدیمی‌ترین و مقدس‌ترین رسانه است که ارتباط خالق و مخلوق را از طریق این ابزار رسانه‌ای برقرار می‌کند و در طول تاریخ، برای ارتقای جوامع بشری، این کتاب بوده که تعالی جوامع را رقم زده است. وی افزود: سرمایه اجتماعی از جمله اصطلاحاتی است که به‌تازگی وارد حوزه مطالعات اجتماعی و ارتباطات شده است. پس از بررسی این اصطلاح در منابع لاتین، چندین مولفه در جهت قوام‌بخشی سرمایه اجتماعی شناسایی کردیم که آگاهی‌بخشی، اعتماد متقابل، عدالت و انصاف و مشارکت از جمله آنها هستند. بنابراین، سراغ منابع بومی رفتیم تا نزدیک‌ترین منابع به این مفهوم اجتماعی را جستجو کنیم.
احمدی ادامه داد: منظور از سرمایه اجتماعی در این کتاب، اموالی غیر از دارایی مالی است؛ یعنی هر آنچه درباره ارتباط سازمان و مردم و … است و این دارایی مبتنی بر آگاهی، اعتماد و مشارکت است. حسن ظن، وحدت و انسجام، اعتماد به یکدیگر، تعاون، شورا و مشورت در منابع اسلامی از مواردی هستند که جزو سرمایه‌های اجتماعی برشمرده شده‌اند.وی افزود: پس از معادل‌یابی مفاهیم سرمایه اجتماعی در منابع اسلامی، سراغ سند تحول سازمان رفتیم. هویت ملی، توجه به تنوع فرهنگی در جامعه ایرانی و مولفه‌های تنوع فرهنگی، مرکزگریزی و توجه به تنوع فرهنگی اقوام، ملل و مذاهب از جمله مواردی بودند که در این سند به آنها اشاره شده است. به جهت جامعیت سوژه مورد مطالعه، در مرحله بعدی سراغ بیانیه گام دوم انقلاب رفتیم که در این بیانیه، رهبری به نکاتی چون مردمی بودن انقلاب و به اوج رسیدن مشارکت مردم در فرآیندهای انقلاب اشاره کرده‌اند. پس از شناسایی عناوین و مولفه‌هایی که در اسناد وجود داشت، به استخراج محورهای موضوعی در حوزه برنامه‌سازی رسانه‌ای پرداختیم.
نویسنده کتاب رادیو و سرمایه اجتماعی در ایران در پایان افزود: در بخش نتیجه‌گیری کتاب، مجموعه‌ای از سیاست‌های پیشنهادی و موضوعات برنامه‌سازی را ارائه کردیم. از ابتدا تا انتها، سه مرحله در کتاب مدنظر قرار گرفت: سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و برنامه‌سازی. سعی کردیم تمام این مراحل را در گردآوری کتاب لحاظ کنیم تا کتابی جامع به برنامه‌سازان تقدیم شود.
این جلسه با رونمایی کتاب رادیو و سرمایه اجتماعی در ایران و امضای پوستر این مراسم به پایان رسید.
زهرا عباسی - گروه رسانه
