آغاز مأموریت مشترک حوزه و رسانه

تاملی بر پیام رهبر انقلاب به همایش یکصدمین سال بازتأسیس حوزه علمیه قم

آغاز مأموریت مشترک حوزه و رسانه

راضیه زند، پژوهشگر اداره‌کل پژوهش‌های اسلامی رسانه‌ملی درباره بیانات رهبر معظم انقلاب در 100 سالگی حوزه علمیه قم و پیوند آن با موضوع رسانه، یادداشتی نوشته که در این ستون به دلیل فضای محدود، بخشی از آن آورده شده است.

بیانات رهبر معظم انقلاب در100سالگی حوزه علمیه قم، نه‌تنها مرور تاریخی بلکه بیانیه‌ای راهبردی برای آینده حوزه و نظام فرهنگی انقلاب اسلامی است. ایشان رسانه‌ملی را به عنوان «رسانه‌ تمدن‌ساز» معرفی کرده و تأکید دارند که باید در کنار حوزه، پیشقراول گفتمان‌سازی تمدنی در گام دوم انقلاب باشد. این بیانات نقشه‌راهی برای بازآرایی رسانه‌های اسلامی در راستای تحقق اهداف بیانیه گام دوم و سند تحول رسانه‌ملی فراهم می‌آورد. رهبر انقلاب تأکید کردند که رسانه باید پاسدار و مروج گفتمان فقهی زنده و انقلابی حوزه باشد و در گام دوم، پرچم‌دار تمدن‌سازی اسلامی شود. آینده‌ای که در آن حوزه به عنوان «مرکز تولید معنای دینی» و رسانه‌ملی به عنوان «زبان تبیین و اقناع اجتماعی» هم‌سنگر خواهند بود. از این رو، رسانه‌ملی باید صدای حوزه را در عمق جان مخاطب بازتاب دهد. رهبر انقلاب همچنین بر مسئولیت حوزه در مواجهه با جنگ نرم دشمن تأکید و به ضرورت تولید محتوای مستند و پاسخگو به سؤالات معرفتی نسل جوان اشاره کردند. تحقق اهداف تحول حوزه و اجتهاد پاسخگو بدون حضور مؤثر رسانه ممکن نیست. رسانه‌ملی در این مسیر سه وظیفه کلیدی دارد:

​​​​​​​۱. تبیین عمیق مفاهیم دینی:
بسیاری از مفاهیم راهبردی مانند «فقه تمدنی»، «اجتهاد حکومتی» یا «جهاد تبیین» نیاز به بازخوانی رسانه‌ای دارند. رسانه‌ملی با تولید محتواهای ترکیبی، برنامه‌های تحلیلی و روایت‌محور، می‌تواند این مفاهیم ناب را از حوزه به متن زندگی مردم منتقل کند. چراکه مهم‌ترین کارویژه رسانه در این مسیر، تبدیل علوم و معارف حوزه به روایت‌هایی قابل‌درک، اقناعی و الهام‌بخش است، پس رسانه می‌بایست پیام اجتهاد را برای زبان مخاطب امروز ترجمه و عقلانیت دینی را در سپهر رسانه، روایت کند.

2.‌ حمایت از مرجعیت فکری حوزه در جنگ روایت‌ها:
رهبر انقلاب، یکی از تهدیدهای اصلی حوزه را «شبهه‌پراکنی دشمن» دانستند. رسانه‌ملی باید با ایجاد خط تولید منسجم برای پاسخ به این شبهات، از حوزه به‌مثابه مغز متفکر امت اسلامی حمایت گفتمانی کند. در مقام جهاد تبیین، رسانه‌ملی باید از موضع صرفا انتقال‌دهنده محتوا فاصله بگیرد و تبیین‌گر تمدن اسلامی‌ با محوریت حوزه باشد. این یعنی ورود فعال به مسائل فرهنگی، اخلاقی، تربیتی و حتی مسائل سیاسی با تکیه بر تفسیر و تحلیل نخبگان حوزوی. ما نیازمند رسانه‌ای هستیم که به‌مثابه راوی روایت انقلاب را از زبان حوزه بازگو نماید.

۳. بازسازی رابطه حوزه با جامعه از طریق رسانه:
اگر حوزه مأمور تبیین دین برای نیازهای روز است، رسانه می‌تواند رابطه زنده و دوسویه میان حوزه و مردم باشد. جوان امروز، با روایت‌های انبوه و گاه مسموم از روحانیت مواجه است، لذا وظیفه دیگر رسانه دینی، بازسازی چهره اجتماعی روحانیت در نگاه نسل جدید است. مطابق سند تحول رسانه‌ملی، این نهاد باید به «رسانه مرجع در زمینه دین» تبدیل شود. این مهم تنها زمانی محقق می‌شود که رسانه‌ملی در تعاملی راهبردی با حوزه، نقش تسهیل‌گر انتقال دانش دینی به زبان رسانه را ایفا کند، نه صرفا پخش‌کننده.