دلیل کاهش اعتماد كاربران به شركت‌های بزرگ حوزه فناوری چیست؟
حراج داده‌ها
اعتماد به شركت‌ها چالشی است كه این روزها گریبان‌گیر بسیاری از فعالان بزرگ حوزه فناوری اطلاعات شده است. حفاظت از اطلاعات خصوصی كاربران كه بسیاری از شركت‌ها از آن دم می‌زنند، در عمل به‌درستی انجام نمی‌شود و هر روز یك تئوری توطئه جدید برای یكی از شركت‌های بزرگ حوزه فناوری اطلاعات مطرح می‌شود. گاه خبرهایی درباره نقض قانون حفظ حریم خصوصی شنیده می‌شود. كاربران كه از درز اطلاعات شخصی خود می‌ترسند، احساس خطر می‌كنند و گاهی اخبار غیررسمی و نادرست را فقط به دلیل این‌كه همیشه این نگاه را دارند كه ممكن است این شركت‌ها اطلاعات آنها را به راحتی در اختیار افراد یا شركت‌های دیگر قرار دهند، پخش می‌كنند. اما واقعیت چیست؟ آیا شركت‌های بزرگ فناوری اطلاعات برای رسیدن به اهداف مالی و تجاری خود اقدام به فروش داده‌های كاربران می‌كنند؟ آیا این تئوری‌ها كه هر روز ذهن مردم را در مورد توطئه این شركت‌ها مشغول كرده است، واقعیت دارد؟
محسن سمسارپور
فروش اطلاعات پرجمعیت‌ترین شهر جهان
بین شبكه‌های اجتماعی و شركت‌های بزرگ و فعال در حوزه فناوری اطلاعات فیس‌بوك شاید پركاربرترین باشد. طبق آخرین آمارها این شبكه اجتماعی حدود 38/2 میلیارد نفر جمعیت دارد كه بیشتر از پرجمعیت‌ترین كشورهای جهان است. در دو سال گذشته حدود سه میلیارد تلفن‌همراه هوشمند در جهان به فروش رفته و این نشان می‌دهد بخش عظیمی از مردم جهان در حال فعالیت در فضای مجازی هستند. این حجم بالای كاربران و اطلاعاتی كه هر روز در حال انتشار آن هستند، قدرت فراوانی برای شركت‌هایی مانند فیس‌بوك به ارمغان می‌آورد، اما همه این كاربران تا زمانی در فیس‌بوك یا هر فضای دیگری فعالیت می‌كنند كه خیالشان از امنیت اطلاعات شخصی و حفظ حریم شخصی‌شان راحت باشد. كاربران هر روز شاهد اخباری هستند كه اعتمادشان را به شبكه‌های اجتماعی كمتر كرده است. چندی پیش خبری منتشر شد كه فیس‌بوك اطلاعات ۸۷ میلیون كاربر خود را به یك موسسه مشاوره سیاسی فروخته است. این خبر و اخبار مشابه، توجه بسیاری از كاربران را به خود جلب می‌كند و آنها را هر روز نسبت به این شبكه اجتماعی بی‌اعتمادتر می‌كند.
تبلیغات هدفمند
همه چیز دست به دست هم می‌دهد تا تئوری توطئه توسط شبكه‌های اجتماعی و برنامه‌های تلفن‌همراه و حتی شركت‌های تولیدكننده گوشی و نرم‌افزار برای كاربران تقویت شود. این روزها بسیاری از كاربران فیس‌بوك بر این باورند كه این شبكه اجتماعی برای این‌كه بتواند تبلیغات هدفمند برای شركت‌های مختلف انجام دهد، حریم خصوصی كاربران را از بین می‌برد.
در جدیدترین تئوری توطئه كه توسط كاربران مطرح شده آنها بر این باورند كه فیس‌بوك حتی مكالمات تلفنی آنها را ضبط و ذخیره می‌كند، سپس با استفاده از تحلیل محتوا مكالمات را بررسی كرده و نیازمندی‌های كاربران را به‌دست می‌آورد. به‌این‌ترتیب فیس‌بوك داده‌های تحلیل شده و اطلاعات غنی از كاربران خود را در اختیار دارد و از دید بسیاری از كاربران این داده‌ها و اطلاعات پردازش شده به‌صورت دانش توسط فیس‌بوك در اختیار شركت‌های تجاری قرار می‌گیرد تا هم فیس‌بوك پول خوبی را نصیب خود كند و هم شركت‌های مختلف تجاری بدون نیاز به هزینه بالا جهت شناسایی نیاز كاربران بتوانند با رفع نیاز آنها و ارائه راه‌حل برای مسائل مختلف كاربران، درآمدزایی بسیار بالایی داشته باشند.
شكی نیست كه با توجه به جمعیت بالایی كه در فیس‌بوك یا شبكه‌های اجتماعی دیگر مانند تلگرام و اینستاگرام در حال فعالیت هستند، ظرفیت چنین كاری وجود دارد. هر روز مردم حداقل در یكی از این شبكه‌های اجتماعی یا برنامه‌های كاربردی تلفن‌همراه فعالیت می‌كنند و یك اثر كوچك از خود به‌جا می‌گذارند. با نگاه مثبت و رویكرد استفاده از علم داده شاید بتوان گفت این موقعیت بسیار خوبی است كه نیازهای مردم شناسایی و با كمترین هزینه رفع شود، اما این روزها با انتشار اخبار مختلف از نقض قوانین حفظ حقوق كاربران و حریم شخصی، نگاه كاربران كمتر به سمت مثبت بودن این فرآیند می‌چرخد.
میزان بی‌اعتمادی كاربران
طبق یك نظرسنجی كه توسط گروهی پژوهشی در سال ۲۰۱۸ انجام شده، بیش از هزار نفر میزان بی‌اعتمادی خود به حفظ حریم خصوصی توسط شركت‌های مختلف را اعلام كردند.
نكته حائز اهمیت این‌كه فیس‌بوك با ۴۰درصد صدرنشین این نظرسنجی است و فاصله آن با دومین شركت ۳۲درصد است. پس از فیس‌بوك، توییتر و آمازون با ۸درصد دوم و سوم هستند. دو شركت نت فلیكس و تسلا با یكدرصد شركت‌هایی هستند كه مردم اعتماد بیشتری به آنها نشان می‌دهند.
جلب اعتماد كاربران
همه چیز واضح است، آن‌قدر واضح كه شاید نیاز به مطرح كردن هم نباشد. مدل كسب‌وكار بسیاری از فعالان این روزهای حوزه فناوری اطلاعات بر پایه داده است، اما داده‌ها دقیقا از كجا می‌آیند؟ آیا غیر از این است كه فعالیت روزانه ده‌ها، صدها، هزاران یا میلیون‌ها كاربر است كه این منبع بسیار ارزشمند را برای فعالان حوزه فناوری اطلاعات به ارمغان می‌آورد.
شاید مهم‌تر از داده‌ها، افراد و كاربرانی هستند كه سرمایه اصلی كسب‌وكارهای حوزه فناوری اطلاعات هستند.
فیس‌بوك كه این روزها با از دست دادن اعتماد كاربرانش با چالش بزرگی روبه‌روست راهی به جز جلب اعتماد كاربران ندارد، چراكه در غیر این صورت بزرگ‌ترین منبع تولید داده خود یعنی كاربران را از دست می‌دهد و این یعنی حذف تدریجی این شبكه اجتماعی از صحنه بزرگ مبارزه در حوزه فناوری اطلاعات.
بین شبكه‌های اجتماعی و شركت‌های بزرگ و فعال در حوزه فناوری اطلاعات فیس‌بوك شاید پركاربرترین باشد. طبق آخرین آمارها این شبكه اجتماعی حدود 38/2 میلیارد نفر جمعیت دارد كه بیشتر از پرجمعیت‌ترین كشورهای جهان است. در دو سال گذشته حدود سه میلیارد تلفن‌همراه هوشمند در جهان به فروش رفته و این نشان می‌دهد بخش عظیمی از مردم جهان در حال فعالیت در فضای مجازی هستند. این حجم بالای كاربران و اطلاعاتی كه هر روز در حال انتشار آن هستند، قدرت فراوانی برای شركت‌هایی مانند فیس‌بوك به ارمغان می‌آورد، اما همه این كاربران تا زمانی در فیس‌بوك یا هر فضای دیگری فعالیت می‌كنند كه خیالشان از امنیت اطلاعات شخصی و حفظ حریم شخصی‌شان راحت باشد. كاربران هر روز شاهد اخباری هستند كه اعتمادشان را به شبكه‌های اجتماعی كمتر كرده است. چندی پیش خبری منتشر شد كه فیس‌بوك اطلاعات ۸۷ میلیون كاربر خود را به یك موسسه مشاوره سیاسی فروخته است. این خبر و اخبار مشابه، توجه بسیاری از كاربران را به خود جلب می‌كند و آنها را هر روز نسبت به این شبكه اجتماعی بی‌اعتمادتر می‌كند.
تبلیغات هدفمند
همه چیز دست به دست هم می‌دهد تا تئوری توطئه توسط شبكه‌های اجتماعی و برنامه‌های تلفن‌همراه و حتی شركت‌های تولیدكننده گوشی و نرم‌افزار برای كاربران تقویت شود. این روزها بسیاری از كاربران فیس‌بوك بر این باورند كه این شبكه اجتماعی برای این‌كه بتواند تبلیغات هدفمند برای شركت‌های مختلف انجام دهد، حریم خصوصی كاربران را از بین می‌برد.
در جدیدترین تئوری توطئه كه توسط كاربران مطرح شده آنها بر این باورند كه فیس‌بوك حتی مكالمات تلفنی آنها را ضبط و ذخیره می‌كند، سپس با استفاده از تحلیل محتوا مكالمات را بررسی كرده و نیازمندی‌های كاربران را به‌دست می‌آورد. به‌این‌ترتیب فیس‌بوك داده‌های تحلیل شده و اطلاعات غنی از كاربران خود را در اختیار دارد و از دید بسیاری از كاربران این داده‌ها و اطلاعات پردازش شده به‌صورت دانش توسط فیس‌بوك در اختیار شركت‌های تجاری قرار می‌گیرد تا هم فیس‌بوك پول خوبی را نصیب خود كند و هم شركت‌های مختلف تجاری بدون نیاز به هزینه بالا جهت شناسایی نیاز كاربران بتوانند با رفع نیاز آنها و ارائه راه‌حل برای مسائل مختلف كاربران، درآمدزایی بسیار بالایی داشته باشند.
شكی نیست كه با توجه به جمعیت بالایی كه در فیس‌بوك یا شبكه‌های اجتماعی دیگر مانند تلگرام و اینستاگرام در حال فعالیت هستند، ظرفیت چنین كاری وجود دارد. هر روز مردم حداقل در یكی از این شبكه‌های اجتماعی یا برنامه‌های كاربردی تلفن‌همراه فعالیت می‌كنند و یك اثر كوچك از خود به‌جا می‌گذارند. با نگاه مثبت و رویكرد استفاده از علم داده شاید بتوان گفت این موقعیت بسیار خوبی است كه نیازهای مردم شناسایی و با كمترین هزینه رفع شود، اما این روزها با انتشار اخبار مختلف از نقض قوانین حفظ حقوق كاربران و حریم شخصی، نگاه كاربران كمتر به سمت مثبت بودن این فرآیند می‌چرخد.
میزان بی‌اعتمادی كاربران
طبق یك نظرسنجی كه توسط گروهی پژوهشی در سال ۲۰۱۸ انجام شده، بیش از هزار نفر میزان بی‌اعتمادی خود به حفظ حریم خصوصی توسط شركت‌های مختلف را اعلام كردند.
نكته حائز اهمیت این‌كه فیس‌بوك با ۴۰درصد صدرنشین این نظرسنجی است و فاصله آن با دومین شركت ۳۲درصد است. پس از فیس‌بوك، توییتر و آمازون با ۸درصد دوم و سوم هستند. دو شركت نت فلیكس و تسلا با یكدرصد شركت‌هایی هستند كه مردم اعتماد بیشتری به آنها نشان می‌دهند.
جلب اعتماد كاربران
همه چیز واضح است، آن‌قدر واضح كه شاید نیاز به مطرح كردن هم نباشد. مدل كسب‌وكار بسیاری از فعالان این روزهای حوزه فناوری اطلاعات بر پایه داده است، اما داده‌ها دقیقا از كجا می‌آیند؟ آیا غیر از این است كه فعالیت روزانه ده‌ها، صدها، هزاران یا میلیون‌ها كاربر است كه این منبع بسیار ارزشمند را برای فعالان حوزه فناوری اطلاعات به ارمغان می‌آورد.
شاید مهم‌تر از داده‌ها، افراد و كاربرانی هستند كه سرمایه اصلی كسب‌وكارهای حوزه فناوری اطلاعات هستند.
فیس‌بوك كه این روزها با از دست دادن اعتماد كاربرانش با چالش بزرگی روبه‌روست راهی به جز جلب اعتماد كاربران ندارد، چراكه در غیر این صورت بزرگ‌ترین منبع تولید داده خود یعنی كاربران را از دست می‌دهد و این یعنی حذف تدریجی این شبكه اجتماعی از صحنه بزرگ مبارزه در حوزه فناوری اطلاعات.
