درباره التهاب گوش میانی چه می‌دانید؟
گوش درد كودكانه!
همه این را می‌دانند كه كودكان بیش از بزرگسالان در معرض ابتلا به بیماری‌های گوناگون قرار می‌گیرند از همین‌رو والدین باید به علائم و نشانه‌های بیماری كه در كودك بروز می‌كند، توجه كافی داشته باشند. آگاهی درباره بیماری‌های مختلف می‌تواند در تشخیص و درمان به موقع نقش بسیار مهمی را ایفا كند. یكی از بیماری‌هایی كه بروز آن در بین اطفال و كودكان بسیار شایع است، التهاب گوش میانی است كه می‌تواند به بروز مشكلات زیاد مثل عفونت منجر شود. دكتر‌سامان خرمی‌نژاد، متخصص گوش و حلق و بینی در این باره توضیحات بیشتری می‌دهد.
كاملیا تجریشی
التهاب گوش میانی چیست؟
التهاب گوش میانی یا اوتیت مدیا در پشت یك پرده گوش سالم اتفاق می‌افتد؛ یعنی در التهاب گوش میانی، پرده پارگی ندارد. التهاب گوش میانی در اطفال و كودكان بیشتر شایع است و می‌تواند به صورت حاد یا سروز باشد. التهاب گوش میانی از ابتدا می‌تواند به صورت سروز خود را بروز دهد و گاهی التهاب گوش میانی سروز، به دنبال التهاب گوش میانی حاد شروع می‌شود. به طور كلی، 85 درصد اطفال و كودكان می‌توانند به التهاب گوش میانی دچار شوند، در واقع این بیماری شایع‌ترین عفونت باكتریایی در اطفال به حساب می‌آید. احتمال ابتلا به این بیماری در كودكانی كه یكی از افراد خانواده آنها سابقه ابتلا به اوتیت مدیا را دارد بیشتر است. علاوه بر این، قرارگیری كودك در معرض دود دخانیات (سیگار و قلیان)، درصد ابتلا را بالا می‌برد. كودكانی كه به مهدكودك می‌روند، بیشتر مستعد ابتلا به این بیماری هستند. آن دسته از كودكانی كه دچار بزرگی لوزه سوم هستند نیز می‌توانند به التهاب گوش میانی دچار شوند.
روی علائم تمركز كنید
التهاب گوش میانی حاد می‌تواند در اطفال و كودكان منجر به تب و گوش درد شود، ضمن این‌كه پزشك در زمان معاینه متوجه قرمز و برجسته شدن پرده گوش خواهد شد. اما التهاب گوش میانی نوع سروز در بیشتر موارد علائمی ندارد و والدین به‌دلیل بروز كم‌شنوایی فرزندشان را برای معاینه نزد پزشك می‌برند. پرده گوش در معاینه به صورت كدر دیده می‌شود و حالت عقب‌رفته پیدا می‌كند و یك مایع غیر چركی نیز می‌تواند وجود داشته باشد. برای تشخیص قطعی از روش‌های تشخیصی مختلف مثل شنوایی سنجی بهره گرفته می‌شود.
درمان باید جدی گرفته شود
التهاب گوش میانی حاد با بهره‌گیری از آنتی‌بیوتیك درمان می‌شود و در صورتی كه آلرژی هم مطرح باشد، آلرژی را نیز باید كنترل كرد. كنترل آلرژی به صورت‌های مختلف می‌تواند صورت بگیرد كه می‌توان به شست‌وشوی بینی با محلول‌های مخصوص این كار، اسپری و قرص‌هایی كه در بازار برای این منظور وجود دارند، اشاره كرد. درمان آلرژی باید حتما زیر نظر پزشك متخصص گوش و حلق و بینی صورت بگیرد چون مصرف خودسرانه دارو، نه تنها كمكی به كودك نمی‌كند، بلكه می‌تواند باعث تشدید مشكل شود. دوره درمانی با آنتی‌بیوتیك می‌تواند بین 10 تا 14 روز با توجه به شرایط بیمار ادامه پیدا كند. كنترل تب و درد نیز جزو مواردی است كه در درمان مورد توجه قرار می‌گیرد. درمان التهاب گوش میانی سروز نیز تا حدودی شبیه نوع حاد است با این تفاوت كه سه دوره درمان برای بیمار در نظر گرفته می‌شود و در صورتی كه مشكل باقی بماند، جراحی باید صورت بگیرد. درمان جراحی می‌تواند به چند شكل مختلف و با توجه به وضعیت بیمار انجام شود. برای مثال، ممكن است برداشتن لوزه سوم از طریق جراحی، یكی از كارهایی باشد كه برای درمان التهاب گوش میانی انجام شود. گذاشتن لوله هواگیری روی پرده گوش نیز ممكن است از طریق جراحی صورت بگیرد. گاهی در التهاب گوش میانی حاد تكرار شونده نیز این احتمال وجود دارد كه از لوله هواگیری استفاده شود. اما نباید این مساله را از یاد برد كه تا زمان باقی ماندن عوامل زمینه‌ای، باز هم احتمال عود بیماری وجود دارد پس عوامل زمینه‌ای هم باید مد نظر قرار بگیرند. شاید برخی والدین نگرانی زیادی در ارتباط با مساله جراحی داشته باشند، ولی واقعیت این است که جراحی با هدف درمان التهاب گوش میانی، جراحی خطرناكی به حساب نمی‌آید و بیمار در همان روز جراحی با صلاحدید پزشك مرخص می‌شود.
این عوارض جدی است
ابتلا به التهاب گوش میانی از هر نوعی كه باشد در صورت عدم درمان ممكن است منجر به كم‌شنوایی، پارگی مزمن پرده گوش، سفتی پرده گوش، سفت شدن استخوان میانی و نكروز استخوانچه‌های گوش میانی شود. والدین نباید درمان را به تاخیر بیندازند و از انجام هر نوع خوددرمانی بپرهیزند چون درمان در چنین شرایطی پیچیده‌تر خواهد شد. گاهی كودك در اثر سرماخوردگی دچار گوش‌درد می‌شود و والدین به این مساله توجه نمی‌كنند كه این مساله دردسرساز خواهد شد.
یك نكته فرعی
شاید خیلی از والدین تصور كنند رفتن به استخر می‌تواند التهاب گوش میانی را در پی داشته باشد، اما واقعیت این است که رفتن به استخر، ارتباط چندانی به التهاب گوش میانی ندارد. این احتمال وجود دارد كه برخی والدین گوش فرزند خود را بعد از استخر یا حمام با گوش پاك‌كن یا وسایل دیگر تمیز کنند. وارد كردن هر نوع جسم خارجی داخل گوش، كار اشتباهی است و نباید با تصور پاك كردن گوش چیزی وارد آن كرد. استفاده از گوش پاك‌كن یا هر وسیله دیگری می‌تواند گوش كودك را مستعد عفونت گوش خارجی كند. فشرده شدن جرم داخل گوش، كیپ شدن گوش و كم‌شنوایی می‌توانند برخی عوارض استفاده از گوش‌پاك كن یا وارد كردن هر جسم خارجی در گوش باشد. بعد از حمام یا استخر، تنها خشك‌كردن قسمت خارجی گوش مجاز است.
شیشه شیر دردسر ساز
تغذیه اطفال با شیشه شیر یكی دیگر از مواردی است كه می‌تواند به التهاب گوش میانی منجر شود. والدین باید به این مساله توجه داشته باشند كه فرزندشان هنگام تغذیه با شیشه شیر به صورت خوابیده نباشد و در حالت نیمه نشسته قرار بگیرد. بی‌توجهی به این مساله می‌تواند باعث حركت شیر از پشت حلق به سمت دهانه شیپور استاش گوش شود و در نهایت احتمال بروز التهاب گوش میانی را افزایش بدهد.
التهاب گوش میانی یا اوتیت مدیا در پشت یك پرده گوش سالم اتفاق می‌افتد؛ یعنی در التهاب گوش میانی، پرده پارگی ندارد. التهاب گوش میانی در اطفال و كودكان بیشتر شایع است و می‌تواند به صورت حاد یا سروز باشد. التهاب گوش میانی از ابتدا می‌تواند به صورت سروز خود را بروز دهد و گاهی التهاب گوش میانی سروز، به دنبال التهاب گوش میانی حاد شروع می‌شود. به طور كلی، 85 درصد اطفال و كودكان می‌توانند به التهاب گوش میانی دچار شوند، در واقع این بیماری شایع‌ترین عفونت باكتریایی در اطفال به حساب می‌آید. احتمال ابتلا به این بیماری در كودكانی كه یكی از افراد خانواده آنها سابقه ابتلا به اوتیت مدیا را دارد بیشتر است. علاوه بر این، قرارگیری كودك در معرض دود دخانیات (سیگار و قلیان)، درصد ابتلا را بالا می‌برد. كودكانی كه به مهدكودك می‌روند، بیشتر مستعد ابتلا به این بیماری هستند. آن دسته از كودكانی كه دچار بزرگی لوزه سوم هستند نیز می‌توانند به التهاب گوش میانی دچار شوند.
روی علائم تمركز كنید
التهاب گوش میانی حاد می‌تواند در اطفال و كودكان منجر به تب و گوش درد شود، ضمن این‌كه پزشك در زمان معاینه متوجه قرمز و برجسته شدن پرده گوش خواهد شد. اما التهاب گوش میانی نوع سروز در بیشتر موارد علائمی ندارد و والدین به‌دلیل بروز كم‌شنوایی فرزندشان را برای معاینه نزد پزشك می‌برند. پرده گوش در معاینه به صورت كدر دیده می‌شود و حالت عقب‌رفته پیدا می‌كند و یك مایع غیر چركی نیز می‌تواند وجود داشته باشد. برای تشخیص قطعی از روش‌های تشخیصی مختلف مثل شنوایی سنجی بهره گرفته می‌شود.
درمان باید جدی گرفته شود
التهاب گوش میانی حاد با بهره‌گیری از آنتی‌بیوتیك درمان می‌شود و در صورتی كه آلرژی هم مطرح باشد، آلرژی را نیز باید كنترل كرد. كنترل آلرژی به صورت‌های مختلف می‌تواند صورت بگیرد كه می‌توان به شست‌وشوی بینی با محلول‌های مخصوص این كار، اسپری و قرص‌هایی كه در بازار برای این منظور وجود دارند، اشاره كرد. درمان آلرژی باید حتما زیر نظر پزشك متخصص گوش و حلق و بینی صورت بگیرد چون مصرف خودسرانه دارو، نه تنها كمكی به كودك نمی‌كند، بلكه می‌تواند باعث تشدید مشكل شود. دوره درمانی با آنتی‌بیوتیك می‌تواند بین 10 تا 14 روز با توجه به شرایط بیمار ادامه پیدا كند. كنترل تب و درد نیز جزو مواردی است كه در درمان مورد توجه قرار می‌گیرد. درمان التهاب گوش میانی سروز نیز تا حدودی شبیه نوع حاد است با این تفاوت كه سه دوره درمان برای بیمار در نظر گرفته می‌شود و در صورتی كه مشكل باقی بماند، جراحی باید صورت بگیرد. درمان جراحی می‌تواند به چند شكل مختلف و با توجه به وضعیت بیمار انجام شود. برای مثال، ممكن است برداشتن لوزه سوم از طریق جراحی، یكی از كارهایی باشد كه برای درمان التهاب گوش میانی انجام شود. گذاشتن لوله هواگیری روی پرده گوش نیز ممكن است از طریق جراحی صورت بگیرد. گاهی در التهاب گوش میانی حاد تكرار شونده نیز این احتمال وجود دارد كه از لوله هواگیری استفاده شود. اما نباید این مساله را از یاد برد كه تا زمان باقی ماندن عوامل زمینه‌ای، باز هم احتمال عود بیماری وجود دارد پس عوامل زمینه‌ای هم باید مد نظر قرار بگیرند. شاید برخی والدین نگرانی زیادی در ارتباط با مساله جراحی داشته باشند، ولی واقعیت این است که جراحی با هدف درمان التهاب گوش میانی، جراحی خطرناكی به حساب نمی‌آید و بیمار در همان روز جراحی با صلاحدید پزشك مرخص می‌شود.
این عوارض جدی است
ابتلا به التهاب گوش میانی از هر نوعی كه باشد در صورت عدم درمان ممكن است منجر به كم‌شنوایی، پارگی مزمن پرده گوش، سفتی پرده گوش، سفت شدن استخوان میانی و نكروز استخوانچه‌های گوش میانی شود. والدین نباید درمان را به تاخیر بیندازند و از انجام هر نوع خوددرمانی بپرهیزند چون درمان در چنین شرایطی پیچیده‌تر خواهد شد. گاهی كودك در اثر سرماخوردگی دچار گوش‌درد می‌شود و والدین به این مساله توجه نمی‌كنند كه این مساله دردسرساز خواهد شد.
یك نكته فرعی
شاید خیلی از والدین تصور كنند رفتن به استخر می‌تواند التهاب گوش میانی را در پی داشته باشد، اما واقعیت این است که رفتن به استخر، ارتباط چندانی به التهاب گوش میانی ندارد. این احتمال وجود دارد كه برخی والدین گوش فرزند خود را بعد از استخر یا حمام با گوش پاك‌كن یا وسایل دیگر تمیز کنند. وارد كردن هر نوع جسم خارجی داخل گوش، كار اشتباهی است و نباید با تصور پاك كردن گوش چیزی وارد آن كرد. استفاده از گوش پاك‌كن یا هر وسیله دیگری می‌تواند گوش كودك را مستعد عفونت گوش خارجی كند. فشرده شدن جرم داخل گوش، كیپ شدن گوش و كم‌شنوایی می‌توانند برخی عوارض استفاده از گوش‌پاك كن یا وارد كردن هر جسم خارجی در گوش باشد. بعد از حمام یا استخر، تنها خشك‌كردن قسمت خارجی گوش مجاز است.
شیشه شیر دردسر ساز
تغذیه اطفال با شیشه شیر یكی دیگر از مواردی است كه می‌تواند به التهاب گوش میانی منجر شود. والدین باید به این مساله توجه داشته باشند كه فرزندشان هنگام تغذیه با شیشه شیر به صورت خوابیده نباشد و در حالت نیمه نشسته قرار بگیرد. بی‌توجهی به این مساله می‌تواند باعث حركت شیر از پشت حلق به سمت دهانه شیپور استاش گوش شود و در نهایت احتمال بروز التهاب گوش میانی را افزایش بدهد.
